Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA
Portugalski parlament dał zielone światło rozwiązaniu, które ma realnie obniżyć koszty dostępu do kultury. Od 2026 roku mieszkańcy kraju będą mogli odliczyć 15 proc. podatku VAT zapłaconego przy zakupie książek oraz biletów na szeroko rozumiane wydarzenia kulturalne – od teatru i koncertów po wizyty w muzeach czy zabytkach. Nowy mechanizm ma nie tylko odciążyć domowe budżety, ale również wzmocnić rynek książki i poprawić poziom czytelnictwa.
Czytaj więcej
Zniesienie VAT ma być impulsem dla rynku wydawniczego i bibliotek. Celem jest nie tylko obniżenie cen książek papierowych i cyfrowych, ale także oż...
Ulga, na którą czekano od lat
Wprowadzenie odliczenia to efekt poprawki do projektu budżetu państwa, którą poparły ugrupowania PS, IL, PAN i BE. Choć część partii centrowych i prawicowych wstrzymała się od głosu, propozycja ostatecznie przeszła i wzbudziła entuzjazm w środowisku wydawniczym.
Najbardziej zadowolone jest Portugalskie Stowarzyszenie Wydawców i Księgarzy (APEL), które od dawna zabiegało o korzystniejsze regulacje podatkowe dotyczące książek. Organizacja wielokrotnie postulowała m.in. wprowadzenie zerowej stawki VAT. Choć obecna zmiana nie spełnia jeszcze tego postulatu, zdaniem branży jest ważnym etapem na drodze do szerszych reform.
Prezes APEL, Miguel Pauseiro, podkreślił, że nowa ulga stanowi wyraźny sygnał, że portugalski rząd traktuje czytelnictwo jako element rozwoju społecznego. – To konkretne potwierdzenie, że lektura jest inwestycją w przyszłość kraju – stwierdził, dodając, że zmniejszenie kosztów zakupu książek może zachęcić do czytania osoby, które dotąd rezygnowały z powodu ograniczeń finansowych.
Cel: książki i kultura bardziej dostępne dla rodzin
Przyjęte rozwiązanie ma charakter prospołeczny. Odliczenie będzie przysługiwać każdemu podatnikowi, który okaże faktury z numerem NIP, co ma zwiększyć transparentność i ograniczyć nadużycia. Rząd liczy, że dzięki uldze rodziny chętniej będą sięgać po kulturę – zarówno tę wysoką, jak i popularną – a częstsze wizyty w instytucjach kultury będą sprzyjać ich rozwojowi.
Czytaj więcej
Jednakowa cena książki w ciągu 12 miesięcy od publikacji, maksymalny rabat przy sprzedaży hurtowej oraz obowiązkowe przekazywanie danych sprzedażow...
APEL ocenia, że nowe zasady mogą odczuwalnie pobudzić rynek książki, który – jak w wielu krajach europejskich – mierzy się z rosnącymi kosztami produkcji i zmieniającymi się zwyczajami czytelniczymi. Organizacja podkreśla, że ulga VAT to nie tylko wsparcie dla wydawców czy księgarzy, lecz także realna pomoc dla odbiorców.
Kultura jako wspólna wartość
Decyzja portugalskich parlamentarzystów wpisuje się w szerszy europejski trend poszukiwania sposobów na zwiększenie czytelnictwa i wspieranie uczestnictwa w kulturze. Władze Portugalii uznały, że inwestycja w kulturę – nawet poprzez ulgi podatkowe – to inwestycja w społeczeństwo bardziej świadome, kreatywne i lepiej przygotowane do wyzwań przyszłości.
Nowe przepisy zaczną obowiązywać w 2026 roku. Do tego czasu instytucje kultury i branża wydawnicza liczą na to, że ich odbiorcy zaczną stopniowo wracać do teatrów, galerii i księgarń, a ulga będzie impulsem, który odwróci negatywne trendy w dostępie do kultury.
