Problem z paleniem w polskiej szkole: Trzech na czterech uczniów miało kontakt z nikotyną

Smakowe e-papierosy to atrakcyjna forma podawania młodym ludziom nikotyny. Często są zachętą, by w przyszłości sięgać po zwykłe papierosy.

Aktualizacja: 31.05.2024 09:46 Publikacja: 31.05.2024 04:30

Coraz częściej pojawiają się badania wskazujące na niekorzystny wpływ e-papierosów na zdrowie.

Coraz częściej pojawiają się badania wskazujące na niekorzystny wpływ e-papierosów na zdrowie.

Foto: Fotorzepa/ Michał Walczak

Trzech na czterech uczniów polskich szkół deklaruje, że miało kontakt z nikotyną. Zdecydowana większość sięgnęła po elektroniczną wersję papierosa zachęcona atrakcyjnymi dla nich smakami. Od miesięcy trwają dyskusje o zakazie sprzedaży e-papierosów, wciąż nie przygotowano odpowiednich rozwiązań prawnych.

A problem jest poważny. Jak wynika z badań ankietowych młodzieży (16–17 lat) przeprowadzonych przez firmę badawczo-analityczną IQS Think Forward na zlecenie Instytutu Zdrowia i Demokracji, przy opracowaniu merytorycznym Polskiego Towarzystwa Postępów Medycyny „MEDYCYNA XXI”, aż 57,78 proc. młodych ludzi, którzy mieli kontakt z nikotyną, spróbowało e-papierosa. Po papierosa w tradycyjnej wersji sięgnęło 40,97 proc. badanych. Podgrzewaczy tytoniu użył niespełna 1 proc. respondentów.

Rzeczpospolita

– Sięganie po e-papierosy to bardzo zły nawyk, bo zawierają one substancję silnie uzależniającą, porównywalną z heroiną. Co trzeci Polak ma skłonność do uzależnienia, więc paląc smakowe papierosy, dziecko może się szybko uzależnić i potem samo szukać takich papierosów, a ostatecznie sięgać po klasyczne papierosy – mówi dr Piotr Dąbrowiecki, internista i alergolog. – Nie powinno być tak, że dziecko otrzymuje nikotynę o atrakcyjnym smaku, np. serniczka. W dodatku nikt nie kontroluje, w jakim jest ona stężeniu i ile jednorazowo wdycha dziecko – dodaje.

Badanie: Ilu uczniów w szkołach pali papierosy

Szacuje się, że jeden e-papieros wystarcza na ok. 700 zaciągnięć, czyli tyle, ile trzy paczki papierosów. Nikt nie bada składu chemicznego „jednorazówek” – producenci tylko zgłaszają taki skład do Biura ds. Substancji Chemicznych. Elektroniczne papierosy produkowane są w większości w Chinach.

– E-papierosy są postrzegane przez dzieci w niewłaściwy sposób. Wydaje im się, że skoro są inne niż tradycyjne i nie powodują raka płuca, to są całkowicie bezpieczne. A to jest bardzo łatwa droga do przyswajania nikotyny i w konsekwencji wzrostu osób palących tradycyjne papierosy. Od lat nie było wśród młodzieży tylu osób uzależnionych od papierosów – mówi prof. Mariusz Jędrzejko, pedagog i psycholog.

Czytaj więcej

Rząd chce zakazu podgrzewanych wyrobów tytoniowych z aromatem

Do codziennego używania wyrobów z nikotyną przyznaje się co trzeci uczeń (31,1 proc.). To ponadtrzykrotnie więcej niż uczniów palących papierosy i ponaddziesięciokrotnie więcej niż uczniów używających podgrzewaczy tytoniu. Uczniowie wapujący e-papierosy najczęściej (87 proc.) wybierają te o smakach owoców lub słodyczy.

Jak e-papierosy wpływają na zdrowie

– Zarówno smaki, jak i przyjemne zapachy wydają się wzmacniać biologiczny mechanizm stojący u podstaw uzależnienia od nikotyny. Kojarzą się z przyjemnymi sytuacjami. I ośrodek nagrody, i mózg to lubią. Po prostu przez lata nie przywiązywaliśmy wagi do profilaktyki zdrowotnej u dzieci i młodzieży w tym zakresie. Jeśli nadal będziemy prokrastynować, to nie dziwmy się później, że mamy jeden najwyższych odsetków dzieci i nastolatków wapujących w skali świata – mówi psychiatra dr Piotr Wierzbiński.

Sprzedaż jednorazowych, smakowych e-papierosów w ubiegłym roku sięgała ok. 100 mln sztuk. To wzrost o 208 proc., licząc rok do roku. Co miesiąc w Polsce sprzedaje się nawet 8 mln jednorazowych, smakowych e-papierosów. Obecnie jest dostępnych ponad 700 smaków, wśród nich są np.: ananas, melon, cola, ciasteczka, winogrona, zielone jabłuszko, lody waniliowe, mango, wata cukrowa czy smaki energetyków.

Czym grozi korzystanie z jednorazowych, smakowych e-papierosów

– Nikotyna podnosi tętno i ciśnienie krwi, co może wpływać niekorzystnie na długość życia. Może także podrażniać drogi oddechowe, co u osób z alergią czy astmą może prowadzić do zaostrzenia dolegliwości – mówi dr Dąbrowiecki. – Dzieci absolutnie nie powinny mieć do e-papierosów dostępu – dodaje.

Coraz częściej pojawiają się badania wskazujące na niekorzystny wpływ e-papierosów na zdrowie. Badanie polskich naukowców pod kierownictwem prof. Andrzeja Sobczaka, chemika zajmującego się od lat e-papierosami, wskazuje na benzaldehyd jako „kluczowy składnik naturalnych aromatów owocowych” stosowanych w e-papierosach smakowych. Jak podaje naukowiec, w formie inhalowanej do płuc benzaldehyd działa drażniąco na drogi oddechowe i jest uznawany za związek potencjalnie toksyczny. Z badania wynika, że dawki benzaldehydu wdychane z 30 zaciągnięć aromatyzowanymi e-papierosami były często wyższe niż dawki wdychane z papierosa konwencjonalnego.

Czy w Polsce zostanie wprowadzony zakaz sprzedaży smakowych papierosów

Z kolei w badaniu naukowców z Indiana University Bloomington oraz University of Texas Health Science Center poddano analizie chemicznej dwa jednorazowe, smakowe e-papierosy: jeden o smaku winogron, drugi o smaku lodów arbuzowych. Ustalono, że w wyniku ich używania powstają szkodliwe substancje (benzyl alcohol, γ-decalacton) oraz metale ciężkie (mangan, ołów), które mogą powodować problemy układu oddechowego i uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Stwierdzono, że korzystanie z takich jednorazowych, smakowych e-papierosów wiąże się ze znacznie wyższym niż dopuszczalne ryzykiem zachorowania na raka układu oddechowego.

Na rynku dostępnych jest ponad 700 różnych smaków e-papierosów. To m.in. ananas, melon, smak energetyków czy lody waniliowe

Według najnowszego raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w europejskim regionie WHO e-papierosy wyprzedziły już pod względem popularności papierosy tradycyjne: co trzeci 15-latek przyznaje, że używał e-papierosów, a co piąty stwierdza, że wapował e-papierosy w ostatnich 30 dniach. We wstępie do tego raportu dyrektor generalny Światowej Organizacji Zdrowia Tedros Adhanom Ghebreyesus napisał o e-papierosach: „Do szkół, do dzieci i do młodzieży kierowane są produkty, będące w istocie pułapką o cukierkowym smaku”.

Skala zainteresowania jednorazówkami wśród młodzieży spowodowała, że polski rząd zaczął myśleć o wprowadzeniu zakazu sprzedaży smakowych papierosów. Nowe przepisy miały wejść w życie do końca roku szkolnego, bo właśnie w czasie wakacji młodzi najczęściej eksperymentują z używkami. – Polskie środowisko medyczne przyjęło deklarację resortu z dużą aprobatą, podobnie jak zapowiedzi wiceministra Wojciecha Koniecznego. Jeśli jednak dobrze liczę, to do wakacji zostały nam dwa posiedzenia Sejmu, a Ministerstwo Zdrowia nie przedstawiło jeszcze projektu zakazu smakowych jednorazowych e-papierosów. Podobno jest gotowy, ale nie przedstawiono jego założeń – mówi prof. dr hab. med. Krzysztof J. Filipiak, kardiolog, internista, farmakolog kliniczny.

Ministra zdrowia Izabela Leszczyna zapewniała, że prace nad ustawą, która była „praktycznie gotowa”, zakończą się w kwietniu. A nowe przepisy wejdą w życie do jesieni.

Trzech na czterech uczniów polskich szkół deklaruje, że miało kontakt z nikotyną. Zdecydowana większość sięgnęła po elektroniczną wersję papierosa zachęcona atrakcyjnymi dla nich smakami. Od miesięcy trwają dyskusje o zakazie sprzedaży e-papierosów, wciąż nie przygotowano odpowiednich rozwiązań prawnych.

A problem jest poważny. Jak wynika z badań ankietowych młodzieży (16–17 lat) przeprowadzonych przez firmę badawczo-analityczną IQS Think Forward na zlecenie Instytutu Zdrowia i Demokracji, przy opracowaniu merytorycznym Polskiego Towarzystwa Postępów Medycyny „MEDYCYNA XXI”, aż 57,78 proc. młodych ludzi, którzy mieli kontakt z nikotyną, spróbowało e-papierosa. Po papierosa w tradycyjnej wersji sięgnęło 40,97 proc. badanych. Podgrzewaczy tytoniu użył niespełna 1 proc. respondentów.

Pozostało 89% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Zdrowie
Dr Paweł Grzesiowski powołany na Głównego Inspektora Sanitarnego
Zdrowie
Zakaz sprzedaży e-papierosów dopiero w przyszłym roku
Zdrowie
Polska Federacja Szpitali Gospodarzem Historycznego Spotkania Międzynarodowej Federacji Szpitali w Krakowie
Zdrowie
Leczenie niepłodności metodą in vitro. Rusza program rządu
Akcje Specjalne
Mapa drogowa do neutralności klimatycznej
Zdrowie
Bieg po nowe życie
Zdrowie
Raka będzie można wykryć na siedem lat przed diagnozą?