Chcąc opisać współczesną zachodnią kulturę, niemiecki filozof Peter Sloterdijk posłużył się obrazowym określeniem „bezgrawitacji”. Jego zdaniem po okropnościach wojen XX w. człowiek Zachodu uwierzył, że może, głównie dzięki pieniądzom i technologiom, stworzyć świat, w którym przestaną wreszcie obowiązywać go zasady ziemskiej grawitacji.
Na tej podstawie ukształtowała się nasza współczesna zachodnia mentalność, zgodnie z którą PKB zawsze wzrasta, pieniądz i energia mogą tylko tanieć, wszelkie granice czy różnice istnieją tylko po to, aby je przełamywać, a jedynym celem życia każdego z nas jest dokonywać kolejnych etapów w samorealizacji. Ziemskie sprawy i reguły ludzkiej egzystencji przestają nas krępować, człowiek staje się kimś w rodzaju półboga, a świat leży cały u naszych stóp.
Pojęcie bezgrawitacji, którym Sloterdijk posłużył się do opisania zrodzonej z rozwoju kapitalizmu i technologii współczesnej mentalności Zachodu, wydaje się dużo ciekawsze niż obarczone wszystkimi sprzecznościami heglizmu popularne swego czasu hasło końca historii Francisa Fukuyamy. Pozwala bowiem lepiej wniknąć w istotę pewnego psychologicznego fenomenu, jakim w ostatnich dekadach stał się Zachód i jego wizja zglobalizowanego świata. Pojawienie się tego fenomenu nie jest tu efektem historycznego rozwoju świata, ale produktem stanu naszego umysłu.
Czytaj więcej
Tragedia sprzed trzech lat się powtarza – jak u progu pandemii niekompetencja i kłamstwa dyktatora zagrażają światu.
Można ten problem ująć także w dobrze znane ramy starożytnego mitu o Ikarze, człowieku, który uwierzył, że potrafi bezkarnie przechytrzyć grawitację. Wiemy, jaki jest koniec tej historii. I dzisiaj możemy ten koniec oglądać codziennie na różne sposoby. Wojna, pandemia, kryzys gospodarczy – chciałoby się wręcz powiedzieć: wszystkie plagi świata. Grawitacja postanowiła przypomnieć nam z całą swoją siłą o tym, że nadal ma nad nami potężną władzę. Jakie lekcje mielibyśmy jednak z tego wyciągnąć? Czy chcielibyśmy tak łatwo pozbyć się słodkiego stanu umysłu, w którym nie istnieją żadne ograniczenia?
