Z tego artykułu się dowiesz:
- Jak bliskość ludzkich siedlisk może wpływać na ewolucyjne zmiany u dzikich zwierząt?
- Jak działalność człowieka wpłynęła na wielkość i zachowanie apenińskich niedźwiedzi brunatnych?
- Jakie są genetyczne konsekwencje izolacji dla populacji niedźwiedzi żyjących w bliskości człowieka?
- Dlaczego różnorodność genetyczna niedźwiedzi apenińskich jest mniejsza niż w innych populacjach?
- W jaki sposób genetyka niedźwiedzi pokazuje adaptację do zmniejszania konfliktów z ludźmi?
- Jakie są ogólne wnioski naukowców dotyczące interakcji między ludźmi a dzikimi zwierzętami?
Autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie naukowym „Molecular Biology and Evolution” przekonują, że niedźwiedzie brunatne zamieszkujące rejony o dużym zagęszczeniu osad ludzkich w środkowych Włoszech przeszły istotne zmiany ewolucyjne. Zgodnie z ustaleniami naukowców, stały się one wyraźnie mniejsze, a także zdecydowanie mniej agresywne w porównaniu do innych populacji tych zwierząt.
Czytaj więcej
Niedźwiedzie polarne mają znikać w błyskawicznym tempie: dwie trzecie obecnej populacji wyginie do 2050 roku – twierdzą eksperci. Przyczyną są zmia...
Niedźwiedzie coraz mniejsze – i łagodniejsze. Zmienia je obecność człowieka
Od dłuższego czasu badacze podkreślają, że działalność człowieka kształtuje środowisko naturalne, wywierając znaczący wpływ na ekosystemy i bioróżnorodność. Do czynników najsilniej oddziałujących na dziką faunę należą zmiany siedlisk oraz ich nadmierna eksploatacja – nierzadko prowadzą one do spadku liczebności populacji lub zmian presji selekcyjnych, a w konsekwencji – do ewolucyjnych przekształceń gatunków.
Tym razem przedmiotem analizy naukowców była populacja apenińskiego niedźwiedzia brunatnego (Ursus arctos marsicanus) – niewielka i odizolowana grupa występująca wyłącznie w środkowych Włoszech, która charakteryzuje się długą historią bliskiego sąsiedztwa z ludzkimi społecznościami. Wcześniejsze badania wielokrotnie wykazywały, że zwierzęta te oddzieliły się od innych europejskich populacji niedźwiedzia brunatnego już około 2–3 tysiące lat temu i od tego czasu są całkowicie odizolowane od swoich krewnych.
„Jedną z głównych przyczyn spadku liczebności i izolacji tej populacji była prawdopodobnie wycinka lasów związana z rozwojem rolnictwa oraz wzrostem gęstości zaludnienia w środkowych Włoszech” – wyjaśnia główny autor badania, Andrea Benazzo. Jak dodaje, dziś niedźwiedzie apenińskie wykazują wyraźne różnice fenotypowe w porównaniu z innymi populacjami tego gatunku – są mniejsze, mają charakterystyczne głowy i pyski oraz cechują się dużo mniej agresywnym zachowaniem niż niedźwiedzie brunatne żyjące w Europie, Ameryce Północnej czy Azji.
Czytaj więcej
W ciągu czterdziestu lat populacja niedźwiedzi polarnych w zachodniej części Zatoki Hudsona zmniejszyła się niemal o 50 procent. To jednak nie jest...
Genom niedźwiedzia pod lupą. Co ujawniły badania DNA?
W badaniu naukowcy skupili się na sprawdzeniu, jak działalność człowieka wpłynęła na ewolucję zagrożonej populacji apenińskiego niedźwiedzia brunatnego. W tym celu przygotowali bardzo dokładny wzorzec DNA tego podgatunku, obejmujący całe chromosomy, a następnie zsekwencjonowali pełne genomy wybranych osobników. Otrzymane wyniki porównali z materiałem genetycznym większej populacji niedźwiedzi brunatnych żyjących na Słowacji oraz z wcześniej opublikowanymi danymi genetycznymi niedźwiedzi brunatnych z Ameryki.
Przeprowadzona analiza pozwoliła naukowcom ocenić, jak bardzo zróżnicowana genetycznie jest populacja niedźwiedzi apenińskich oraz wskazać cechy przystosowawcze charakterystyczne jedynie dla tej grupy. Zgodnie z oczekiwaniami badanie wykazało, iż populacja ta ma mniejszą różnorodność genetyczną i częściej dochodzi w niej do krzyżowania blisko spokrewnionych osobników niż w innych populacjach niedźwiedzia brunatnego.
Czytaj więcej
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (GDOŚ) zdecydowała, że w gminie Cisna na Podkarpaciu odstrzelone mogą zostać trzy niedźwiedzie. Decyzja ta ob...
Zdaniem naukowców wyniki badania wskazują, że selekcja wariantów genetycznych związanych z zachowaniem – prawdopodobnie wynikająca z eliminowania przez ludzi bardziej agresywnych osobników – doprowadziła do wykształcenia się populacji o znacznie łagodniejszym usposobieniu.
Eksperci podkreślają, że obecność i działalność człowieka doprowadziły z jednej strony do spadku liczebności osobników i erozji genetycznej, zwiększając ryzyko wyginięcia populacji, lecz z drugiej strony nieumyślnie sprzyjały ewolucji cech ograniczających konflikty między ludźmi a niedźwiedziami.
„Ogólne implikacje naszych wyników są jasne. Interakcje między ludźmi a dzikimi zwierzętami są często niebezpieczne dla przetrwania gatunków, ale mogą również sprzyjać ewolucji cech zmniejszających konflikt” – zauważa Giorgio Bertorelle, jeden z naukowców zaangażowanych w badanie. Jak dodaje, oznacza to, iż „nawet populacje silnie i negatywnie dotknięte działalnością człowieka mogą posiadać cenne warianty genetyczne, które nie powinny być zmieniane, na przykład poprzez dosiedlanie osobników z innych populacji”.
