W obliczu rosnących napięć geopolitycznych, zagrożenia cyberatakami i sabotażem oraz coraz częstszych ekstremalnych zjawisk pogodowych kolejne państwa zachęcają obywateli do przygotowania się na sytuacje kryzysowe. Władze wielu krajów publikują szczegółowe poradniki, w których wyjaśniają, jak zabezpieczyć się na wypadek przerw w dostawach prądu i wody, problemów z łącznością czy konieczności nagłej ewakuacji. Choć zalecenia różnią się w zależności od kraju, ich wspólnym celem jest zapewnienie mieszkańcom możliwości samodzielnego funkcjonowania przez pierwsze dni kryzysu. Jak do takich zagrożeń przygotowują obywateli poszczególne państwa i jakie wskazówki obowiązują w Polsce?
Francja: Pierwsze 72 godziny kryzysu są kluczowe. Co powinno znaleźć się w plecaku ewakuacyjnym?
Francuskie władze określają pierwsze 72 godziny po wystąpieniu sytuacji kryzysowej jako okres decydujący. Zalecają, aby w tym czasie śledzić oficjalne komunikaty przekazywane za pośrednictwem telewizji i radia, a także mieć pod ręką przygotowany wcześniej zestaw niezbędnych rzeczy na wypadek konieczności szybkiej ewakuacji.
Oprócz podstawowych produktów, takich jak żywność, woda, lekarstwa i gotówka, w plecaku ewakuacyjnym powinny znaleźć się kopie ważnych dokumentów oraz zapasowe komplety kluczy do domu i samochodu. Francuskie zalecenia uwzględniają również gry, które mogą pomóc w organizacji czasu podczas przedłużającego się oczekiwania.
Istotnym elementem francuskiej strategii jest także utrzymanie więzi społecznych. Władze zachęcają obywateli do pozostawania w kontakcie z bliskimi, unikania rozpowszechniania plotek i dezinformacji oraz rozważenia zaangażowania w działalność organizacji ochrony ludności lub służb rezerwowych.
Tamtejsi eksperci zwracają uwagę, że zachowanie więzi społecznych i wzajemne wsparcie mają kluczowe znaczenie w sytuacjach kryzysowych.
Czytaj więcej
Broszura, która ma trafić do wszystkich polskich domów, nie uratuje życia, ale uporządkuje działania w sytuacji trudnej, pomoże przetrwać. I rację...
Niemcy: Zapasy żywności na 10 dni i radio na korbkę. Takie są zalecenia władz
W Niemczech przygotowania gospodarstw domowych na sytuacje kryzysowe mają wieloletnią tradycję. Już w latach 60. XX wieku mieszkańców Niemiec Zachodnich zachęcano do przechowywania zapasów żywności w puszkach wystarczających na 14 dni. Mimo napięć związanych z zimną wojną niewiele gospodarstw domowych osiągnęło jednak ten poziom przygotowania.
Około dekadę temu zalecany okres skrócono do 10 dni. W wytycznych opublikowanych w październiku ubiegłego roku wskazano, że gospodarstwa domowe powinny zgromadzić takie zapasy, jeśli mają taką możliwość. Jednocześnie podkreślono, że nawet trzydniowe zaopatrzenie stanowi istotną pomoc w sytuacji kryzysowej.
Jak wynika z badania YouGov przeprowadzonego dla niemieckiej agencji prasowej DPA w styczniu, niemal połowa Niemców nie dysponuje zapasami wystarczającymi choćby na trzy dni.
Federalny Urząd Ochrony Ludności i Pomocy w Katastrofach zaleca przede wszystkim przechowywanie trwałych produktów spożywczych, które można spożywać bez gotowania. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy awaria infrastruktury uniemożliwi korzystanie z kuchenek.
W przypadku żywności wymagającej przygotowania wskazane są produkty o krótkim czasie gotowania. Pozwala to ograniczyć zużycie paliwa w kuchenkach turystycznych podczas długotrwałych przerw w dostawach energii.
Niemieckie wytyczne obejmują również posiadanie radia – zasilanego energią słoneczną lub wyposażonego w korbkę – papierowej listy ważnych numerów telefonów oraz odpowiednio wyposażonej domowej apteczki.
USA: Prawie cztery litry wody dziennie na osobę. Amerykanie mają przygotować plan awaryjny
W Stanach Zjednoczonych od 2003 r. prowadzona jest kampania zachęcająca obywateli do przygotowania się na sytuacje nadzwyczajne. Władze podkreślają znaczenie wcześniejszego opracowania rodzinnego planu działania, który pozwoli domownikom ustalić sposób kontaktowania się i postępowania w razie katastrofy czy kryzysu.
Amerykańskie wytyczne zalecają przechowywanie zapasów wody w ilości jednego galona amerykańskiego, czyli około 3,8 litra, na osobę dziennie. Woda ta ma służyć zarówno do picia, jak i utrzymania podstawowej higieny.
W zestawie awaryjnym powinny znaleźć się również gwizdek umożliwiający wezwanie pomocy, maska przeciwpyłowa ograniczająca wdychanie zanieczyszczonego powietrza oraz folia z tworzywa sztucznego, którą można wykorzystać do przygotowania prowizorycznego schronienia.
Zalecenia dotyczące ilości żywności różnią się w zależności od stanu. W Kalifornii rekomenduje się zapasy wystarczające na kilka dni, natomiast na Hawajach okres ten przekracza dwa tygodnie.
Amerykańskie władze sugerują także coroczne sprawdzanie zawartości zestawów awaryjnych i dostosowywanie ich do zmieniających się potrzeb domowników. Zapasy powinny być przechowywane nie tylko w domu, lecz także w miejscu pracy i samochodzie – wskazują władze USA.
Czytaj więcej
Do około 13 mln gospodarstw domowych w Polsce ma trafić broszura informująca, jak zachować się w razie zagrożeń, w tym wybuchu wojny. Resort spraw...
Finlandia: Strategiczne zapasy żywności na dziewięć miesięcy. Mieszkańcy mają być samowystarczalni przez trzy dni
Państwa nordyckie zintensyfikowały przygotowania na sytuacje kryzysowe po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w 2022 r.
Fińskie wytyczne wskazują, że podstawą przygotowania gospodarstwa domowego powinny być zapasy żywności i wody, alternatywne źródła energii oraz środki higieniczne. Jednocześnie władze przestrzegają przed nadmiernym gromadzeniem produktów.
Zgodnie z zaleceniami mieszkańcy powinni być w stanie samodzielnie funkcjonować przez co najmniej trzy dni. Jak podkreślono, takie przygotowanie jest przydatne nie tylko w przypadku poważnych katastrof, lecz także w codziennych sytuacjach, na przykład wtedy, gdy choroba uniemożliwia zrobienie zakupów.
Finlandia dysponuje ponadto rozbudowanymi strategicznymi rezerwami zboża przechowywanymi w zabezpieczonych silosach. Zostały one zaplanowane tak, aby w przypadku załamania łańcuchów dostaw lub krajowej produkcji umożliwić wyżywienie ludności przez dziewięć miesięcy.
Szwecja: Tydzień bez pomocy z zewnątrz. Co zrobić, gdy zabraknie wody?
Szwedzkie zalecenia koncentrują się przede wszystkim na zagrożeniach związanych z konfliktem zbrojnym, ale obejmują również pandemie i ekstremalne zjawiska pogodowe.
Władze wskazują, że osoby zdolne do samodzielnego funkcjonowania przez co najmniej tydzień przyczyniają się do zwiększenia odporności całego społeczeństwa.
Szwedzki poradnik zawiera także szczegółowe wskazówki dotyczące radzenia sobie z codziennymi problemami podczas kryzysu.
Jedną z rekomendacji jest uprawianie owoców jagodowych na parapetach. Władze zalecają również zamrażanie butelek z wodą. W razie awarii zamrażarki mogą one pełnić funkcję wkładów chłodzących, a po rozmrożeniu stanowić dodatkowy zapas wody pitnej.
Poradnik wyjaśnia także, jak postępować w przypadku awarii kanalizacji. Jeśli spłukiwanie toalety nie będzie możliwe, odchody należy gromadzić w plastikowych workach i przysypywać trocinami.
Czytaj więcej
Rzeczywiście był taki moment, gdy link do strony poradnika otwierał się wolniej - mówiła w rozmowie z TVN24 rzeczniczka MSWiA Karolina Gałecka kome...
Norwegia: Brak prądu, internetu i płatności kartą. Pomoc w pierwszej kolejności otrzymają najbardziej potrzebujący
Norweskie wytyczne, dostępne w 30 językach, zalecają mieszkańcom przygotowanie się na co najmniej tydzień samodzielnego funkcjonowania w przypadku awarii podstawowych systemów. Dotyczy to między innymi przerw w dostępie do internetu, zakłóceń w działaniu sieci telefonii komórkowej oraz problemów z realizacją płatności bankowych.
Szczególną uwagę zwrócono na dogrzewanie się. Władze zachęcają do przechowywania ciepłej odzieży, śpiworów i świec, a także regularnego czyszczenia kominków i kominów.
„W sytuacji kryzysowej lub podczas wojny ludzie muszą być przygotowani na to, że nie wszystko będzie funkcjonować tak jak zwykle” – podkreślono w norweskich wytycznych. „Pomoc trafi w pierwszej kolejności do tych, którzy najbardziej jej potrzebują” – zaznaczono.
Dania: Makrela w puszce, pieczywo chrupkie i warzywa. Przykładowe zapasy na trzy dni
Duńskie władze przygotowały przykładowy jadłospis na trzy dni, który ma pomóc mieszkańcom w skompletowaniu domowych zapasów żywności.
Wśród rekomendowanych produktów znalazło się 500 gramów pieczywa chrupkiego, 300 gramów makreli w sosie pomidorowym w puszce oraz 300 gramów ciecierzycy i czerwonej fasoli.
Przykładowy zestaw obejmuje również po 500 gramów makaronu i kaszy, 1,5 kilograma warzyw konserwowych, 100 gramów orzechów oraz niewielką ilość oleju roślinnego.
Wskazówki te mają ułatwić przygotowanie posiłków z produktów, które można przechowywać przez dłuższy czas.
Australia: Zapasy nawet na dwa tygodnie. Szczególne zalecenia dla rodzin z dziećmi i osób starszych
W Australii rząd federalny może ogłosić stan nadzwyczajny na szczeblu krajowym, jednak za zarządzanie większością sytuacji kryzysowych odpowiadają poszczególne stany.
Większość australijskich instytucji zaleca zgromadzenie zapasów wystarczających na trzy do siedmiu dni. Służby ochrony zdrowia Nowej Południowej Walii rekomendują jednak przygotowanie się na okres dwóch tygodni.
W opracowanym przez nie wykazie produktów spożywczych podkreślono konieczność uwzględnienia szczególnych potrzeb poszczególnych członków gospodarstwa domowego, w tym niemowląt, kobiet w ciąży, osób starszych i chorych.
Australijskie służby pożarnicze zalecają także odpowiednie przygotowanie na pożary buszu, między innymi poprzez przycinanie roślinności wokół domów oraz stosowanie odzieży ochronnej. Wśród rekomendowanych elementów wyposażenia wymieniają kapelusze z szerokim rondem, które mają chronić głowę przed spadającymi, rozżarzonymi fragmentami roślinności, a także maski ograniczające wdychanie dymu
Czytaj więcej
Członkowie rządu zaprezentowali „Poradnik bezpieczeństwa” zawierający wskazówki, jak zachować się w przypadku wojny, klęski żywiołowej lub sytuacji...
Indie: Ćwiczenia ewakuacyjne dwa razy w roku. Władze ostrzegają przed skutkami zmian klimatu
Indyjskie Narodowe Centrum Kontroli Chorób opracowało listę zaleceń dotyczących przygotowania na katastrofy i inne sytuacje nadzwyczajne.
Jednym z podstawowych kroków jest rozpoznanie zagrożeń charakterystycznych dla miejsca zamieszkania oraz ustalenie bezpiecznych miejsc, w których można schronić się w przypadku różnych rodzajów katastrof.
Indyjskie władze zalecają przechowywanie zapasów wody i żywności na co najmniej trzy dni. Pierwszeństwo powinny mieć produkty niewymagające chłodzenia lub długiego gotowania. Jednocześnie rekomenduje się unikanie żywności bardzo słonej i mocno przyprawionej.
W zestawie awaryjnym powinny znaleźć się latarka na baterie, tabletki chlorowe do uzdatniania wody, podręcznik pierwszej pomocy oraz mocne liny.
Władze zalecają również przeprowadzanie ćwiczeń ewakuacyjnych z udziałem wszystkich członków rodziny dwa razy w roku.
W poradniku zwrócono też uwagę na zmiany klimatu, które mogą prowadzić do coraz częstszych i poważniejszych katastrof.
Polska: Jak przygotować się na wojnę i sytuację kryzysową? Poradnik wyjaśnia, co robić w razie zagrożenia
Podobne zalecenia przygotowano również w Polsce. W „Poradniku na czas kryzysu i wojny” przedstawiono zasady postępowania w sytuacjach, które mogą zagrozić bezpieczeństwu obywateli. Autorzy materiału podkreślają, że sytuacje kryzysowe nie muszą być wywołane celowym działaniem człowieka. Mogą wynikać również między innymi z różnego rodzaju awarii.
Poradnik podzielono na dwie części. Pierwsza dotyczy przygotowania się na zagrożenie, natomiast druga zawiera wskazówki dotyczące postępowania w czasie kryzysu. Wyjaśniono w nim między innymi, jak zwiększać bezpieczeństwo rodziny, rozpoznawać dezinformację i unikać paniki, a także jak reagować na sygnały alarmowe i przygotować się do ewakuacji.
Materiał zawiera również instrukcje m.in. dotyczące zachowania w przypadku skażenia terenu czy przerw w dostawach energii elektrycznej. Osobną część poświęcono zasadom udzielania pierwszej pomocy.
Jednym z najważniejszych elementów przygotowania jest wcześniejsze skompletowanie plecaka ewakuacyjnego. Powinny znaleźć się w nim przede wszystkim dokumenty, lekarstwa, woda, żywność na kilka dni, latarka i powerbank. Przygotowanie takiego zestawu z wyprzedzeniem pozwala szybciej zareagować w sytuacji, w której konieczne będzie nagłe opuszczenie miejsca zamieszkania – zaznaczają polskie władze.
Jakie zapasy zgromadzić w domu na wypadek wojny lub kryzysu? Polskie zalecenia
Zgodnie z polskim poradnikiem gospodarstwa domowe powinny dysponować zapasami pozwalającymi na samodzielne funkcjonowanie przez minimum trzy dni.
W przypadku wody zalecana ilość wynosi co najmniej trzy litry na osobę na dobę. Żywność powinna być gotowa do spożycia, aby można było z niej korzystać także wtedy, gdy przygotowywanie posiłków będzie utrudnione.
Jak skompletować plecak ewakuacyjny?
Istotnym elementem wyposażenia jest odpowiednio zaopatrzona apteczka. Powinna zawierać leki przyjmowane na stałe, a także środki przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwwymiotne i przeciwbiegunkowe. Wśród rekomendowanych produktów wymieniono również gazę, bandaże, opatrunki na oparzenia, rękawiczki jednorazowe, środki antyseptyczne, opaskę do tamowania krwotoków, termometr, nożyczki, maseczki FFP3 oraz folię termiczną.
Władze zwracają również uwagę na konieczność zgromadzenia środków higienicznych. W domowych zapasach powinny znaleźć się papier toaletowy, chusteczki nawilżane, podpaski, pieluchy, środki dezynfekujące, worki na śmieci oraz wiadro z pokrywą.
Co zrobić, gdy zabraknie prądu? Radio na korbkę, gotówka i alternatywne ogrzewanie
Polskie zalecenia uwzględniają także możliwość długotrwałych przerw w dostawach energii elektrycznej i problemów z łącznością. W takich okolicznościach przydatne mogą być latarka oraz radio zasilane bateriami lub wyposażone w korbkę. Warto również zadbać o naładowany telefon, ładowarkę, powerbank, odpowiednie przewody i zapasowe baterie.
W poradniku wymieniono także świece do użytku domowego i zapalniczkę.
Na wypadek problemów z ogrzewaniem zaleca się przygotowanie koców, śpiworów i ciepłej odzieży. Wśród rekomendowanego wyposażenia znajduje się również alternatywne źródło ogrzewania, które nie wymaga zasilania energią elektryczną. Istotne jest także posiadanie gotówki w różnych nominałach, która może okazać się niezbędna w przypadku zakłóceń w funkcjonowaniu systemów płatności.
W domowych zapasach powinny znaleźć się także podstawowe narzędzia, taśmy, folie i zestawy do uszczelniania.
Szczegółowe informacje dotyczące przygotowania na sytuacje kryzysowe, zasad postępowania w razie zagrożenia oraz kompletowania niezbędnych zapasów można znaleźć w „Poradniku na czas kryzysu i wojny”, dostępnym na stronach rządowych.
