Czesi, Polacy i Słowacy w retrospekcji historii

Modele rozwoju Polaków i Czechów były podobne o tyle, że we wczesnym średniowieczu obu nacjom udało się utworzyć państwa narodowe. Wodzowie plemion zachodniosłowiańskich z czasem zrozumieli znaczenie przyjęcia chrztu i konieczność posiadania własnej organizacji kościelnej. Dzięki temu możliwe stało się zbudowanie funkcjonalnego organizmu państwowego i wejście do ówczesnej europejskiej wspólnoty państw chrześcijańskich. Z pewnością nie jest przypadkiem, że w Polsce do dziś ceni się fakt, że pierwszy historyczny polski książę Mieszko I został ochrzczony poprzez małżeństwo z Dobrawą, córką czeskiego księcia Bolesława I. Można powiedzieć, że w kolejnych stuleciach dzieje Czechów i Polaków biegły równolegle. Panujący początkowo starali się wzmocnić władzę oraz pozycję swoich krajów, które przeszły przez epokę rozdrobnienia feudalnego, okres powstania i budowy średniowiecznej monarchii scentralizowanej, a następnie czasy monarchii stanowej. Jak często bywa w wypadku sąsiadów, ich relacje co pewien czas się zmieniały – niekiedy dochodziło do konfliktów, innym razem dominowała skłonność do współpracy. Nie miało to jednak żadnego znaczenia dla późniejszego rozwoju narodowotwórczego.