Opublikowane niedawno dzienniki prof. Władysława Czaplińskiego zawierają bardzo szczegółowy obraz polskiej nauki czasów PRL. Prowokują do szerszej refleksji również na temat aktualnej kondycji polskich środowisk naukowych. Refleksję tę uzupełnia, też ostatnio wydany, wywiad rzeka z przedstawicielem innego pokolenia naukowców – prof. Pawłem Śpiewakiem. Na ich podstawie można odpowiadać na powiązane wzajemnie pytania dotyczące tego, co odciąga naukowców od nauki, i źródeł rozdźwięku między naukowcami (a może szerzej – inteligencją) a resztą społeczeństwa.