Rozczarowanie. Duże rozczarowanie. Tak można by w skrócie opisać rezultaty rusyfikacji rozumianej jako promowanie rosyjskiego osadnictwa. Rozczarowanie to odczuwali nawet urzędnicy odpowiedzialni za formułowanie założeń takiej polityki i ich późniejsze wdrażanie. Odkrywali oni bowiem z przerażeniem, że samym osadnikom na Kaukazie Północnym trzeba było nieraz urządzać powtórkę z kwestii fundamentalnych: jakie są podstawowe wartości i cechy kultury rosyjskiej, jakie zadania i obowiązki ma kolonista?