Doktor nauk ekonomicznych, adiunkt na wydziale finansów Uniwersytetu Notre Dame w USA
Michał Zator jest adiunktem na wydziale finansów Uniwersytetu Notre Dame w Stanach Zjednoczonych. W 2020 r. uzyskał tytuł doktora ekonomii w Kellogg School of Management na uniwersytecie Northwestern. Zajmuje się badaniami na pograniczu finansów przedsiębiorstw i gospodarstw domowych oraz ekonomii rynków pracy.
Chociaż waloryzacja progów co do zasady ma sens, w obecnej sytuacji fiskalnej zmniejszanie wpływów podatkowych jest moim zdaniem nieuzasadnione. Podwyższenie podatków w inny sposób jest trudne politycznie, więc warto chociaż nie obniżać ich ze stanu obecnego.
Nie uważam, aby wzrost cen paliw był tak duży, żeby zagroził stabilności gospodarki. Finansowanie konsumpcji paliwa z budżetu w obecnej sytuacji fiskalnej jest moim zdaniem nieuzasadnione.
Nie wydaje mi się, że do takiego masowego wyjazdu dojdzie nawet gdy wojna się zakończy. Możemy obserwować stopniowe powroty, ale możliwe jest, że wracający z frontu żołnierze zdecydują się wyjechać do Polski -- konsekwencje pokoju dla salda migracji nie są oczywiste.
Nie uważam, że należałoby przeciąć jakąkolwiek formę zależności, ale warto byłoby rozpocząć dyskusję nad tym, do jakiego poziomu rezerw NBP powinniśmy dążyć. Ewentualna nadwyżka bądź niedobór może trafiać/pochodzić z budżetu państwa. Rozwiązanie nie jest oczywiste, ponieważ chcemy zachować niezależność banku centralnego, ale jednocześnie faktem jest, że jeśli uznamy, że poziom rezerw jest zbyt duży, to powinna istnieć ścieżka na wykorzystanie ich z zyskiem dla całości społeczeństwa.
Przed wojną w Iranie perspektywy dla inflacji były raczej optymistyczne, więc spodziewaliśmy się obniżek stóp. Wojna powinna zastopować te oczekiwania, ale moim zdaniem nie ma w tej chwili powodu, by w odpowiedzi na taki szok podażowy - o rozmiarach, które są niemałe, ale historycznie nie ogromne - podnosić stopy.
Uważam, że obecny poziom rezerw NBP jest dość wysoki, i użycie części z nich na finansowanie zbrojeń jest dopuszczalne. Natomiast nie jest to decyzja, która wyklucza skorzystanie z SAFE. Nie znam szczegółów dotyczących politycznych ograniczeń wykorzystania funduszy z SAFE, ale w granicach, w których nam one nie przeszkadzają, z SAFE warto skorzystać. Natomiast tam, gdzie dla obronności kraju lepsze jest pozyskanie sprzętu np. z USA albo zbudowanie czegoś w kraju (nie jest dla mnie jasne, na ile SAFE na to pozwala), tak że środków z SAFE nie można użyć, powinniśmy szukać innych źródeł finansowania.
Myślę, że nie powinno się tego robić automatycznie, bo zamrożenie progów to jakiś sposób na podwyżkę podatków, która czasami jest potrzebna, a politycznie trudna w realizacji. Niemniej, co do zasady, waloryzacja progów jest naturalna.
Wydaje się, że po okresie nierównowagi wracamy do bardziej stabilnego środowiska. Jest być może za wcześnie, żeby w ogóle przestać się zanadto przejmować inflacją (w sensie takim, jak nie przejmowaliśmy się nią przez większość lat 2010.), ale przy braku negatywnych szoków spodziewam się, że zmierzamy w tym kierunku.
To oczywiście w jakimś stopniu prawda, ale nie ma rozwiązań idealnych, a bardziej skomplikowany system niż po prostu patrzenie na dochód też rodzi pole do niesprawiedliwości i nadużyć. Pewnym rozwiązaniem jest nieprowadzanie limitu w postaci klifu, ale w postaci bardziej ciągłej - tj. nie decydujemy zerojedynkowo, że powyżej dochodu X coś się należy czy nie, ale tworzymy system punktowy, w którym każda złotówka dochodu wpływa na szansę uzyskania danej usługi. Nie we wszystkich kontekstach się to oczywiście sprawdzi.
