W tym roku mija setna rocznica urodzin Andrzeja Wajdy i dziesiąta rocznica jego śmierci. W związku z jubileuszem w całej Polsce organizowanych jest wiele wydarzeń, które mają upamiętnić reżysera. Wystawa krakowska jest wyjątkowa, to osobista narracja Krystyny Zachwatowicz, która dzieli się z publicznością swoim spojrzeniem na Wajdę jako człowieka i artystę. Zostały tam zaprezentowane artefakty, szkice i fotografie z archiwum reżysera. Na wystawie obejrzeć też można cytaty i notatki Wajdy.
Podróże w czasie i przestrzeni
Ekspozycja koncentruje się na konkretnych aspektach z życia twórcy „Popiołu i diamentu”, jak doświadczenia wojenne, wpływ wojny na twórczość artysty, fascynacja malarstwem, przyjaźń z Andrzejem Wróblewskim i Józefem Czapskim czy czas Solidarności.
Organizatorzy podkreślają, że wystawa „Andrzej Wajda. W stulecie urodzin” nie jest klasyczną, linearną biografią. Zachowuje elementy chronologii, ale nie traktuje ich dogmatycznie. Zamiast sekwencji dat oferuje mapę podróży – przez miejsca, instytucje, przestrzenie symboliczne. Biografia Wajdy to ciąg migracji, od Suwałk, gdzie się urodził, poprzez dzieciństwo w Radomiu, Kraków i tamtejszą Akademię Sztuk Pięknych, Łódź i szkołę filmową, po warszawski dom Wajdów na Żoliborzu, gdzie małżeństwo osiadło na początku lat 70. Do tego dochodzą niezliczone podróże po całej Polsce związane z planami filmowymi i działalnością teatralną reżysera.
Czytaj więcej
Andrzej Wajda był artystą i wizjonerem. Ale był też obywatelem, czuł ogromną odpowiedzialność za kraj. Poruszał często tematy świeże i aktualne, ni...
Japońskie akcenty
Na wystawie pojawiają się też wątki japońskie. Motywem przewodnim są dzieła mistrzów ukiyo-e, takich jak Utagawa Hiroshige, Kitagawa Utamaro czy Katsushika Hokusai oraz szkice samego reżysera przedstawiające Japonię, które powstały na przestrzeni 25 lat, kiedy to obywał podróże do Kraju Kwitnącej Wiśni. Andrzej Wajda i Krystyna Zachwatowicz odwiedzili Japonię kilkukrotnie. Wizyty związane były z ich projektami zawodowymi. Każda z nich była okazją do coraz głębszego poznawania tego niezwykłego kraju i jego kultury.
Japonia zawładnęła sercem Wajdy, ale fascynacja była obopólna – jego dzieła były też bardzo dobrze przyjmowane przez japońskich odbiorców. Niemałą rolę odegrało w ich popularyzacji Iwanami Hall, kino studyjne z Tokio prowadzone przez Etsuko Takano, późniejszą przyjaciółkę Wajdów. Wajda był w tym kraju artystą niezwykle cenionym, cieszącym się ogromnym uznaniem. Nagroda Kyoto nie była jedyną, jaką otrzymał w Japonii. Został też wyróżniony Orderem Wschodzącego Słońca III Klasy (1995) i odznaczeniem Praemium Imperiale (1996).
Szkic roboczy do spektaklu Mishima (1994) autorstwa Andrzeja Wajdy
Miłość na całe życie
Warto przypomnieć, że muzeum Manggha zostało ufundowane przez małżeństwo Wajdów. Wszystko zaczęło się od Feliksa Jasieńskiego, który w 1920 roku podarował Muzeum Narodowemu w Krakowie swoją wspaniałą kolekcję sztuki japońskiej. W 1944 roku, w okupowanym przez Niemców Krakowie, część prac wystawiono w galerii w Sukiennicach, gdzie zobaczył je Andrzej Wajda, osiemnastoletni wówczas młodzieniec. Wrażenia, jakich wtedy doznał, były niezwykle silne. To był impuls, który stanowił początek późniejszego zauroczenia kulturą Japonii.
W 1987 roku reżyser został laureatem prestiżowej japońskiej nagrody Kyoto, przyznanej mu za twórczość filmową i teatralną. Otrzymał wówczas około 400 tys. dolarów. Kwotę tę Wajda wraz z żoną przeznaczył na założenie Fundacji Kyoto-Kraków. Celem było wybudowanie gmachu, w którym można byłoby przechowywać kolekcję Jasieńskiego i prezentować ją publiczności. Jednocześnie powstał japoński oddział Fundacji. W Japonii zorganizowano kwestę na budowę krakowskiego muzeum. Kilkadziesiąt tysięcy osób ofiarowało środki, dzięki czemu zebrano ponad milion dolarów. Kolejny milion ofiarował Związek Zawodowy Pracowników Kolei Wschodniej Japonii. Z kolei rząd polski przekazał ok. 3 mln dol. z Polsko-Japońskiego Funduszu Współpracy. Autorem koncepcji architektonicznej muzeum był ceniony architekt Arata Isozaki, laureat Nagrody Pritzkera, najbardziej prestiżowego wyróżnienia w dziedzinie architektury. Projekt podarował swój projekt nieodpłatnie.
Muzeum zostało otwarte w listopadzie 1994 roku, siedem lat po otrzymaniu przez Wajdę nagrody Kyoto. W 2015 roku, po wzniesieniu sąsiedniego budynku według projektu biura Ingarden & Ewý Architekci, otwarta została kolejna przestrzeń ekspozycyjna Muzeum Manggha: Galeria Europa – Daleki Wschód.
