Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Nauka

Masz problem? Idź spać

Fotorzepa, Jerzy Dudek JD Jerzy Dudek
Ludzki umysł: Najlepsze decyzje podejmujemy nieœwiadomie – wynika z badań holenderskich psychologów
"Muszę się z tym przespać" albo "pomyœlę o tym jutro" zyskały właœnie naukowe uzasadnienie. Eksperymenty prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Nijmegen dowodzš, że nad poważnymi decyzjami najlepiej nam się myœli... gdy nie myœlimy. Im więcej czasu poœwięcamy na staranne rozważanie za i przeciw, tym gorsze sš nasze decyzje. Badania poœwięcone procesowi analizy danych przez ludzki umysł zarówno œwiadomej, jak i nieœwiadomej przedstawił zespół dr. Apa Dijksterhuisa na łamach "Psychological Science". Holenderski naukowiec jest specjalistš od nieœwiadomoœci – od 2002 roku prowadzi badania fenomenu podejmowania optymalnych decyzji metodš "przespania się z problemem". Najnowszy eksperyment polegał na prognozowaniu wyników rozgrywek piłkarskich. Przez szeœć tygodni 352 uczestników testu – studentów Uniwersytetu w Amsterdamie – starało się przewidzieć wyniki kolejnych czterech meczów. Najpierw sprawdzono ich znajomoœć tematu. Następnie fragmenty spotkań wyœwietlano im na ekranie.
[srodtytul] Myœlenie szkodzi[/srodtytul] Pierwsza grupa mogła oglšdać mecz przez 20 sekund i musiała od razu podać przewidywany wynik. Członkowie drugiej grupy mogli się przez dwie minuty zastanowić. Ci w trzeciej grupie też mieli dwie minuty na namysł, ale naukowcy zajęli ich uwagę – tak aby nie mieli już czasu na œwiadomy namysł. Którzy studenci potrafili najlepiej przewidzieć wyniki? Wbrew pozorom nie ci, którzy mieli najwięcej czasu do namysłu. "Eksperyment dowiódł, że eksperci najlepszych wyborów dokonywali podœwiadomie, byli skuteczniejsi niż ci, którzy musieli podejmować decyzje natychmiast i po krótkim œwiadomym namyœle" – piszš uczeni. Ten sam zespół przeprowadził podobny eksperyment w 2006 roku (wyniki opublikowało prestiżowe pismo "Science"). Wtedy poproszono uczestników o wybór samochodu na podstawie z góry zadanych kryteriów. Na poczštku podano cztery kryteria. Badani œwiadomie wskazali optymalny model auta w 55 proc. przypadków, nieœwiadomie (bez rozważania za i przeciw) tylko w 40 proc. Sytuacja zmieniła się, gdy uczestnicy musieli przeanalizować 12 parametrów. Najlepszego wyboru dokonało tylko 23 proc. badanych po œwiadomym namyœle i aż 60 proc. po "przespaniu się z problemem". Dlaczego tak się dzieje? Jeœli ktoœ ma wiedzę na dany temat, długie zastanawianie się nad odpowiedziš pogarsza ocenę sytuacji. Im dłużej nad czymœ myœlimy, tym nasz wybór staje się mniej obiektywny – spekulujš Holendrzy. – Namysł jest najlepszy przy prostych decyzjach, ale gdy sprawa jest złożona, lepiej odłożyć jš do rana – powiedział sieci BBC dr Dijksterhuis. Mówišc wprost: jeœli musimy podjšć trudnš decyzję lepiej "się z niš przespać". Œwiadomy namysł przyda się przy wyborze zapachu mydła lub koloru ręcznika – ironizuje Holender. [srodtytul]Nieœwiadoma dokładnoœć [/srodtytul] Obserwacje szefa Laboratorium Nieœwiadomoœci (Dijksterhuis prowadzi je na Uniwersytecie Nijmegen) potwierdzajš też badania psychologów z Uniwersytetu Rochester. Zespół Aleksa Pougeta odkrył, że mózg potrafi szybko podjšć optymalnš decyzję. Pod warunkiem że dzieje się to bez udziału œwiadomoœci. – Wiele pracy poœwięcono badaniu, w jaki sposób podejmujemy decyzje, ale większoœć nich wcale nie opiera się na œwiadomym rozumowaniu – mówił prof. Alex Pouget ("Rz" pisała o tym w grudniu ubiegłego roku). – To nie jest tak, że œwiadomie podejmujemy decyzję o zatrzymaniu się na czerwonym œwietle. Kiedy zaczęliœmy badać ten proces, odkryliœmy, że umysł sam dokonuje prawidłowego wyboru, bioršc pod uwagę dostępne informacje. Amerykanie przeprowadzili prosty test, proszšc ochotników o okreœlenie, w którš stronę przesuwajš się kropki na ekranie (większoœć poruszała się chaotycznie). Okazało się, że ludzie mogš okreœlić to "intuicyjnie". Gdy próbujemy to samo przemyœleć i racjonalnie policzyć – nasze œwiadome rozumowanie nie tylko trwa dłużej, ale jest też mniej dokładne – twierdzš naukowcy.
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL