Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Historia

Po Polakach pozostały mogiły…

Huta Pieniacka
Rzeczpospolita
Huta Pieniacka (woj. tarnopolskie, pow. Brody). W 2005 r. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa upamiętniła Polaków, którzy zostali tutaj zamordowani i pochowani w zbiorowej mogile. Napis (dwujęzyczny) na pomniku brzmi: „Pamięci spoczywajšcych tu około 1000 Polaków/ mieszkańców wsi Huta Pieniacka/ i okolicznych miejscowoœci/ zamordowanych/ 28 lutego 1944 roku/ Spalona wieœ przestała istnieć/ Niech spoczywajš w pokoju/ Rodziny i Rzšd Rzeczypospolitej Polskiej 2005”. Na dwóch kolumnach widniejš ustalone nazwiska zamordowanych. Na cmentarzu we wsi Berezowica (woj. tarnopolskie, pow. Zbaraż) na zbiorowej mogile Polaków zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów został postawiony krzyż, na którym widnieje dwujęzyczny napis: „Pamięci spoczywajšcych tu około 130 Polaków mieszkańców wsi Berezowica Mała zamordowanych nocš z 22 na 23 lutego 1944 roku/ Niech spoczywajš w pokoju/ Rzšd Rzeczypospolitej Polskiej/ Rodziny 2007”. Mogiłę ogrodzono. Upamiętnienie wykonała ROPWiM. Na dwóch tablicach przed grobem widniejš ustalone nazwiska ofiar. Na cmentarzu we wsi Ihrowica (woj. tarnopolskie, pow. Tarnopol) w zbiorowej mogile pochowano Polaków zamordowanych przez banderowców w Wigilię Bożego Narodzenia 1944 roku. W 2007 r. ROPWiM zbudowała i upamiętniła mogiłę. Na tablicy widnieje dwujęzyczny napis: „Pamięci spoczywajšcych tu około 90 Polaków mieszkańców wsi Ihrowica/ Niech spoczywajš w pokoju / Rzšd Rzeczypospolitej Polskiej/ Rodziny 2007”. Obok umieszczone sš ustalone nazwiska zamordowanych.
Płotycz (woj. tarnopolskie, pow. Tarnopol). Na cmentarzu w miejscu, gdzie ofiary mordu zostały złożone w bratniej mogile, został postawiony krzyż, na którym widnieje napis po polsku i po ukraińsku: „Pamięci spoczywajšcych tu 43 Polaków mieszkańców wsi Płotycz/ zamordowanych/ 8 marca 1944 roku/ Niech spoczywajš w pokoju/ Rzšd Rzeczypospolitej Polskiej/ Rodziny/ 2007”. Na dwóch tablicach umieszczono ustalone nazwiska zabitych. Na dawnym katolickim cmentarzu w Porycku (woj. wołyńskie, pow. Włodzimierz Wołyński) pochowani zostali – po przeprowadzonej w 2003 r. przez ROPWiM ekshumacji – Polacy zamordowani 11 lipca 1943 roku w miejscowym koœciele oraz w Porycku i okolicy w dniach następnych. Upamiętnienie tworzy obecnie pięć krzyży. Dwa kamienne postawiono i odsłonięto w 2003 r. Na pierwszym jest napis: „Pamięci około 200 Polaków z Porycka/Pawliwki spoczywajšcych na tym cmentarzu/11 i 12 lipca 1943/ Niech spoczywajš w pokoju / Rodziny i Rzšd Rzeczypospolitej Polskiej/ Pawliwka 2003”. Na drugim: „Pamięci 12 osób z rodzin Palinków z Porycka/Pawliwki/ 11 lipca 1943 roku/ oraz Zakrzewickich z Radowicz/ 13 lipca 1943 roku/ którzy tu spoczywajš/ Wieczne odpoczywanie racz im dać Panie”. Upamiętnienie wykonała ROPWiM. Kilka dni przed uroczystym odsłonięciem pomnika strona ukraińska nakazała wycięcie z uzgodnionego wczeœniej napisu na postawionych już krzyżach wyrazów „zamordowanych”. We wsi Lidawka (woj. wołyńskie, pow. Równe) na zbiorowej mogile stanšł krzyż ku czci Polaków zamordowanych przez karnš ekspedycję (Niemcy i policja ukraińska). Na krzyżu dwujęzyczny napis: „Pamięci spoczywajšcych tu około 130 Polaków okrutnie zamordowanych przez faszystów 3 marca 1943 roku / spalona wieœ przestała istnieć / Byli mieszkańcy wsi / Rodziny i Rzšd Rzeczypospolitej Polskiej 2003”. Poniżej widniejš ustalone nazwiska ofiar zbrodni. Upamiętnienie wykonała ROPWiM. Na skraju lasu obok osady Janowa Dolina (woj. wołyńskie, pow. Kostopol) na zbiorowej mogile stoi kamienny krzyż upamiętniajšcy ponad 600 Polaków, którzy zostali zamordowani przez ukraińskich nacjonalistów w nocy z 22 na 23 kwietnia 1943 r. (Wielki Pištek). Obok krzyża znajduje się tablica, na której widnieje napis w języku polskim i ukraińskim: „Dla pamięci spoczywajšcych w tej ziemi od wiosny 1943 r.”. Na cmentarzu w Białce (woj. wołyńskie, pow. Kostopol) w zbiorowej mogile pochowano po wojnie mieszkańców sšsiedniej polskiej wsi Lipniki zamordowanych w marcu 1943 roku. Zginęło wówczas ok. 180 Polaków. Na tablicy postawionego w czasach sowieckich pomnika widnieje napis w języku ukraińskim: „Tutaj pogrzebano szczštki ofiar wsi Lipniki, którzy zginęli tragicznie w 1943. Wieczna pamięć”. Œrodkowa częœć napisu nosi wyraŸne œlady „korekty” (napis wczeœniejszy wskazywał morderców spod znaku UPA). Obok pomnika rodziny umieœciły drewniany czarny krzyż z metalowš tabliczkš i napisem po polsku „Wieczny pokój ŒP. Mieszkańcom wsi Lipniki poległym tragicznie w marcu 1943 roku. – Ci, którzy przeżyli 1995 rok”. W miejscowoœci Barysz (woj. tarnopolskie, pow. Buczacz) w nocy z 5 na 6 lutego 1945 roku doszło do napadu ukraińskich nacjonalistów na Polaków. Na pobliskim cmentarzu pochowano w zbiorowej mogile około 135 osób, które padły ofiarš rzezi. Obecnie w miejscu tym postawiono dwa współczesne nagrobki ukraińskie. Mogiła nie jest oznakowana. Największy napad UPA na Polaków w miejscowoœci Koroœciatyń (woj. tarnopolskie, pow. Buczacz) miał miejsce w nocy z 28 na 29 lutego 1944 roku. Zginęło wówczas około 150 Polaków, których pochowano na miejscowym cmentarzu. Dzisiaj w miejscu pochówku stoi stary drewniany krzyż bez tabliczki. Po masakrze Polaków dokonanej przez ukraińskich nacjonalistów w dniach 12 do 17 marca 1944 roku w Podkamieniu (woj. tarnopolskie, pow. Brody) zwłoki ofiar zwożono na cmentarz, gdzie pochowano je w trzech zbiorowych mogiłach w pobliżu kaplicy grobowej Cetnerów (niektóre osoby w mogiłach indywidualnych). Obecnie nie ma œladu po zbiorowych pochówkach. Zachowały się się jedynie groby indywidualne. Orzeszyn (woj. wołyńskie, pow. Włodzimierz Wołyński), polska kolonia, napadnięta przez banderowców 11 lipca 1943 roku. Życie straciło 306 Polaków. Upowcy zrzucili zwłoki ofiar do trzech okopów. Obecnie w tym miejscu stojš dwa krzyże. Na jednym z nich umieszczono tabliczkę z napisem: „306 mieszkańcom Orzeszyny tragicznie zmarłym 11 lipca 1943 roku/ Rodacy/ Niech spoczywajš w pokoju”. Miejsce to istnieje dzięki byłym polskim mieszkańcom wsi, którzy w 1994 roku uporzšdkowali mogiły. We wsiach Hanaczów i Hanaczówka (woj. tarnopolskie, pow. Przemyœlany) 2/3 lutego 1944 roku zostało zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów 98 Polaków i 15 Żydów. Podczas kolejnego napadu, 10 kwietnia 1944 roku, zginęło 27 polskich mieszkańców sšsiednich przysiółków Zagóra i Podkamienna. Częœć zamordowanych została pochowana na cmentarzu w Hanaczowie. Jednak, jak wynika z ustaleń ROPWiM, główna mogiła znajduje się poza nim, w miejscu, gdzie obecnie stoi metalowy krzyż. W kolonii Gaj (woj. wołyńskie, pow. Kowel) 30 sierpnia 1943 roku bojówki UPA wymordowały około 600 Polaków. Kolonię spalono. Na zbiorowej mogile w uroczysku stoi drewniany krzyż. Postawili go byli mieszkańcy Gaju, którzy cudem ocaleli z masakry. W pobliżu zrujnowanego klasztoru we wsi Nowy Zahorów (woj. wołyńskie, pow. Horochów) znajduje się dużych rozmiarów usypany pagórek o podstawie 18 na 18 metrów, na który prowadzš 22 betonowe schody. Miejsce to jest prawdopodobnie mogiłš zbiorowš, w której – według relacji byłych mieszkańców wsi – pochowano kilkudziesięciu mieszkańców wsi i kolonii Horochówka zamordowanych w nocy z 11 na 12 lipca 1943 roku przez ukraińskich nacjonalistów. Mogiła nie jest oznaczona, choć schody na niš prowadzšce œwiadczš, że w czasach sowieckich mógł na niej stać pomnik.  
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL