Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Styl życia

Muzy Młodej Polski

materiały prasowe
Bohaterkami ksišżki „Muzy Młodej Polski" sš trzy niezwykłe siostry Pareńskie: Maria, Zosia i Eliza.
Marię (Marynę) i Zosię sportretował Stanisław Wyspiański w słynnym narodowym dramacie „Wesele". Wszystkie trzy odwzorował także w swoich pastelach. „Macierzyństwo" jest najlepiej znanym z tych obrazów. Przedstawia dziewiętnastoletniš Zosię, wówczas już żonę Tadeusza Boya-Żeleńskiego, która karmi piersiš synka Stasia. To niezwykle poruszajšcy, nasycony intymnoœciš wizerunek matki i dziecka. Małżeństwo Zofii z Żeleńskim z czasem przekształciło się w zwišzek przyjacielski, bo w życiu obojga pojawiły się inne miłoœci. Również w 1905 roku Stanisław Wyspiański wykonał kilka portretów najmłodszej, wówczas niespełna siedemnastoletniej Elizy. Ich secesyjna stylistyka z dodatkiem kwiatów i liœci podkreœla melancholię jej twarzy i postaci. Lizka była chorowita i krucha emocjonalnie, co popchnęło jš w uzależnienie od narkotyków i alkoholu. Małżeństwo z młodopolskim poetš Edwardem Leszczyńskim nie wzmocniło jej. Nie pomogła także kuracja odwykowa w Davos. Popełniła samobójstwo, gdy miała 35 lat.
Najstarsza Maryna wydawała się najbardziej niezależnš i silnš osobowoœciš, czego najlepszym wyrazem jest jej literacki portret w „Weselu". Wyspiański uwiecznił jš też w pastelach, które pozostajš jednak mniej znane. Lepiej pamiętamy jej portret namalowany przez nieszczęœliwie zakochanego w niej Witolda Wojtkiewicza. Ta miłoœć nie miała szans, bo piękna Maria była już wówczas żonš lekarza Jana Raczyńskiego (pediatry, który jako pierwszy wykazał wišzek krzywicy z brakiem słonecznego œwiatła). Potem miała jeszcze dwóch mężów. Z trzecim Janem Grekiem zginęła podczas egzekucji lwowskich profesorów w 1941, w której rozstrzelany został również jej szwagier Tadeusz Boy- Żeleński. Maria, Zofia i Eliza były córkami Stanisława Pareńskiego - krakowskiego cenionego lekarza, radcy miejskiego i profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ich matka Eliza (pani Liza) także była w Krakowie znanš osobš. Wykształcona i towarzyska prowadziła otwarty salon artystyczno-literacki na przełomie XIX/XX wieku, w którym koncertowano, czytano dzieła literackie i organizowano parateatralne widowiska. Kto w nim nie bywał! Adam Asnyk, Lucjan Rydel, Stanisław Wyspiański, Władysław Rejmont, Jacek Malczewski, Kazimierz Przerwa Tetmajer, Stanisław Przybyszewski, Ludwik Solski... Jak wspominał aktor Jerzy Leszczyński, na imieniny pani Elizy stawiał się cały Kraków, a i codziennie nigdy goœci nie brakowało. Pani domu nie tylko zresztš bawiła ich błyskotliwš konwersacjš, ale gdy trzeba było, nie szczędziła finansowej pomocy dla krakowskiej cyganerii. Siostry Pareńskie wychowały się w tym salonie, co miało znaczšcy wpływ na ich życie. Ksišżka barwnie opowiada o ich zmiennych losach, ale także kreœli szerokš panoramę artystycznego życia. Nie tylko zresztš w czasach Młodej Polski w Krakowie, ale również w latach 20. i 30 Warszawie i Lwowie, gdzie także wielkich, jak i ekscentrycznych osobowoœci nie brakowało. I jest to wielki atut tej ksišżki - żywo napisanej, a jednoczeœnie popartej autentycznš wiedzš. Monika Kuc Monika Œliwińska, „Muzy młodej Polski. Życie i œwiat Marii, Zofii i Elizy Pareńskich", Wydawnictwo „Iskry", Warszawa 2014
ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL