Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Rodzina

RPO: niekonstytucyjny termin na zaprzeczenie ojcostwa

123RF
Brak możliwoœci zaprzeczenia ojcostwa po upływie trzech lat od uzyskania pełnoletnioœci jest niekonstytucyjne – uważa Rzecznik Praw Obywatelskich.

Rzecznik Praw Obywatelskich przystšpił do skargi konstytucyjnej kobiety, która dowiedziała się od matki, że zmarły przed laty ojciec nie był faktycznie jej rodzicem. Wskazany przez matkę biologiczny ojciec wcišż żyje, jednak nie chce poddać się badaniom DNA majšcym ustalić ich pokrewieństwo. Bez tych badań prokurator odmawia wystšpienia z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa męża matki kobiety, co jest niezbędnym etapem do póŸniejszego ewentualnego ustalenia ojcostwa prawdziwego biologicznego ojca.

Na mocy obecnie obowišzujšcych przepisów (art. 70 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) dorosłe dziecko, które dowiedziało się, że nie jest dzieckiem osoby, którš uważało za ojca, ma œciœle zakreœlony termin, w jakim może wystšpić z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa. Sš to trzy lata od daty uzyskania pełnoletnoœci.

We wskazanym przykładzie dorosłe dziecko dowiedziało się jednak o swym pochodzeniu kilkadziesišt lat po uzyskaniu pełnoletnoœci, a tym samym nie miało żadnej możliwoœci wystšpienia z samodzielnym powództwem.

Uprawnienie do wystšpienia z takim powództwem ma także, na podstawie art. 86 Kodeksu rodzinnego, prokurator. Jednak prokurator musi przy tej okazji ważyć interesy zbiorowe i indywidualne, a także rozważyć, czy dostępne œrodki dowodowe wystarczajš, by przed sšdem wykazać, że mšż matki nie jest ojcem dziecka. Prokurator nie może zmusić żadnej z zainteresowanych osób do poddania się badaniom DNA.

W tej sytuacji, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, dochodzi do naruszenia konstytucyjnego prawa do ochrony życia prywatnego i rodzinnego – co prowadzi również do naruszenia przyrodzonej godnoœci człowieka – nieproporcjonalnego do ewentualnych korzyœci, polegajšcych na ochronie ustabilizowanych relacji rodzinnych.

Zdaniem Rzecznika niekonstytucyjna jest sytuacja, w której termin do złożenia pozwu w zakresie stanu cywilnego osoby jest powišzany jedynie z sztywno okreœlonš datš, bez uwzględnienia tego, czy ta osoba wie o okolicznoœciach, które mogš uzasadniać złożenie rzeczonego pozwu. Jak wskazał RPO, Europejski Trybunał Praw Człowieka w analogicznej sprawie Phinikaridou przeciwko Cyprowi (wyrok z 20 grudnia 2007 r., skarga nr 23890/02) stwierdził naruszenie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolnoœci (poszanowanie życia rodzinnego i prywatnego), uznajšc, że domniemania prawne i sztywne terminy nie mogš być ważniejsze od rzeczywistoœci biologicznej i społecznej. Stanowisko takie Trybunał podtrzymał także w innych orzeczeniach w sprawach z zakresu życia rodzinnego, np. w sprawie A. L. przeciwko Polsce (wyrok z 18 lutego 2014 r., skarga nr 28609/08) czy Różański przeciwko Polsce (wyrok z 18 maja 2006 r., skarga nr 55339/00).

Sygn. akt w TK: SK 18/17

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL