Jak utworzyć i zarejestrować fundację

aktualizacja: 22.01.2013, 05:00
Tabela 1 . Wykaz wniosków i odpowiednich do nich załączników
Tabela 1 . Wykaz wniosków i odpowiednich do nich załączników
Foto: Rzeczpospolita

Fundacje mogą ustanawiać zarówno osoby fizyczne, niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania, jak i prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą.

W Polsce z roku na rok wzrasta liczba fundacji. Coraz więcej osób decyduje się na jej założenie. Cele ich są różne, ale wszystkie szczytne. Kwestie prawne w tym zakresie reguluje ustawa o fundacjach z 6 kwietnia 1984 r. (DzU nr 21, poz. 97 z późn. zm.).
Fundacje mogą ustanawiać zarówno osoby fizyczne - niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania jak i osoby prawne mające siedziby w Polsce lub za granicą.
Zgodnie z literalnym brzmieniem przepisów fundacja może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych.
W praktyce najwięcej jest fundacji zajmujących się takimi zagadnieniami jak ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami i zwierzętami.

Forma aktu notarialnego

Akt fundacyjny, który jest tzw. aktem założycielskim to oświadczenie woli fundatora zmierzające do ustanowienia fundacji, określające cel fundacji i majątek przeznaczony na jego realizację. Zgodnie z art. 3 ustawy o fundacjach oświadczenie woli, o którym mowa, powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Wyjątkiem jest sytuacja w której ustanowienie fundacji następuje w testamencie.
W takim przypadku zachowanie formy aktu notarialnego nie jest wymagane. Fundator w składanym oświadczeniu woli o ustanowieniu fundacji powinien wskazać cel fundacji oraz składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację.
Tymi składnikami majątkowymi mogą być oczywiście pieniądze i papiery wartościowe, ale także, co ważne, oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości. Jeżeli fundatora reprezentowałby pełnomocnik, to trzeba pamiętać, aby osoba ta również miała pełnomocnictwo ustanowione w formie aktu notarialnego.

Statut fundacji

Niezwykle istotnym dokumentem jest statut fundacji. Ma on tak naprawdę kluczowe znaczenie. Określa się w nim obligatoryjnie nazwę powoływanej przez siebie do życia fundacji, jej siedzibę i majątek, cele, zasady, formy i zakres działalności fundacji jak również skład i organizację zarządu. W statucie opisuje sie sposób powoływania zarządu oraz obowiązki i uprawnienia tego organu i jego członków.
Staut może zawierać także inne postanowienia, w szczególności dotyczące prowadzenia przez fundację działalności gospodarczej, dopuszczalności i warunków jej połączenia z inną fundacją, zmiany celu lub statutu, a także przewidywać tworzenie obok zarządu innych organów fundacji.
W dobrym statucie powinny znaleźć się takie postanowienia, które pozwolą na sprawne działanie fundacji. Statut musi być także zgodny z aktem fundacyjnym, jak, i co oczywiste z obowiązującym prawem. Jeśli będzie wadliwie i błędnie napisany, prędzej czy później pojawią się problemy w codziennej pracy organizacji. W akcie notarialnym określa się cele dla jakich fundacja powstała i w statucie zapis ten musi być dokładnie powtórzony.

Działalność gospodarcza

Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą. Powinna ona przyjąć rozmiary służące realizacji celów fundacji. Trzeba jednak pamiętać (art. 11 ustawy o fundacjach), że podjęcie przez fundację działalności gospodarczej nie przewidzianej w statucie wymaga uprzedniej zmiany statutu.
Jeżeli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, wartość środków majątkowych fundacji przeznaczonych na działalność gospodarczą nie może być mniejsza niż tysiąc złotych. Działalność statutowa fundacji to jej działalność zgodna ze statutem, w którym wymienione są cele działalności fundacji i sposoby ich realizacji. To, jaki rodzaj działalności statutowej fundacja może prowadzić wynika z opisu w statucie. Warto przypomnieć, że działalność statutowa nie może być nastawiona na zysk. Działalność statutowa jest działalnością non profit.
Jednak podejmowane działania mogą być realizowane zarówno w ramach działalności nieodpłatnej, jak i odpłatnej. Oznacza to, że jeżeli fundacja wydaje np. określoną publikację, to może ją dystrybuować nieodpłatnie albo sprzedawać po kosztach bezpośrednich, czyli za tyle, za ile ją wyprodukowano.
I tak, jeśli koszt bezpośredni wyprodukowania 1 sztuki danego folderu wynosi 4 zł (np. papier, druk, dystrybucja) to ramach odpłatnej działalności można folder sprzedać również za 4 zł, a nie więcej. Na odpłatnej działalności statutowej się tym samym nie zarabia, a jedynie odzyskuje koszty produkcji towaru bądź usługi.

Wpis do KRS

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami fundacja podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. W tym celu należy wypełnić stosowny wniosek KRS-W20 i dołączyć do niego odpowiednie załączniki zgodnie z wykazem >patrz tabela 1.
Po stwierdzeniu, że czynności prawne stanowiące podstawę wpisu zostały podjęte przez uprawnioną osobę lub organ i są ważne, sąd dokonuje wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego fundacji. Postanowienie o wpisaniu fundacji do Krajowego Rejestru Sądowego sąd wydaje po stwierdzeniu, że cel i statut fundacji są zgodne z przepisami prawa.

Zwolnienie z opłaty

Od wniosku wnosi się stosowne opłaty stałe zgodnie z tabelą.
Fundacja może się starać o zwolnienie z opłat sądowych za rejestrację w KRS. Zgodnie z art. 104 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych organizacjom społecznym, których zadanie nie polega na prowadzeniu działalności gospodarczej, sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych w ich własnych sprawach prowadzonych w związku z działalnością społeczną, naukową, oświatową, kulturalną, sportową, dobroczynną, samopomocową, w zakresie ochrony konsumenta, ochrony środowiska i opieki społecznej.
Przyznając zwolnienie od kosztów sądowych, sąd uwzględnia przede wszystkim statutowe cele działalności danej organizacji i możliwości oraz potrzeby realizacji tych celów na drodze postępowania cywilnego.
Z chwilą wpisu fundacja uzyskuje osobowość prawną.
Autorka jest radcą prawnym Kancelaria Adwokacka Arkadiusz Matusiak

POLECAMY

KOMENTARZE