Wierzytelności
Co zapisać w deklaracji wekslowej
Ciężar dowodu, że weksel został wypełniony niezgodnie z zawartym porozumieniem, spoczywa na dłużniku
W praktyce obrotu gospodarczego nadal największą rolę odgrywają weksle własne in blanco, czyli weksle niezawierające wszystkich elementów składowych i na ogół ograniczające się tylko do podpisu wystawcy weksla złożonego na blankiecie wekslowym.
Weksle te są stosowane zazwyczaj jako zabezpieczenie należności wierzyciela z danego stosunku podstawowego (np. z umowy dostawy, pożyczki lub kredytu). Ich wystawienie opiera się na porozumieniu stron upoważniającym odbiorcę weksla do jego wypełniania w razie zajścia ustalonych przez strony okoliczności. W praktyce to porozumienie stron ma zwykle postać dokumentu o nazwie deklaracja wekslowa.
Jaka forma
Przepisy prawa wekslowego nie określają w żaden sposób formy deklaracji wekslowej. Dlatego też, co podkreślał Sąd Najwyższy w wyroku z 28 maja 1998 r. (III CKN 531/97 OSP nr 7 – 8 z 1999 r. poz. 140) porozumienie wekslowe może być osiągnięte także w sposób dorozumiały.
W takim jednak wypadku z uwagi na specyfikę odpowiedzialności wekslowej musi to być przejaw woli, który w świetle okoliczności towarzyszących, w sposób dostatecznie zrozumiały i niewątpliwy wyraża wolę wywołania skutków prawnych objętych treścią tej czynności prawnej (art. 60 kodeksu cywilnego).
Oznacza to, że porozumienie stron upoważniające odbiorcę weksla in blanco do jego wypełnienia może być zawarte w dowolnej formie. Zatem dopuszczalna jest także forma ustna. Jednakże dla pewności obrotu najkorzystniejsza jest oczywiście forma pisemna w postaci dołączonej do weksla deklaracji wekslowej.
Do jakiej wysokości
Deklaracja ta powinna określać stosunek prawny, na zabezpieczenie którego został wręczony weksel (np. na zabezpieczenie umowy dostawy nr 5/2011 lub na zabezpieczenie pożyczki w kwocie 30 tys. z 7 lutego 2012 r.).
Powinna też zawierać określenie, do jakiej kwoty odbiorca może uzupełnić weksel (zwykle wpisuje się do wysokości kwoty zadłużenia wynikającego z umowy, którą weksel zabezpiecza). Celowe jest także określenie terminu płatności weksla, np. 2 miesiące od daty wystawienia weksla.
W deklaracji powinny być zawarte także warunki, których ziszczenie się upoważnia odbiorcę do wypełnienia weksla (na ogół chodzi o niespłacenie długu w określonym terminie). Deklaracja zazwyczaj podpisywana jest tylko przez wystawcę weksla, pomimo to ma ona jednak formę umowy stron, gdyż odbiorca weksla wyraża swoją wolę poprzez przyjęcie deklaracji o określonej treści.
Potwierdzał to także SN w wyroku z 4 lutego 2011 r. (III CSK 196/10), stwierdzając, że osoba przyjmująca weksel może, ale nie musi podpisać deklaracji wekslowej. Jej oświadczenie o zawarciu tej umowy następuje z chwilą przyjęcia deklaracji wekslowej. Nie ma jednak przeszkód do tego, aby pod deklaracją podpisały się obie strony, a więc zarówno wystawca weksla, jak i jego odbiorca.
Jest to nawet o tyle korzystne, że zabezpiecza przed ewentualnymi sporami co do autentycznej treści porozumienia stron, co może mieć znaczenie w razie np. późniejszej zmiany treści deklaracji.
Ułatwia odparcie zarzutów
Podkreślić należy, że ważność weksla in blanco nie jest uzależniona od istnienia deklaracji wekslowej, która ma przede wszystkim znaczenie dowodowe. Deklaracja ta ułatwia bowiem posiadaczowi weksla in blanco odparcie ewentualnych zarzutów wystawcy, że weksel został uzupełniony niezgodnie z zawartym porozumieniem.
Jakkolwiek pamiętać należy, że zawsze ciężar dowodu, iż weksel został wypełniony niezgodnie z zawartym w tym zakresie porozumieniem, spoczywa na dłużniku wekslowym (art. 10 prawa wekslowego). Zwracał na to uwagę także SN w wyroku z 24 października 1962 r. (OSNCP nr 2 z 1964 poz. 27).
Porozumienie stron upoważniające odbiorcę weksla in blanco do jego wypełnienia może być zawarte w dowolnej formie
Przeczytaj więcej o: Sad Najwyższy, deklaracja wekslowa, odpowiedzialność, umowa
Rekomenduj artykuł Oddano głosów:
