Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

VAT

Czynny podatnik musi wystawić fakturę, zwolniony rachunek

Rzeczpospolita
Aby œwiadczenie podlegało VAT, musi odpowiadać ustawowej definicji działalnoœci gospodarczej. Nie zawsze łatwo stwierdzić, czy warunek ten jest spełniony
Jestem emerytem i regularnie dowożę drużynę tenisa stołowego na zawody. W zamian otrzymuję od klubu sportowego zwrot wydatków na podstawie ewidencji przebiegu pojazdu. Od nowego roku klub chce, abym za swoje usługi wystawiał fakturę. Czy rzeczywiœcie jestem do tego zobowišzany? – pyta czytelnik. Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o VAT celem faktury jest udokumentowanie czynnoœci podlegajšcej VAT, a obowišzek jej wystawienia spoczywa na  podatnikach tego podatku. W konsekwencji, aby odpowiedzieć na pytanie, czy czytelnik będzie musiał wystawić fakturę, należy najpierw ustalić, czy w omawianej sytuacji występuje w roli podatnika.

Ustawowa definicja

Jak wynika z ustawowej definicji, podatnikami sš m.in. osoby fizyczne wykonujšce samodzielnie działalnoœć gospodarczš bez względu na jej cel lub rezultat (art. 15 ust. 1). Przez działalnoœć gospodarczš należy rozumieć wszelkš działalnoœć producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujšcych zasoby naturalne oraz rolników, a także działalnoœć osób wykonujšcych wolne zawody, również wówczas, gdy czynnoœć została wykonana jednorazowo w okolicznoœciach wskazujšcych na zamiar wykonywania czynnoœci w sposób częstotliwy (art. 15 ust. 2). Aby zatem zostać uznanym za podatnika VAT, nie jest konieczna formalna rejestracja działalnoœci gospodarczej, np. uzyskanie wpisu do ewidencji działalnoœci gospodarczej w  przypadku osób fizycznych. Wystarczy spełnienie przesłanek wymienionych w cytowanych regulacjach, m.in. działanie jako usługodawca i wykonywanie okreœlonych czynnoœci w sposób częstotliwy. W rezultacie za podatnika VAT może zostać uznana np. osoba, która regularnie sprzedaje towary przez aukcje internetowe. Co ważne, rezultat wykonywanej działalnoœci także nie ma znaczenia. Osoba prowadzšca działalnoœć w zakresie przewozu osób lub transportu towarów, która nie uzyskiwałaby zysku (w sensie ekonomicznym) z prowadzonej działalnoœci, w dalszym cišgu byłaby uznawana za podatnika.

Wyjštki od reguły

Art. 15 ust. 3 wprost jednak wskazuje na sytuacje, w których nie możemy uznać osoby fizycznej za podatnika VAT. Po pierwsze, za wykonywanš samodzielnie działalnoœć gospodarczš nie uznaje się czynnoœci, z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1 – 6 ustawy o PIT. Chodzi o przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy. W rezultacie osoba, która œwiadczy swoje usługi na rzecz pracodawcy w ramach umowy o pracę, nie jest uznawana za podatnika VAT w tym zakresie. Za wykonywanš samodzielnie działalnoœć gospodarczš nie uznaje się także czynnoœci, z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2 – 9 ustawy o PIT, czyli m.in. z osobiœcie wykonywanej działalnoœci artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oœwiatowej i publicystycznej a także z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło. Jednak uznanie, że osoby wykonujšce tego rodzaju czynnoœci nie prowadzš działalnoœci gospodarczej, jest możliwe, jeżeli z tytułu ich wykonania osoby te sš zwišzane ze zlecajšcym „prawnymi więzami tworzšcymi stosunek prawny pomiędzy zlecajšcym wykonanie czynnoœci i wykonujšcym zlecane czynnoœci co do warunków wykonywania tych czynnoœci, wynagrodzenia i odpowiedzialnoœci zlecajšcego wykonanie tych czynnoœci wobec osób trzecich”.

Ryzyko i odpowiedzialnoœć

To oznacza, że gdy wykonawcę będš łšczyć ze zleceniodawcš więzi takie jak w przypadku stosunku pracy i tym samym nie będzie ponosił on ryzyka ekonomicznego w zwišzku z wykonywaniem czynnoœci, a odpowiedzialnoœć w stosunku do osób trzecich będzie ponosił zlecajšcy, wówczas czynnoœci te nie będš podlegały VAT, a wykonawca nie zostanie uznany za podatnika tego podatku. Potwierdza to interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 13 grudnia 2010 (IBPP2/443-873/10/RSz).

Trudnoœci z interpretacjš

Problem uznania danej osoby za podatnika VAT był przedmiotem licznych orzeczeń sšdów administracyjnych, a nawet uchwał wydanych przez Naczelny Sšd Administracyjny, np. w odniesieniu do osób sprzedajšcych nieruchomoœci (I FPS 3/07) - czytaj więcej w artykule "Od sprzedaży działki z majštku osobistego nie ma podatku", czy też czynnoœci wykonywanych przez biegłych w postępowaniu sšdowym (I FPS 3/08) - więcej w artykule "Biegły sšdowy wydajšcy opinie prowadzi działalnoœć gospodarczš". Przedstawione regulacje mogš więc budzić poważne trudnoœci interpretacyjne, a ustalenie, czy w danych okolicznoœciach osoba działa jako podatnik VAT, nie zawsze jest łatwe i  oczywiste. Odnoszšc to do pytania czytelnika, sš przesłanki, aby uznać, że w omawianej sytuacji występuje on w roli usługodawcy œwiadczšcego w sposób regularny usługę przewozu osób, za którš otrzymuje wynagrodzenie. Fakt, że otrzymana kwota ma służyć jedynie pokryciu poniesionych wydatków, jest bez znaczenia. Istotny jest jedynie bezpoœredni zwišzek między œwiadczeniem (usługš) wykonanym przez niego a otrzymanymi œrodkami pieniężnymi oraz to, że uzyskana kwota jest uzależniona od zakresu wykonanego œwiadczenia (długoœci przebytej trasy).

Ważne postanowienia umowy

Czytelnik przewozi drużynę sportowš na zawody na podstawie umowy (zlecenia lub o dzieło) zawartej z klubem sportowym, inaczej nie otrzymywałby od klubu œrodków pieniężnych. Nie jest konieczne, aby tego rodzaju umowa miała pisemnš formę, ustna jest także dopuszczalna. Jeœli tak zawarta umowa spowodowała powstanie stosunku prawnego majšcego cechy właœciwe dla stosunku pracy, w ramach którego czytelnik zwišzany jest z klubem więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynnoœci, wynagrodzenia a także odpowiedzialnoœci zlecajšcego wobec osób trzecich, wówczas nie wystšpi w roli podatnika VAT. Innymi słowy jeœli czytelnik jest podporzšdkowany co do warunków wykonywanych czynnoœci, zobowišzany do ich osobistego œwiadczenia, a z kolei klub jest obcišżony odpowiedzialnoœciš za wykonane przez niego czynnoœci (np. czytelnik odpowiada jedynie przed klubem za terminowe dostarczenie drużyny na miejsce zawodów, a ewentualne roszczenia z tytułu nieterminowego dostarczenia na zawody członkowie drużyny mogš wnosić bezpoœrednio do klubu), oznacza to, że nie wykonuje samodzielnie działalnoœci gospodarczej, a tym samym nie występuje w roli podatnika VAT. OdpowiedŸ na pytanie dotyczšce ewentualnego obowišzku wystawienia przez niego faktury wymaga więc dokładnej analizy postanowień umowy zawartej między czytelnikiem a klubem sportowym. W razie wštpliwoœci czytelnik ma prawo zwrócić się do organów podatkowych z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych w swojej sprawie. Nawet to, że czytelnik zostanie uznany za podatnika VAT, nie oznacza jeszcze automatycznie, że będzie musiał zarejestrować się jako czynny podatnik, wystawiać faktury i naliczać podatek od swoich usług.

Rachunek zamiast faktury

Może bowiem skorzystać z tzw. zwolnienia podmiotowego przewidzianego dla drobnych przedsiębiorców w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT. Dotyczy ono podatników, u których wartoœć sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łšcznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 150 000 zł. Zwolnienie dotyczy też osób rozpoczynajšcych działalnoœć w trakcie roku (limit ten liczy się wówczas w proporcji do okresu prowadzenia działalnoœci gospodarczej). Podatnik zwolniony w dalszym cišgu podlega przepisom ustawy o VAT, w zwišzku z  czym ma np. obowišzek prowadzić ewidencję sprzedaży za dany dzień. Niemniej nie dotyczy go obowišzek wystawiania faktur, cišżšcy wyłšcznie na czynnych podatnikach. Powinien dokumentować sprzedaż rachunkami, o których mówiš art. 87 – 90 ordynacji podatkowej. Autor jest doradcš podatkowym, właœcicielem kancelarii doradztwa podatkowego TuboTax Zobacz więcej w serwisach: » Podatki i księgi » VAT i akcyza » VAT » Podatnik VAT » Podatki i księgi » VAT i akcyza » VAT » Faktury VAT    
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL