Nauczyciel związkowiec może stracić posadę

źródło: Fotorzepa

autor: Michał Walczak

+ Zobacz więcej zdjęć

Nauczyciel pożegna się ze szkołą, gdy będzie niewłaściwie wykonywał swoje obowiązki, a organizacja, w której działa, wyrazi na to zgodę. Nie przeszkodzi temu szczególna ochrona, jaką jest objęty

Dyrektor szkoły podstawowej otrzymał pismo od prezesa Związku Nauczycielstwa Polskiego, powołującego się na art. 32 ustawy o związkach zawodowych, w którym został poinformowany o szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy dwóch nauczycielek do 2014 r. Jedna z nich jest prezeską ogniska ZNP w szkole.

Jakie uprawnienia w tej sytuacji ma dyrektor szkoły, czy zmniejszająca się liczba oddziałów lub kiepski nauczyciel są mimo wszystko pod ochroną? – pyta czytelnik.

Nawet chronionego przez związek zawodowy nauczyciela można zwolnić. Chcąc się z nim rozstać ze względu np. na likwidację oddziału lub nienależyte wywiązywanie się z obowiązków służbowych, należy uzyskać zgodę zarządu zakładowej organizacji związkowej. Tylko w szczególnych sytuacjach nie jest ona wymagana.

Dla wskazanych

Szczególna ochrona trwałości zatrudnienia pracownika związkowca polega na tym, że pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może

-dokonać wypowiedzenia umowy o pracę,

-rozwiązać stosunku pracy takiego pracownika w innej formie oraz

-dokonać zmiany jednostronnie warunków pracy i płacy na niekorzyść chronionego pracownika (czyli dokonać wypowiedzenia zmieniającego).

Tak stanowi art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.; dalej ustawa związkowa). Ochrona wynikająca z tego przepisu przysługuje pracownikom imiennie wskazanym w uchwale zarządu.

Może to być członek zarządu tej organizacji lub członek niepełniący żadnej funkcji. Istotne jest to, by był upoważniony do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy.

Bez akceptacji

Ochrona związkowa przysługuje pracownikowi przez okres określony w uchwale zarządu. Po jego upływie działa przez czas odpowiadający połowie okresu określonego w uchwale, który jednak nie może trwać dłużej niż rok.

Odrębne przepisy przewidują jednak wyjątki od szczególnej ochrony związkowców. Pracodawca może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej wypowiedzieć lub rozwiązać stosunek pracy z działaczem związkowym, jeśli ogłasza upadłość lub likwidację (art. 41¹ kodeksu pracy). Na tym nie koniec.

Znacznie łatwiej jest przy zatrudnieniu terminowym. Ustanie stosunku pracy chronionego przez związek pracownika mającego angaż na czas określony nigdy nie wymaga zgody związku.

Z przepisów ustawy związkowej wynika bowiem, że akceptację związku trzeba mieć na wypowiedzenie lub rozwiązanie bez wypowiedzenia stosunku pracy chronionego pracownika, a nie na jego ustanie w związku z upływem terminu, na jaki była zawarta umowa.

Art. 32 ustawy związkowej nie chroni więc podwładnych, z którymi zawarto umowy o pracę na okres próbny, czas określony i czas wykonywania określonej pracy.

I jeszcze jedna kwestia: chroniony związkowiec może otrzymać wypowiedzenie zmieniające, które doprowadzi do pogorszenia jego sytuacji. Zgoda związku nie jest tu potrzebna jedynie wtedy, gdy mamy do czynienia:

- ze zwolnieniami grupowymi przeprowadzanymi na podstawie ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.; dalej ustawa o zwolnieniach grupowych) albo

- z wprowadzeniem mniej korzystnych regulacji przy zmianie układu zbiorowego pracy (art. 241¹³ § 2 k.p.).