Na swoich stronach spółka Gremi Business Communication Sp. z o.o. wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach prawidłowego świadczenia usług, odpowiedniego dostosowania serwisów do preferencji jego użytkowników, statystycznych oraz reklamowych. Korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza wyrażenie zgody na użycie plików cookies w pamięci urządzenia. Aby dowiedzieć się więcej o naszej polityce prywatności kliknij TU.

REKLAMA
|
  • Warszawa
  • Białystok
  • Bydgoszcz
  • Gdańsk
  • Kalisz
  • Katowice
  • Kielce
  • Kraków
  • Lublin
  • Łódź
  • Olsztyn
  • Opole
  • Poznań
  • Rzeszów
  • Szczecin
  • Toruń
  • Wrocław
  • Zielona Góra

Księga kresów wschodnich

Piłsudski, Litwini, Białorusini i Ukraińcy

Janusz Cisek 06-10-2010, ostatnia aktualizacja 06-10-2010 12:01
Józef Piłsudski wraca z mszy dziękczynnej w Ostrej Bramie
źródło: narodowe archiwum cyfrowe
Józef Piłsudski wraca z mszy dziękczynnej w Ostrej Bramie
Polska odezwa z sierpnia 1919
źródło: narodowe archiwum cyfrowe
Polska odezwa z sierpnia 1919
Fragment odezwy Piłsudskiego „Do mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego”
źródło: Muzeum Wojska Polskiego
Fragment odezwy Piłsudskiego „Do mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego”

Projekt federacji był próbą restytucji unii polsko-litewskiej

W listopadzie 1918 roku Rzeczpospolita budziła się do niepodległego bytu. Jednak jej kształt terytorialny wciąż był nieokreślony. W akcie z 5 listopada 1916 roku mocarstwa centralne pominęły tę kwestię. W słynnej odezwie wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza z sierpnia 1914 roku, podobnie jak i rozkazie bożonarodzeniowym cara Mikołaja do armii i floty z końca grudnia 1916 roku dookreślenia tego zagadnienia równie skwapliwie unikano. Brytyjczycy myśleli raczej o kadłubowym państwie na kształt Królestwa Kongresowego. Francuzi proponowali, aby polska granica wschodnia opierała się na Bugu.

Tak więc ze strony zwycięskiej koalicji Polacy nie mogli się spodziewać poparcia w sprawie włączenia Kresów w granice Rzeczypospolitej.

Z drugiej strony na polskiej scenie politycznej nie było jednomyślności co do naszych aspiracji na Wschodzie. Najambitniejsze projekty zakładały powrót do czasów sprzed rozbiorów, ale dla wszystkich było jasne, że to raczej było niemożliwe. Trzeba było się liczyć z odrodzeniem narodowym Ukraińców, Litwinów czy nawet Białorusinów i ich ambicjami. Zwolennikami inkorporacji i polonizacji były środowiska endeckie i konserwatywne. Na drugim biegunie znajdowała się idea federacji, której promotorem był Piłsudski. Ten drugi program był formułą łączącą interesy różnych narodów w ramach jednego państwa.

Rzeczpospolita
Dostęp do treści serwisu jest limitowany.

Aby uzyskać dostęp, skorzystaj zponiższych opcji:

Ikona telefonu

Wyślij SMS o treści: RP.24

(24 godzinny dostęp do treści serwisu)

na numer 73464
(Koszt: 3zł + VAT)

Tu nas znajdziesz: DO GÓRY
Zamknij

Przeczytaj też: >>

Spotkanie w bummelcugu

Józef Wittlin w „Moim Lwowie” opowiada o tym, jak poznał pierwszego w życiu poetę - Władysława Bełzę, autora „Katechizmu polskiego dziecka” >>
common