Pozew w sprawie księgi musi być precyzyjny

aktualizacja: 26.05.2010, 04:02
Foto: Fotorzepa, Jak Jakub Ostałowski

Sąd nie orzeknie o tym, czego strona w procesie się nie domagała

[b]Sąd Najwyższy w uchwale z 18 maja 2010 r. (sygn. III CZP134/09)[/b] uznał, że zasada ta obowiązuje także w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
SN podjął tę uchwałę w powiększonym, siedmioosobowym składzie na wniosek skierowany z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.
[srodtytul]Pierwszeństwo zasady dyspozycyjności[/srodtytul]
Przyczyną wystąpienia z pytaniem były rozbieżności w nauce prawa i orzecznictwie Sądu Najwyższego, czy również w sprawie wniesionej na podstawie art. 10 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=163015]ustawy z z 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece [/link](u.k.w.), tj. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, pierwszeństwo ma tzw. zasada dyspozycyjności, czy może zasada dążenia do zapewnienia wiarygodności ksiąg wieczystych.
[wyimek]Żądanie pozwu podlega uwzględnieniu, jeśli zostanie udowodnione [/wyimek]
Pierwsza zasada zapisana jest w art. 321 § 1 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=70930]kodeksu postępowania cywilnego[/link] głoszącym, że „sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem pozwu, ani zasądzić ponad żądanie”. Zwolennicy poglądu, że przepis ten obowiązuje także w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, twierdzą, iż nie ma żadnych podstaw, by było inaczej.
Takie stanowisko zajął SN m.in. [b]w uchwale z 28 sierpnia 2008 r. (sygn. III CZP 76/08) oraz wyroku z 7 listopada 2008 r. (sygn. IV CSK 264/08), a wcześniej w wyroku z 21 marca 2001 r. (sygn. III CKN 1214/98)[/b].
W tym ostatnim wyraźnie zaznaczył, że w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 10 u.k.w., jak w każdym postępowaniu procesowym, żądanie pozwu podlega uwzględnieniu, jeżeli zostanie udowodnione. Określa je zaś powód i sąd jest nim związany (art. 321 § 1 k.p.c.). [b]Jeśli więc np. powód żąda wpisania go do księgi jako właściciela, sąd nie może ustalić, że jest on tylko użytkownikiem wieczystym albo że właścicielem, ale w innej części.[/b] Słowem, sąd uwzględni pozew, jeśli rzeczywisty stan prawny okaże się tożsamy ze stanem objętym żądaniem.
W [b]wyroku z 7 listopada 2008 r. (sygn. IV CSK 264/08)[/b] SN stwierdził m. in., że zapewnieniu zgodności zapisów w księgach wieczystych z rzeczywistością służą inne mechanizmy niż powództwo z art. 10 u.k.w. Chodzić może np. o przewidziany w art. 626[sup]13[/sup] § 1 k. p. c. obowiązek wpisania przez sąd wieczystoksięgowy z urzędu (z własnej inicjatywy) ostrzeżenia o dostrzeżonej niezgodności czy wynikający z art. 36 ust. 1 u.k.w. obowiązek zawiadamiania tego sądu (m. in. przez sądy, organy administracji) o zmianach właściciela nieruchomości, a także przewidziana w ust. 4 art. 36 u. k. w. możliwość wymuszenia na właścicielu ujawniania przysługujących mu praw w księdze.
[srodtytul]Liczy się cel [/srodtytul]
Pogląd odmienny, a mianowicie, że sąd w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie jest związany żądaniem pozwu czy raczej wskazanym przez stronę sposobem usunięcia tej niezgodności, zajął SN m.in. w wyrokach z 6 listopada 2003 r. [b](sygn. II CK 192/02) oraz 8 czerwca 2005 r. (sygn. I CK 701/04)[/b].
W pierwszym odwołał się do specyfiki tego rodzaju spraw, ich nadrzędnego celu: doprowadzenia treści księgi wieczystej do stanu usprawiedliwiającego zaufanie do niej, a więc zgodnego ze stanem rzeczywistym. SN stwierdził w tym wyroku m. in., że oddalenie powództwa w sytuacji, gdy ustalony stan prawny jest inny niż określony żądaniem pozwu, jest niedopuszczalne. Jeśli się więc np. okaże, że powód jest współwłaścicielem nieruchomości w innym ułamku, niż podał w pozwie, sąd powinien orzec o ujawnieniu jego prawa w części odpowiadającej rzeczywistemu stanowi prawnemu.
W uzasadnieniu pytania prawnego opowiedziano się za tą drugą koncepcją, tj. dającą prymat dążeniu do zapewnienia wiarygodności ksiąg wieczystych, będącemu celem postępowania przewidzianego w art. 10 u.k.w.
Z treści uchwały podjętej w odpowiedzi na to pytanie trzeba jednak wnosić, że SN w składzie siedmiu sędziów uznał za słuszny pierwszy z przedstawionych poglądów. Stwierdził w niej bowiem, że w sprawie o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym sąd jest związany żądaniem pozwu.
[ramka][b]W razie niezgodności[/b]
W art. 10 ustawy z 1983 r. o księgach wieczystych i hipotece zapisano, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, albo też jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia tej niezgodności.Roszczenie o usunięcie niezgodności może być ujawnione przez wpisane do księgi wieczystej ostrzeżenia.[/ramka]
[i]masz pytanie, wyślij e-mail do autorki[mail=i.lewandowska@rp.pl]i.lewandowska@rp.pl[/mail][/i]
Komentarz dnia
Żródło: Rzeczpospolita

Żadna część jak i całość utworów zawartych w dzienniku nie może być powielana i rozpowszechniana lub dalej rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny lub inny albo na wszelkich polach eksploatacji) włącznie z kopiowaniem, szeroko pojętę digitalizację, fotokopiowaniem lub kopiowaniem, w tym także zamieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody Gremi Business Communication. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części bez zgody Gremi Business Communication lub autorów z naruszeniem prawa jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami "Regulaminu korzystania z artykułów prasowych". Formularz zamówienia można pobrać na stronie www.rp.pl/licencja.

POLECAMY

KOMENTARZE