Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Styl życia

Przepracowany mózg nie funkcjonuje prawidłowo

Pamięć jest wynikiem skomplikowanych procesów, w których biorš udział narzšdy zmysłów, system nerwowy i przede wszystkim mózg
EAST NEWS
Z wiekiem zaburzenia koncentracji i pamięci mogš doskwierać coraz częœciej, szczególnie osobom po 50. roku życia. W młodym wieku problemy z pamięciš sš najczęœciej przyczynš zmęczenia. Ale mogš też być objawem poważnej choroby
By pamięć prawidłowo funkcjonowała konieczne jest współdziałanie wielu oœrodków mózgowych. – Pamięć jest wynikiem skomplikowanych procesów, w których biorš udział narzšdy zmysłów, system nerwowy i przede wszystkim mózg. Za zapamiętywanie odpowiedzialny jest hipokamp, który znajduje się w korze mózgowej. Magazynuje on œlady pamięciowe (engramy) różnych doœwiadczeń, które potem możemy przywołać – mówi dr n. med. Gabriela Kłodowska-Duda z Kliniki Neurologii Neuro-Care. Proces powstawania œladu pamięciowego przebiega w kilku etapach. – Jeœli nasze zmysły zostanš pobudzone, czyli na przykład słyszymy melodię lub widzimy jakšœ rzecz, to informacja z sensorów przez kilka sekund pozostaje w tzw. pamięci sensorycznej. Informacje z narzšdów zmysłu sš następnie przetwarzane w tzw. pamięci krótkotrwałej (roboczej) i przygotowywane do zmagazynowania. Nie wszystkie informacje warte sš zapamiętania, nie możemy pamiętać wszystkich zapachów, widoków i wszystkich słów, jakie słyszymy w cišgu życia. Dlatego informacja jest opracowana przez pamięć roboczš, a tylko jej częœć jest magazynowana w pamięci długotrwałej, skšd jest możliwe póŸniejsze odtworzenie zapamiętanych danych – tłumaczy dr Kłodowska-Duda. Zaburzenie tego procesu na którymkolwiek z etapów powoduje problemy z pamięciš. [srodtytul]Po lekach, alkoholu, ze stresu[/srodtytul] Wiele osób, nawet młodych, skarży się na problemy z pamięciš. W zależnoœci od wieku, w którym się pojawiajš, można podejrzewać różne przyczyny. – Jeœli młode osoby zauważš kłopoty z pamięciš, nie powinny obawiać się choroby Alzheimera, która dopada zwykle osoby po 65. roku życia. Wczesne zachorowania u młodych osób zdarzajš się wyjštkowo rzadko, występujš głównie u tych osób, u których kilku członków rodziny wczeœniej chorowało lub choruje – dodaje lekarka. U większoœci osób w wieku 30 – 40 lat problemy z pamięciš nie sš spowodowane uszkodzeniem mózgu, a upoœledzeniem przebiegu procesu zapamiętywania. Może to wynikać np. ze zmęczenia, stresu, lęków, zaburzeń snu, depresji. Niewyspany, przepracowany mózg nie funkcjonuje prawidłowo, stšd problemy z kojarzeniem i przyswajaniem nowych informacji. Czasem mogš być spowodowane natłokiem spraw, które człowiek ma do załatwienia. – Jeœli nie pamiętamy, gdzie zostawiliœmy klucze, dokumenty, lub zapominamy o spotkaniu z przyjaciółkš nie musi to oznaczać problemów zdrowotnych. Warto odpoczšć, zrelaksować się, wyspać, brać na siebie mniej obowišzków i mózg będzie pracował jak należy – mówi specjalistka. Osoby przyjmujšce leki o działaniu uspokajajšcym, przeciwlękowym lub nasennym mogš skarżyć się na zaburzenia pamięci. Problemów z niš mogš spodziewać się na pewno narkomani oraz osoby nadużywajšce alkoholu, ale nie tylko zwišzanych z lukami pamięciowymi po upiciu się, ale rozwijajšcych się w wyniku alkoholowego uszkodzenia mózgu. Ale fakt, że w wieku 35 – 40 lat nie grozi nam Alzheimer, to nie powód, by nie zwracać uwagi na pojawiajšce się problemy z pamięciš. Trzeba zgłosić się do lekarza, gdy w krótkim czasie pamięć się pogorszyła, mamy trudnoœci z koncentracjš. Być może to zwiastuny choroby.
– Niestety, Polacy wolš iœć do apteki bo lekarstwa bez recepty, niż spotkać się ze specjalistš, który rozpozna przyczynę i zaleci odpowiednie leczenie. Często pacjenci nie sš zadowoleni z konsultacji, bo zamiast otrzymać „tabletkę na pamięć” dostajš zalecenia zmiany trybu życia i podjęcie psychoterapii, na przykład z powodu przewlekłego stresu powodujšcego m.in. problemy z pamięciš, co wymaga włożenia własnego wysiłku – mówi dr Gabriela Kłodowska-Duda. [srodtytul]Z każdym rokiem może być gorzej[/srodtytul] Wraz z wiekiem roœnie ryzyko powstawania zaburzeń pamięci na tle zmian patologicznych mózgu i otępienia. – Za tym rozpowszechnionym w społeczeństwie poglšdzie, kryje się wielkie niebezpieczeństwo, ponieważ wszelkie problemy pamięciowe osób starszych zrzuca się na karb wieku i nie podejmuje postawienia diagnozy czy leczenia, aż otępienie rozwinie się tak, że dana osoba nie jest już zdolna do samodzielnej egzystencji – przestrzega lekarka. Często dopiero wtedy rodzina szuka pomocy lekarskiej. W tym momencie medycyna ma ograniczone możliwoœci pomocy. Można łagodzić objawy, korygować zaburzenia zachowania, snu, ale pamięci się nie przywróci. Otępienie to osłabienie funkcji poznawczych. – Z danych wynika, że około 1 proc. osób w wieku 60 lat jest dotkniętych otępieniem. Co pięć lat ta liczba się podwaja, około 65. roku życia choruje 2 proc. populacji, około 70. – już 4 proc., a powyżej 85 lat – 32 proc. populacji – mówi. Najczęstszš przyczynš otępienia jest choroba Alzheimera. Jej poczštki bywajš podstępne. Pojawiajš się trudnoœci w znajdywaniu właœciwego słowa, coraz częstsze zapominanie brane jest czasem za roztargnienie. Chorzy majš problem z płaceniem rachunków, obsługiwaniem karty do bankomatu, często powtarzajš pytania, gubiš przedmioty, nie odkładajš ich na miejsce i cišgle szukajš, wszystkie zajęcia zabierajš im znacznie więcej czasu niż dotychczas. [srodtytul]Uchronić się przed otępieniem[/srodtytul] – Na tym etapie rodzina najczęœciej nie jest zaniepokojona, bo chory potrafi jeszcze maskować deficyty pamięciowe – przestrzega lekarka. Często w tej fazie chorym zmienia się charakter, denerwujš się, gdy ktoœ im zwraca uwagę, że czegoœ nie zrobili lub zapomnieli, bywajš agresywni, zrzucajš winę za swoje kłopoty na otoczenie. Nieleczone otępienie stopniowo się nasila. W cišgu roku od pierwszych objawów choroby problemy z pamięciš narastajš, a wówczas bliscy się orientujš, że z członkiem rodziny dzieje się coœ złego. Chory nie tylkoj wymaga już pomocy w prowadzeniu domu, robieniu zakupów czy też załatwianiu spraw poza domem, lecz także pomocy lub nadzoru w większoœci czynnoœci życia codziennego, takich jak: jedzenie, mycie się, ubieranie. Niektórzy miewajš kłopoty w rozpoznawaniu twarzy najpierw dalszych znajomych, potem własnej rodziny, szczególnie Ÿle działajš na nich nowe sytuacje, w nowym miejscu, na przykład w szpitalu może dojœć do nagłego pogorszenia ogólnego funkcjonowania, całkowitej dezorientacji i nasilenia urojeń. – W zaawansowanej chorobie chory jest całkowicie uzależniony od pomocy osób drugich, jeœli wczeœniej przypominał sobie jeszcze wydarzenia z odległej przeszłoœci, młodoœci czy dzieciństwa, teraz traci tę zdolnoœć, i w końcu przestaje mieć œwiadomoœć własnej osoby – mówi dr n. med. Gabriela Kłodowska-Duda. Trzeba wiedzieć, że przed otępieniem można się uchronić. – Wyniki badań wskazujš, że w chorobie Alzheimera wysoki poziom wykształcenia jest czynnikiem chronišcym. Do innych zalicza się także zdrowy tryb życia, utrzymywanie aktywnoœci fizycznej, profilaktykę miażdżycy, stałe podtrzymywanie aktywnoœci umysłowej, relacje społeczne, cišgłe uczenie się nowych rzeczy. Trzeba pamiętać, że im wczeœniej rozpocznie się leczenie choroby Alzheimera, tym efekt będzie lepszy. Ponadto leczenie tej choroby jest leczeniem przewlekłym, efekty nie sš widoczne natychmiast, lecz np. dopiero po pół roku. Wiele rodzin zniechęca się i odstawia leki, nie widzšc efektu w krótkiej perspektywie. [srodtytul]Nie tylko alzheimer[/srodtytul] – Rozwój badań nad otępieniem spowodował, że obecnie coraz częœciej rozpoznaje się inne niż choroba Azheimera choroby otępienne. Może to być np. otępienie z ciałami Lewy’ego czy otępienie czołowo-skroniowe – dodaje dr Kłodowska-Duda. Jeszcze niedawno często rozpoznawano otępienie tzw. miażdżycowe, czyli naczyniowe. Ta diagnoza jest rzadziej stawiana niż kiedyœ. Coraz częœciej lekarze diagnozujš otępienie mieszane, ponieważ zmiany naczyniowe mózgu nakładajš się na proces neurodegeneracyjny. Otępienie może być spowodowane nadużywaniem alkoholu lub być następstwem poważnego urazu mózgu. Postawienie konkretnej diagnozy jest ważne nie z powodu nazwy, ale ze względu na odmiennoœci w terapii tych schorzeń. Osoba, która zauważa u siebie problemy z pamięciš, powinna zgłosić się do lekarza specjalisty, gdyż niektóre przyczyny otępienia sš uleczalne. Czasem może być konieczna szybka interwencja neurochirurgiczna, gdyż przyczynš jest guz mózgu lub tzw. wodogłowie normotensyjne. Innym terminem medycznym stosowanym do opisu zaburzeń pamięci sš łagodne zaburzenia poznawcze. Łagodne zaburzenia poznawcze mogš być poczštkiem (ale nie muszš) otępienia. – Przy łagodnych zaburzeniach poznawczych nasilenie kłopotów z pamięciš nie jest duże, problemy z pamięciš nie utrudniajš codziennego życia, ale ze względu na ryzyko rozwoju otępienia osoby takie powinny być regularnie badane – tłumaczy specjalistka. Rozpoznanie otępienia jest zadaniem lekarza neurologa, często we współpracy z innymi specjalistami, np. psychiatrš i psychologiem. Chociaż nie ma leku, który całkowicie wyleczy chorego, to stosuje się sprawdzone medykamenty, które łagodzš i opóŸniajš rozwój choroby. [ramka][b]Dla usprawnienia pamięci warto:[/b] - Jeœć produkty bogate w cynk, bor, witaminy C i E oraz betakaroten. Najwięcej cynku majš ryby, fasola, ziarna zbóż, bor można znaleŸć w orzechach, winogronach i brzoskwiniach. - Przejœć na dietę lekkostrawnš. Zamiast tłustych potraw wybierajmy warzywa i ograniczmy węglowodany. Ciężkie posiłki zalegajš w przewodzie pokarmowym, powodujšc uczucie zmęczenia i mniejszš sprawnoœć umysłowš. - Unikać alkoholu. Pity w nadmiarze niszczy pamięć. - Dbać o higieniczny tryb życia. Należy się wysypiać, dużo spacerować, ćwiczyć. Ruch poprawia kršżenie krwi, a ta dotlenia mózg, który lepiej i wydajniej pracuje. Wystarczy zaledwie 20 minut niezbyt skomplikowanego wysiłku fizycznego, aby nie tylko zapobiec pogorszeniu się pamięci, ale także jš poprawić. - Zwolnić tempo i unikać napięć. Zbyt duży poœpiech i nadmiar obowišzków sš równie niekorzystne, jak bezczynnoœć i nuda. - Ćwiczyć pamięć. Należy dużo czytać, rozwišzywać krzyżówki, uczyć się bez względu na wiek, np. języków obcych. - Nadciœnienie, cukrzyca, alergie mogš pogarszać stan psychiczny, powodować zaburzenia w kršżeniu mózgowym.[/ramka] [ramka]Gdy zauważymy u siebie lub osoby bliskiej problemy z pamięciš powinniœmy się zgłosić do lekarza neurologa, który wykonana wstępne przesiewowe testy w kierunku zaburzeń pamięci. W przypadku podejrzenia deficytów neurolog skieruje na dalsze badania, np. na testy neuropsychologiczne, badanie obrazowe mózgu (tomografię lub rezonans magnetyczny) i badania laboratoryjne (krwi i moczu). Najlepiej skorzystać z pomocy oœrodka specjalizujšcego się w diagnostyce i leczeniu zaburzeń pamięci.[/ramka] [ramka]Oœrodki zajmujšce się leczeniem zaburzeń pamięci: Instytut Psychiatrii i Neurologii, ul. Sobieskiego 9, Warszawa, tel. 022 458 28 00 Oddział Alzheimerowski MSWiA, ul. Wołoska 137, Warszawa, tel. 022 508 18 60/61 Neuro-Care, Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, ul. Jankego 231, Katowice, tel. 032 205 32 88[/ramka]
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL