Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Sztuka

Zaskakujšco nowoczesny Kraków

60 lat temu powstała grupa, która w czasach PRL wywarła ogromny wpływ na rozwój polskiej awangardy.

Ekspozycja „II Grupa Krakowska" w Pawilonie Józefa Czapskiego w Krakowie przypomina o 60-leciu istnienia tego wyjštkowego stowarzyszenia,

II Grupa Krakowska wyznaczała kierunki poszukiwań, otwierajšc się na nowoœci z Zachodu. A jednoczeœnie była mocno zakorzeniona w tradycji rodzimej awangardy, bo nawišzywała do I Grupy Krakowskiej, działajšcej w okresie międzywojennym.

Tworzyli jš zarówno artyœci wywodzšcy się z tamtej pierwszej formacji: Maria Jarema, Jonasz Stern, Jadwiga Maziarska, Erna Rosenstein, jak i skupione wokół Tadeusza Kantora młodsze pokolenie: Tadeusz Brzozowski, Kazimierz Mikulski, Jerzy Nowosielski, Jerzy Skarżyński. Grupa rozrosła się do kilkudziesięciu twórców, bardzo różnych indywidualnoœci.

Wystawa ogranicza się do przypomnienia 18 z nich, podpisanych na oficjalnym dokumencie rejestracji stowarzyszenia II Grupa Krakowska 9 maja 1957 roku. Kameralnoœci dodaje ekspozycji także wybór prac wyłšcznie na papierze, pochodzšcych ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie. Z powodów konserwatorskich sš one bardzo rzadko pokazywane.

Niektóre od razu bezbłędnie rozpoznajemy jako dzieła wybitnych artystów. Monotypia Marii Jaremy z czarno-białych rytmicznie kreœlonych kresek tworzy charakterystycznš dla niej kompozycję. Akt kobiecy Jerzego Nowosielskiego, mimo lekkiej geometryzacji, emanuje subtelnš erotykš i ujawnia mistrzostwo finezyjnej kreski, typowe dla rysunków artysty.

Ale nie brakuje też wielu niespodzianek. Zaskakujš bardziej realistyczne szkicowe akty kobiece Tadeusza Brzozowskiego, którego znamy przede wszystkim jako malarza wielkoformatowych ekspresyjnych płócien.

Z kolei Teresę Rudowicz kojarzymy zwykle z malarstwem materii lub oryginalnymi kolażami z papierów, manuskryptów, płótna, koronek, i innych „znalezionych" przedmiotów. Tymczasem tu oglšdamy „Sen Ofelii" o surrealistycznych klimatach.

Obrazy Jerzego Tchórzewskiego przypominały erupcję wulkanu, bo uginały się pod warstwami ciężkiej farby w apokaliptycznych wizjach. A jednak zdarzały mu się także chwile beztroskiego malowania, o czym œwiadczy klasycznie potraktowany temat „W pracowni". Artysta pokazał tu siebie przy sztalugach i pozujšcš mu nagš modelkę.

Jerzy Skarżyński był znakomitym scenografem, którego fascynacja scenš zaczęła się w podziemnym Teatrze Eksperymentalnym Tadeusza Kantora w czasie wojny. Z równš pasjš uprawiał jednak i malarstwo. Pokazane na wystawie surrealistycznie groteskowe kolaże zachęcajš, by poznać bliżej w całoœci jego dorobek.

A jeœli wydaje się, że o Tadeuszu Kantorze powiedziano już wszystko, to wybrane prace z okresu metaforycznego – z kubizujšcš postaciš i bardziej lirycznym portretem osoby kryjšcej się za maskš – odœwieżajš jego wizerunek.

Jeżeli chcielibyœmy zobaczyć więcej dzieł Grupy Krakowskiej, warto odwiedzić Galerię Sztuki Polskiej XX Wieku w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego. Š?

Wystawa w Pawilonie Józefa Czapskiego czynna do 8 wrzeœnia

masz pytanie, wyœlij e-mail do autora: m.kuc@rp.pl

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL