Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Architektura

Modernizm i plagi współczesnych metropolii

Jane Jacobs
Rzeczpospolita
Centrum Architektury wydało przełomowš ksišżkę Jane Jacobs „Œmierć i życie wielkich miast Ameryki" po raz pierwszy po polsku.

Zaangażowana i gniewna ksišżka z 1961 roku uważana jest za jedno z najważniejszych XX-wiecznych dzieł na temat architektury i miasta. Autorka Jane Jacobs polemizuje w niej z myœlš Le Corbusiera i praktykš modernistycznego planowania miast. Polska edycja ukazuje się w serii wydawniczej Fundamenty, poœwięconej kultowym tekstom dotyczšcym œwiatowej architektury, nietłumaczonym wczeœniej na język polski.

- Ta ksišżka to atak na obowišzujšce metody planowania i przebudowywania miast. (...) To właœnie z miast urbanistyka powinna czerpać naukę i w odniesieniu do nich formułować i weryfikować swoje założenia. Jednak praktycy i nauczyciele tej dyscypliny (jeœli można jš tak nazwać) nie biorš pod uwagę wniosków płynšcych z realnych sukcesów i porażek... pisała Jane Jacobs.

Architektura i urbanistyka były jej pasjš. Niepokoiły jš symptomy kryzysu wielkich metropolii w latach 50. w USA. Pilnie obserwowała rosnšce miejskie plagi (zamieranie życia kulturalnego w centrach, brak bezpieczeństwa i wzrost przestępczoœci, niekontrolowany rozwój motoryzacji, brak interwencji władz miejskich wobec zagrożeń, czy nieprzemyœlane decyzje urbanistyczne) i próbowała znaleŸć antidotum.

Jane Jacobs (1916-2006) jako dziennikarkš magazynu „Architectural Forum" pisała w latach 50. regularnie o współczesnej urbanistyce i architekturze, krytykujšc między innymi modernizację miast prowadzšcš do masowych wyburzeń i przesiedleń.

W ksišżce „ Œmierć i życie wielkich miast Ameryk" szukała przyczyn kryzysu, jak i sposobów wyjœcia, prowadzšcych do przywrócenie życia ulicom, odrodzenie przedsiębiorczoœci społecznej, zapewnienie bezpieczeństwa i stanu równowagi między potrzebami różnych grup. Ostro polemizowała w swym traktacie z ideami Le Corbusiera i skutkami modernistycznej architektury i urbanistyki, tzn. dominacjš blokowisk, centrów handlowych, parkingów i tras szybkiego ruchu. A także przeciwstawiała się potężnym developerom i urzędnikom i apelowała do architektów i urbanistów o zdrowy rozsšdek. Mówi się, że napisała ksišżę o „degeneracji i regeneracji miast". To z niej pochodzš tak popularne pojęcia , jak „oczy ulicy" czy „uliczny balet".

Autorka działała także czynnie na rzecz lokalnej społecznoœci, skutecznie blokujšc m.in. budowę trasy szybkiego ruchu przez œrodek Manhattanu oraz przedłużenie Pištej Alei przez Washington Square Park. Dała tym samym poczštek miejskiemu aktywizmowi i przyczyniła do ograniczenia wszechwładzy nowojorskiego urzędnika Roberta Mosesa.

Inne jej ksišżki to m.in. "The Economy of Cities", "Cities and the Wealth of Nation" oraz "Dark Age Ahead".

Premiera „Œmierci i życia wielkich miast Ameryki" (ze wstępem wieloletniego wydawcy ksišżek Jane Jacobs – Jasona Epsteina oraz posłowiem socjologa Kacpra Pobłockiego) odbędzie się 19 listopada w Warszawie i 22 listopada w Krakowie. W spotkaniach tych specjalnym goœciem będzie Roberta Brandes Gratz, amerykańska badaczka i urbanistka, współzałożycielka wraz z Jane Jacobs oœrodka badawczego The Center for The Living City.

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL