Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opinie

Dekalog bezpieczeństwa

Należy rozbudować połšczenie gazowe z Niemcami. A następnie ułatwić budowę magazynów w Polsce, by właœnie nad Wisłš stworzyć strategiczne rezerwy gazu dla Europy – pisze były minister skarbu.
Pierwszy paŸdziernika był nie tylko dniem exposé premier Ewy Kopacz. To również poczštek nowego roku gazowego. Roku, który okaże się przełomowy z kilku powodów. To w najbliższych miesišcach nastšpi kumulacja wielu polskich inwestycji i zakończenie pierwszego etapu demonopolizacji rynku gazu w Polsce. Nade wszystko musimy być jednak gotowi na ewentualne przerwy w dostawach błękitnego paliwa z Rosji. Jeżeli to przeœpimy lub zlekceważymy, przyjdzie nam płacić naprawdę słonš cenę.

1. ?Zagrożenia wynikajšce ?z konfliktu na Ukrainie

Szef Gazpromu Aleksiej Miller nie owija w bawełnę i mówi, że nie ma gwarancji dostaw gazu na Ukrainę w trakcie najbliższej zimy. Te pogróżki pokazujš, że strategia Kremla zmierza do przeforsowania budowy omijajšcego Ukrainę gazocišgu South Stream, a tym samym dalszego przypierania do muru naszego wschodniego sšsiada. Jedyna realna przewaga Rosji nad Uniš Europejskš opiera się na gazie i nie łudŸmy się, że Moskwa z tego oręża nie skorzysta
Ale kłopoty prawdopodobnie nie zakończš się na Ukrainie. Przecież jedyna realna przewaga Rosji nad Uniš Europejskš opiera się na gazie i nie łudŸmy się, że Moskwa z tego oręża nie skorzysta. Œwiadomy zagrożenia jest m.in. Günther Oettinger, unijny komisarz ds. energii, który niedawno ostrzegał, że „jesieniš sprawa będzie poważna". O bezpieczeństwie energetycznym Polski mówiła też premier Ewa Kopacz w swoim exposé. Podkreœlała: „Nie można godzić się na sytuację, w której Polska i inne państwa regionu sš skazane na łaskę i niełaskę zewnętrznych dostawców gazu, którzy uzależniajš dostawy lub cenę surowca od bieżšcych celów politycznych". Niestety, w najbliższym roku gazowym z takš właœnie sytuacjš będziemy mieli do czynienia.

2. ?Oddanie terminalu LNG ?w Œwinoujœciu w połowie 2015 r.

W œwietle raportu opublikowanego przez Center for Global Energy Policy na Uniwersytecie Columbia Europejczycy ze względu na poczštek eksportu gazu z USA mogš spodziewać się obniżki cen gazu o 11 proc. Dostawy zza Atlantyku ruszš w 2016 r. i docelowo mogš wynosić nawet ok. 400 mln m szeœc. gazu dziennie. Już dziœ polskie firmy powinny zabiegać o możliwoœć zakupu surowca z Ameryki. Warto zauważyć, że œwiadomy amerykańskiej konkurencji (jak również projektów w Australii i Indonezji) Gazprom rozważa porzucenie projektu LNG we Władywostoku, który miał ruszyć w 2018 r. Projekt był częœciš zakrojonego na dekadę programu wykreowania Rosji na największego eksportera skroplonego gazu na œwiecie. Programu, który najpewniej zakończy się fiaskiem, ponieważ inni mogš dostarczać ten sam surowiec w bardziej konkurencyjnych cenach. Gazoport w Œwinoujœciu może pokryć nawet 30 proc. krajowego zużycia błękitnego paliwa. Tę szansę trzeba wykorzystać. To nie tylko radykalnie poprawi nasze bezpieczeństwo, ale też wzmocni pozycję Polski przed kolejnymi negocjacjami z Gazpromem. Konkluzja: projekt musi być zakończony w połowie przyszłego roku, a władze spółek Gaz-System, Polskie LNG i Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo muszš mieć pełne wsparcie instytucjonalne ze strony rzšdu i innych organów w terminowym zakończeniu inwestycji. Tego wymaga bezpieczeństwo państwa.

3. ?Renegocjacje kontraktu ?z Rosjš

Obecnie Polska płaci za rosyjski gaz w ramach kontraktów długoterminowych około 10 proc. więcej niż Niemcy. Wprawdzie w listopadzie 2012 r. wywalczyliœmy rekordowš obniżkę, ale nawet to nie wystarczyło, by zrównać się z cenami w kontraktach dla Zachodu. Dlatego znowu trzeba wrócić do negocjacji. Już dziœ polskie firmy powinny zabiegać o możliwoœć zakupu gazu ze Stanów Zjednoczonych Mocne argumenty za kolejnš obniżkš to spadki na giełdach gazu w Europie, zmiana formuł cenowych w umowach norweskich i niezgodne z prawem unijnym klauzule w naszym kontrakcie gazowym. W razie braku porozumienia od połowy przyszłego roku grozi nam międzynarodowy arbitraż. Jednak na gruncie prawa unijnego można podjšć próbę unieważnienia kontraktu jamalskiego w całoœci.

4. ?Zakończenie postępowania antymonopolowego Komisji Europejskiej

To kwestia szczególnie wrażliwa, gdyż dotyczy zapisów w umowach bilateralnych między spółkami europejskimi i Gazpromem. W trwajšcym od niemal trzech lat postępowaniu antymonopolowym Komisja zarzuca Gazpromowi dzielenie rynku, a także kwestionuje klauzulę take or pay oraz odniesienia formuły cenowej gazu do ceny ropy. Finał tego postępowania powinien przyczynić się do wykreowania mechanizmów, które cenę błękitnego paliwa odnosiłyby do notowań z takich giełd europejskich, jak NCG, Gaspool i TTF. To także szansa na przesunięcie energetycznej granicy UE.

5. ?Nowa ustawa ułatwiajšca inwestycje wydobywcze: strategia wydobywcza 2020 r.

Polska rewolucja upstreamowa potrzebuje reanimacji. Decyzje kilku międzynarodowych koncernów wydobywczych o zwinięciu interesów w Polsce to dla rzšdu zimny prysznic. Przyczyny? Przede wszystkim słabe prawo i ograniczony dostęp do złóż. Na takie marnotrawstwo Polski po prostu nie stać. Dlatego już w pierwszym kwartale powinna wejœć w życie opracowana przez Ministerstwo Skarbu Państwa nowa ustawa ułatwiajšca inwestycje w tym sektorze. Tu nie chodzi tylko o gaz łupkowy, ale także o koncesje na wydobycie gazu i ropy ze złóż konwencjonalnych. Jednym z sensownych rozwišzań jest stworzenie okręgów wydobywczych działajšcych na zasadzie specjalnych stref ekonomicznych. Dwa działania sš tu kluczowe. Po pierwsze, nie pobierać dywidendy ze spółek energetycznych. Po drugie, za cel postawić zwiększenie wydobycia o co najmniej 1 mld ?m szeœc. do 2020 r. Pamiętajmy, że w 2022 r. kończy się kontrakt gazowy z Gazpromem i musimy już dziœ myœleć o tym terminie. Wydobycie to inwestycje wieloletnie. Jeœli brakuje funduszy w polskich spółkach, należy dopuœcić spółki prywatne, czyli zliberalizować dostęp do koncesji węglowodorowych.

6. ?Oddanie do użytkowania magazynu gazu ?w Wierzchowicach

Niestety, nasze aktualne możliwoœci magazynowania gazu nie napawajš optymizmem. Polskie magazyny mogš zgromadzić 2,5 mld ?m szeœc. błękitnego paliwa przy rocznym krajowym zapotrzebowaniu ok. 16 mld. Warto zauważyć, że Węgrzy rozbudowali swoje magazyny gazu do 6,2 mld m szeœc., podczas gdy konsumujš 10,2 mld rocznie. Czesi zaœ mogš zgromadzić 3,3 mld m szeœc. przy zapotrzebowaniu rocznym równym 7,5 mld. Dlatego tak ważne sš inwestycje w nowe magazyny – takie jak rozbudowa magazynu w Wierzchowicach. Pojemnoœć dotychczasowego zbiornika zwiększy się z 0,5 mld do 1,2 mld m szeœc. Należy zapewnić pełnš zdolnoœć operacyjnš magazynu, gotowego obecnie w 97 proc. Sytuacja jest nadzwyczajna, więc PGNiG należy się tu pełne wsparcie.

7. ?Zakończenie kluczowych inwestycji zwišzanych ?z przesyłem gazu

Polska potrzebuje strategicznych decyzji o budowie hubu (centrum – red.) gazowego m.in. dla Ukrainy i Czech. Taki hub umożliwi i magazynowanie, i handel gazem. Kolejny punkt to modernizacja połšczenia rewersowego w Drozdowiczach (na granicy z Ukrainš – red.) oraz sieci gazowej w południowej i wschodniej Polsce, połšczonych z budowš fizycznego rewersu w Wielkich Kapuszanach na Słowacji oraz nowego łšcznika Polska–Słowacja. Te inwestycje stworzyłyby Karpacki Pierœcień Energetyczny, czyli fundament bezpieczeństwa dla całego regionu.

8. ?Dalszy rozwój Towarowej Giełdy Energii

Ostatnie miesišce czarno na białym pokazały wszystkie korzyœci płynšce z polskiej giełdy gazu. Œrednia cena w kontraktach w trzecim kwartale wynosiła ok. 80 zł za megawatogodzinę, czyli ok. 275–280 dolarów za 1000 m szeœc. To oznacza obniżkę o 30 proc. w stosunku do obowišzujšcej taryfy dla przedsiębiorstw. Giełda gazu to szansa na zwiększonš sprzedaż, wzrost eksportu i wyższš rentownoœć polskich produktów. Pierwsze efekty uwolnienia cen gazu były dla większoœci graczy Ÿródłem ogromnych oszczędnoœci. A już w przyszłym roku na giełdę trafi rekordowa iloœć 6,5 mld m szeœc. paliwa. Trzeba jednak pomyœleć o zmianie prawa gazowego i usunięciu archaicznego zapisu o obowišzku magazynowania tego surowca przez importerów chcšcych sprowadzać ponad 100 mln ?m szeœc.

9. ?Unia energetyczna, magazyny gazu ?i inwestycje w technologie wydobywcze

6 paŸdziernika odbyło się przesłuchanie kandydatki na wiceprzewodniczšcš Komisji ds. Unii Energetycznej. Warto zauważyć, że pani Alenka Bratuszek dopisała siebie do listy słoweńskich kandydatów do Komisji pomimo przegranych wyborów. Tak samo sama zrezygnowała po porażce podczas przesłuchania przez europosłów. W jego trakcie padły bardzo odkrywcze słowa o tym, że „z dzisiejszej perspektywy stosunki z Rosjš sš kluczowš wštpliwoœciš (...) Ale nie możemy zapominać o innych długoterminowych zagrożeniach bezpieczeństwa". Niezależnie od tego, kto zostanie komisarzem ds. unii energetycznej, Bruksela powinna się obudzić i działać. Problem tkwi w połšczeniach międzysystemowych. Należy rozbudować nasze połšczenie z Niemcami i potraktować to jako priorytetowy projekt unijny. A następnie ułatwić budowę magazynów w Polsce, by właœnie nad Wisłš stworzyć strategiczne rezerwy gazu dla Europy jako bufor bezpieczeństwa. Koszty pokrywałby budżet UE. Polska powinna też zabiegać o utworzenie Europejskiego Programu Energetycznego – instrumentu wsparcia projektów dotyczšcych infrastruktury energetycznej. Dzięki temu można by wykorzystać zamrożony potencjał wielu przedsiębiorców oraz uczelni. W obszarze badawczym i wdrożeniowym unijny mechanizm współfinansowania zapewniałby pokrycie od 75 proc. do 95 proc. kosztów.

10. Reforma PGNiG

Najbliższy rok gazowy będzie czasem walki o przyszłoœć PGNiG. Przecišgajšca się procedura negocjacyjna oraz realizacja drogiego kontraktu LNG mogš negatywnie wpłynšć na wyniki finansowe spółki. Ma ona wprawdzie atrakcyjne aktywa w postaci kopalń gazu i ropy, magazynów gazu czy sieci dystrybucji, ale cišży na niej obowišzek odbioru gazu w kontraktach długoterminowych. Spółka nie może być trwale nierentowna w segmencie sprzedaży, bo wówczas lepiej takiej działalnoœci w ogóle nie prowadzić. Wydzielenie nowej spółki może być zasadne i stanowić będzie poważny argument przy renegocjacjach cenowych gazu. Byłoby to przyjęte z ulgš przez rynek kapitałowy. W dzisiejszych realiach otwartego rynku ważniejszš kwestiš jest bezpieczeństwo cenowe, a nie pozorna gwarancja bezpieczeństwa dostaw. Bo jej nie ma!
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL