Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Usługi, ceny, zarobki

Debata "Rzeczpospolitej" o zmieniajšcej się roli prawników przedsiębiorstw

Dyrektorzy działów prawnych coraz częœciej majš duży wpływ na najważniejsze decyzje firm.
Rola prawnika pracujšcego w przedsiębiorstwie zmieniła się w cišgu ostatnich lat diametralnie. – Współczesne firmy nie sš już w stanie podejmować decyzji bez udziału prawnika – mówił mec. Piotr Marucha, dyrektor departamentu prawnego w firmie ABB, podczas wczorajszej debaty w redakcji „Rz": poœwięconej zmianie roli dyrektora departamentu prawnego. Waldemar Koper, dyrektor ds. prawnych w Kompanii Piwowarskiej SA, prezes Polskiego Stowarzyszenia Prawników Przedsiębiorstw, wskazywał z kolei, że jeszcze 10 lat temu radca prawny w przedsiębiorstwie kojarzył się przede wszystkim z osobš, która... siedzi gdzieœ na końcu korytarza, przeglšda Dzienniki Ustaw i stempluje umowy za zgodnoœć z orginałem.
– Dziœ dyrektorzy działów prawnych sš często wysoko umiejscowieni w strukturze przedsiębiorstwa, uczestniczš w podejmowaniu najważniejszych decyzji – podkreœlał mec. Koper.

Ryzyka, zgodnoœci, zezwolenia

Jakie sš powody tej zmiany? Prawnicy wskazywali m.in. wpływy zachodniej kultury korporacyjnej, coraz większš biurokratyzację,  wprowadzanie kolejnych przepisów antykorupcyjnych, regulacyjnych, tych zwišzanych z ochronš danych osobowych czy poszczególnymi branżami. – Żeby sprawnie prowadzić działalnoœć, firma musi uwzględnić całš górę regulacji czy zezwoleń. Również przepisów zmieniajšcych się tak często jak podatki. Musi mieć zespół ekspertów, który będzie się tym wszystkim sprawnie zajmował – mówił mec. Maciej Ozdowski, członek zarzšdu i dyrektor prawny Colgate – Palmolive Poland sp. z o.o. Podkreœlał też, że nikt nie wyznacza mu celów. To sam dyrektor prawny musi wiedzieć, w jaki sposób zabezpieczyć wszystkie ryzyka. Bo  z rosnšcš rolš dyrektorów działów prawnych  wišże się także o wiele większa odpowiedzialnoœć. – Zarzšd oczekuje od prawników wewnętrznych właœnie zwiększenia bezpieczeństwa prawnego – zwracał uwagę mec. Maciej Rogalski, członek zarzšdu i dyrektor ds. prawnych, ochrony danych i zarzšdzania zgodnoœciš w T-Mobile Polska S.A. Podkreœlał, że dziœ często właœnie od prawnika przedsiębiorstwa, działajšcego wspólnie z zespołami zajmujšcymi się compliance czy ochronš danych, oczekuje się coraz częœciej stworzenia wewnętrznych procedur, które zapewniš prawidłowe funkcjonowanie firmy. Podobnie uważa mec. Grzegorz Kaniecki, dyrektor ds. prawnych Unilever Polska i Kraje Bałtyckie. Zwracał uwagę na to, że zarzšdy firm przekazujš prawnikom właœnie m.in. szacowanie ryzyka czy problemy zwišzane z implementacjš prawa. To o wiele szersze zadania niż te zwišzane z tradycyjnš rolš prawnika.

Za co odpowiada prawnik

Z tš rosnšcš rolš mogš się też wišzać dla prawników przedsiębiorstw negatywne konsekwencje. Beata Niemczuk, partner TheStorm, firmy doradczej na rynku prawnym, przypominała chociażby sytuację prawników  General Motors, którzy zostali zwolnieni, bo w porę nie ostrzegli zarzšdu firmy o możliwej odpowiedzialnoœci za wadliwy produkt.  Podała też przykład dyrektora prawnego DuPont, który dzięki wprowadzeniu w firmie programu naprawczego  przyczynił się do wypracowania aż półtoramiliardowego zysku. – Wskazuje to na dodatkowe oczekiwania zarzšdów wobec prawników przedsiębiorstw - nie tylko wspierania, ale i generowania wartoœci dodatkowej – wskazuje Beata Niemczuk. Konsekwencjš zmienionych ról i zadań dyrektorów prawnych  sš też inaczej budowane relacje z kancelariami. Wskazuje na to m.in. pierwsze badanie dyrektorów działów prawnych przedsiębiorstw w Polsce, opracowane  na zlecenie Polskiego Stowarzyszenia Prawników Przedsiębiorstw właœnie przez firmę doradczš TheStorm. – Z badania wynika, że 63 proc. dyrektorów prawnych wybiera kancelarie zewnętrzne samodzielnie. Wskazuje to na ich dużš samodzielnoœć i silnš pozycję w firmie – mówiła podczas dyskusji prowadzšca debatę Ewa Usowicz, zastępca redaktora naczelnego „Rzeczpospolitej".  Podkreœlała, że z badania wynika, że stawki dla kancelarii sš cišgle niemałe – dyrektorzy działów prawnych wskazywali bowiem często 800 zł za godzinę pracy (w 45 proc. wskazywali takš stawkę maksymalnš). Podczas debaty podkreœlano, że rynek usług prawnych jest rynkiem nabywcy. Teraz to firmy dyktujš coraz częœciej warunki kancelariom.  Z jednej strony liczš na to, że kancelaria będzie dobrze znać problemy danej firmy. – I to nie tylko z folderów  czy stron internetowych. Musi rozumieć naszš specyfikę biznesowš – zwracał uwagę mec. Koper. Dlatego też ważne jest, by była to stale współpracujšca, zaufana kancelaria. Z drugiej strony  coraz częœciej stosowana jest dywersyfikacja. W poszukiwaniu oszczędnoœci zwraca się często do mniejszych, tańszych kancelarii, decyduje na mniej skomplikowane działania. Na rynku pojawiajš się także butiki – małe, specjalistyczne kancelarie, które także mogš zaoferować dobrš jakoœć usług za cenę niższš   niż globalne firmy.

Co firmy zlecajš ?na zewnštrz

– Mogę wskazać trzy modele pracy z kancelariami – wskazuje mec. Ozdowski. – Klasyczny to współpraca z dużymi, globalnymi kancelariami, które pomagajš przy wielkich projektach. Praca zlecana jest też tym mniejszym, które często majš siedziby poza stolicš, dzięki temu mogš zaproponować korzystne stawki. Im zlecane sš często mniej istotne kwestie, ale bywa, że sš to dziesištki umów. Ja współpracuję też często z jednoosobowymi kancelariami. Ci prawnicy sš często quasi-pracownikami, ich aktywnoœć zawodowa to właœnie praca dla naszej firmy, także w innych krajach – dodaje mec. Ozdowski. Coraz więcej pracy pozostaje także w dziale prawnym firmy. Aż 25 proc. badanych przez PSPP dyrektorów tych działów deklarowało, że zamierza w najbliższym czasie zwiększyć zatrudnienie. Często mimo rosnšcych obowišzków  zespoły prawne pracujš w tym samym składzie.   Mec. Rogalski zwraca uwagę, że coraz częœciej w takich działach wykształcajš się wšskie specjalizacje. Poszczególni prawnikcy stajš się ekspertami  – np. z prawa zamówień publicznych, czy prawa reklamy. – Zauważamy, że bardzo dużo spraw  przejmujš  wewnętrzne departamenty prawne – potwierdza Andrzej Poœniak, partner w kancelarii CMS. – Kiedyœ prawie wszystko było zlecane na zewnštrz, teraz  się to zmienia – podkreœlał mec. Poœniak. Prawnicy przedsiębiorstw coraz częœciej zajmujš się sprawami „zastrzeżonymi" wczeœniej dla kancelarii, np. sporami sšdowymi. – Jest dobrze widziane przez zarzšd, jeœli prawnik wewnętrzny reprezentuje firmę w sporach z prawa pracy– zwraca uwagę mec. Marucha. – Sš tam bowiem często emocje, tajemnice firmy, trudne rozmowy z pracownikami. W sprawach gospodarczych rzadziej obserwuję takie oczekiwanie – dodaje dyrektor z ABB. Co więc jest nadal zlecane kancelariom? – Sprawy transakcyjne, procesy sšdowe, oraz te, które wymagajš wysoce specjalistycznej wiedzy, nieposiadanej przez prawników departamentu – wskazuje mec. Koper. Do kancelarii trafiajš też sprawy, które muszš być załatwione pod presjš czasu. Dysponujš one bowiem dużymi zespołami, którym łatwiej zadziałać ekspresowo. – 80 proc. spraw trafia do nas  za pięć dwunasta – podkreœla mec. Poœniak. – Zawsze tak było, i oczywiœcie zdajemy sobie sprawę, że atutem kancelarii jest umiejętnoœć pracy w krótkim terminie – dodaje mec. Poœniak. Dopytywany przez dyrektorów działów prawnych o jakoœć pracy ze zleceń  za pięć dwunasta, podkreœlał, że kancelaria zanalizuje wszystkie konieczne elementy i wyda niezbędnš opinię prawnš. Może w niej jednak zabraknšć twórczego wykończenia. ?– Dzięki dużemu doœwiadczeniu w wielu podobnych sprawach możemy zaoferować klientom dużš wiedzę, jakie rozwišzania okazały się w przeszłoœci skuteczne – podkreœlał Poœniak. Mec. Ozdowski zaznaczał jednak, że prawnicy firmowi przez lata aktywnoœci na rynku też zebrali już mnóstwo doœwiadczeń w wielu sprawach dotyczšcych funkcjonowania danego przedsiębiorstwa czy branży. – Gdy coœ jest stałym zagadnieniem w danej firmie, to prawnik wewnętrzny z reguły lepiej sobie z nim poradzi, a jego praca będzie mniej kosztować – zwracał uwagę mec. Kaniecki. – W przypadku dużych transakcji i sporów nie mamy oczywiœcie aż tyle wolnych zasobów kadrowych, by zajmowały się całym projektem. Bywa też, że nie chcemy tracić czasu, by zdobywać eksperckš wiedzę, przydatnš np. przy tylko jednym projekcie – dodaje dyrektor z Unilever. Pewne kwestie w globalnych firmach sš też załatwiane właœnie na poziomie œwiatowej organizacji, np. rejestracja znaków towarowych. Pozycja dyrektora działu prawnego zależy też często właœnie od struktury samej firmy. Sš takie, w których nie podlega on polskiemu zarzšdowi, tylko właœnie   szefowi- prawnikowi, działajšcemu w globalnej organizacji.

Partner zarabia więcej

Beata Niemczuk podkreœla jednak, że w zwišzku ze zmianami na rynku pozycja szefa departmentu prawnego jest coraz bardziej atrakcyjna dla prawników zajmujšcych wysokie pozycje w kancelariach. Kusi samodzielnoœć, bezpieczeństwo. Zarobki jednak cišgle sš o wiele mniejsze. Jak wynika z badania PSPP, tylko 36 proc. badanych zarabia powyżej 25 tys. zł miesięcznie brutto. Zdaniem Niemczuk  to co najmniej czterokrotnie mniej, niż zarabiajš partnerzy w renomowanych kancelariach. Dyrektorzy podczas debaty podkreœlali, że wbrew obiegowym opiniom taka praca wcale nie jest łatwiejsza  ani spokojniejsza. Trzeba zapanować często nad całym spektrum zagadnień – i to nie tylko prawnych, ale również zarzšdczych czy finansowych. Dyrektorzy spodziewajš się w przyszłoœci m.in. większej roli nowych technologii oraz rosnšcej konkurencji i dalszego stawiania im nowych wymagań.
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL