Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Nieruchomoœci

Jakie wynagrodzenie za sieci przesyłowe na prywatnej nieruchomości

www.sxc.hu
Wybudowanie urzšdzenia na prywatnym gruncie przez firmę przesyłowš wymaga tytułu prawnego ?do działki. Możliwe jest wyegzekwowanie pieniędzy za bezumowne korzystanie z działki za dziesięć lat wstecz.
Przedsiębiorcy muszš pamiętać, że co do zasady wybudowanie na prywatnym gruncie słupa energetycznego, linii energetycznej lub innego urzšdzenia przesyłowego (np. sieci gazowej czy wodno-kanalizacyjnej) wymaga formalnej zgody właœciciela nieruchomoœci na udostępnienie jego działki oraz ustalenia zasad korzystania z niej.

Na jakiej podstawie

Przedsiębiorstwa przesyłowe najczęœciej starajš się doprowadzić do ustanowienia nieodpłatnej służebnoœci przesyłu. Zawierajš  więc ?z właœcicielami nieruchomoœci różnego typu umowy cywilnoprawne lub w  przypadku braku zgody na budowę uzyskujš odpowiednie decyzje administracyjne zezwalajšce na tego typu inwestycje. Przez wiele lat nie przykładano jednak nadmiernej wagi do uzyskiwania jakiegokolwiek tytułu prawnego do korzystania ?z prywatnej nieruchomoœci przez przedsiębiorstwa przesyłowe. Tymczasem korzystajšcy z cudzego mienia, w braku odmiennej umowy, powinien płacić odpowiednie wynagrodzenie. Okreœlenie wysokoœci wynagrodzenia powinno odpowiadać stopniowi ingerencji władajšcego gruntem w treœć prawa własnoœci przy uwzględnieniu wartoœci nieruchomoœci
Gdy przedsiębiorstwo przesyłowe nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do korzystania z cudzej nieruchomoœci, właœciciel nieruchomoœci (jej wieczysty użytkownik) może wystšpić wobec przedsiębiorstwa, w skład którego wchodzš urzšdzenia przesyłowe, korzystajšcego z jego nieruchomoœci w złej wierze ?z roszczeniem o wynagrodzenie na podstawie art. 224 § 2 ?w zwišzku z art. 225 w zwišzku z art. 230 i art. 352 § 2 kodeksu cywilnego >patrz ramka. Przykład W jednej ze spraw rozpatrywanych przez Sšd Najwyższy powód będšcy właœcicielem nieruchomoœci, ?na których w latach 1960–1980 zostały posadowione słupy i linie do przesyłu energii elektrycznej wykorzystywane przez pozwane przedsiębiorstwo, wniósł ?o zasšdzenie od tego przedsiębiorstwa wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ?z nieruchomoœci. Zdaniem sšdu pozwany nie wykazał, że linie energetyczne, z których korzysta, zostały zbudowane na nieruchomoœciach powoda na podstawie decyzji administracyjnych, ponieważ przedstawił jedynie kopie tych decyzji z nieczytelnymi podpisami, które i tak w większoœci nie dotyczyły spornych nieruchomoœci. Pozwany podnosił, że miał podstawy ?do założenia, że linie przesyłowe na gruntach powoda zostały wybudowane przez jego poprzednika prawnego zgodnie ?z obowišzujšcymi przepisami, ?a utwierdzał go w tym przekonaniu powód przez brak zgłaszania zastrzeżeń co do legalnoœci wybudowania i eksploatacji przez niego tych linii. Jednak zdaniem sšdu, brak sprzeciwu nie jest tożsamy ze zgodš na korzystanie ani nie jest równoznaczny ?z zawarciem stosownej umowy. Wobec  tego roszczenie powoda zostało uznane za zasadne. Wyrok SN z 6 paŸdziernika ?2010 r., II CSK 156/10).

Kto jest uprawniony

Uprawnionym do wystšpienia z roszczeniem o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomoœci jest przede wszystkim każdoczesny właœciciel nieruchomoœci. Innymi słowy, osoba będšca właœcicielem w chwili występowania z roszczeniem bez względu na to, czy była posiadaczem nieruchomoœci ?w chwili naruszenia prawa własnoœci. Niemniej utrata własnoœci nieruchomoœci nie powoduje utraty możliwoœci żšdania wynagrodzenia za korzystanie z niej w okresie, ?w którym właœcicielowi własnoœć jeszcze przysługiwała (uchwała siedmiu sędziów SN z 26 maja 2006 r., III CZP 19/06). Nabywca nieruchomoœci może wytoczyć powództwo o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jego nieruchomoœci również za okres, ?w którym nie był jeszcze jej właœcicielem, jeœli poprzedni właœciciel przeniósł na niego ?w drodze umowy cesji przysługujšce mu roszczenie.

Co z odszkodowaniem

Wynagrodzenie w omawianych sprawach często niesłusznie mylone jest z odszkodowaniem. Tymczasem różnica jest zasadnicza. W przypadku roszczenia o odszkodowanie ?z tytułu posadowienia na nieruchomoœci infrastruktury przesyłowej jego skutecznoœć uzależniona jest od poniesienia przez właœciciela nieruchomoœci szkody, np. zniszczenia upraw. Natomiast roszczenie ?o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomoœci przysługuje właœcicielowi nieruchomoœci bez względu na to, czy nie korzystajšc z nieruchomoœci lub będšc ograniczony w możliwoœci korzystania, poniósł jakškolwiek szkodę.

Zapłata za korzystanie

Jak wskazuje Sšd Apelacyjny w Warszawie w wyroku ?z 15 wrzeœnia 2009 r. (I ACa 607/09), „wynagrodzenie przysługujšce właœcicielowi nieruchomoœci nie jest naprawieniem szkody, lecz zapłatš za korzystanie z jego rzeczy, którš posiadacz musiałby uiœcić właœcicielowi, gdyby jego posiadanie oparte było na istniejšcej podstawie prawnej; a więc tym, co uzyskałby właœciciel, gdyby rzecz oddał w odpłatne korzystanie na podstawie ważnego stosunku prawnego".

Przedawnienie roszczeń

Należy pamiętać, że roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie ?z nieruchomoœci przez przedsiębiorstwo przesyłowe ulega przedawnieniu (art. 118 kodeksu cywilnego). Dlatego zwykle nie będzie możliwe uzyskanie wynagrodzenia za cały okres korzystania z nieruchomoœci przez przedsiębiorstwa przesyłowe od momentu wybudowania  urzšdzeń. Właœciciele nieruchomoœci mogš dochodzić wynagrodzenia jedynie za okres maksymalnie dziesięciu lat poprzedzajšcych wytoczenie powództw. Przy czym roszczenia zwišzane z prowadzonš działalnoœciš gospodarczš mogš obejmować jedynie okres trzech lat. Jak wskazał Sšd Najwyższy w uchwale ?z 16 wrzeœnia 2010 r. (III CZP 44/10), jeżeli przedsiębiorca dochodzi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z należšcej do niego nieruchomoœci, to roszczenie takie będzie zwišzane z prowadzonš przez niego działalnoœciš, jeżeli uzyskane w ten sposób œrodki przeznaczy na prowadzenie działalnoœci gospodarczej.

Orzeczenie

Pod rozwagę Sšdu Najwyższego poddane zostało zagadnienie, czy zakup nieruchomoœci z widocznymi na niej urzšdzeniami przesyłowymi wybudowanymi przez przedsiębiorstwo przesyłowe bez tytułu prawnego pozbawia kupujšcego skutecznego w stosunku do przedsiębiorstwa roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomoœci. Zdaniem SN, niewštpliwie wiedza nabywcy nieruchomoœci o istnieniu takiego urzšdzenia oznacza w jakimœ sensie godzenie się na ograniczenia, jakie będš towarzyszyć korzystaniu z nabywanej nieruchomoœci, może też oddziaływać na wysokoœć ceny, jakš ustalš za nieruchomoœć strony umowy sprzedaży. Akceptacja tego stanu rzeczy nie pozbawia jednak nabywcy, jako właœciciela, prawa realizacji przysługujšcego mu z ustawy roszczenia. Wyrok SN z 4 lipca 2012 r., I CSK 641/11. Sylwia ?Czerwik-Drozdowicz, radca prawny w Zespole Energetyki i Zasobów Naturalnych w kancelarii Dentons Większoœć właœcicieli nieruchomoœci nie wie  dziœ lub nie pamięta, czy i jak zostały okreœlone warunki, na jakich przedsiębiorstwo przesyłowe wybudowało i eksploatuje na ich działce swojš infrastrukturę. Najprostszym rozwišzaniem, aby uzyskać  niezbędne informacje, jest zapytanie „u Ÿródła". Przedsiębiorstwa przesyłowe sš podmiotami zobowišzanymi do udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W zwišzku z tym powinny udzielać informacji na temat tego, na jakiej podstawie i kiedy został wybudowany dany odcinek sieci przesyłowej znajdujšcy się na konkretnej nieruchomoœci.
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL