Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Banki

Tak pożyjesz, jak zaoszczędzisz

Fotorzepa, Robert Gardziński Robert Gardziński
W przypadku oszczędzania na emeryturę uczenie się na własnych błędach nie znajduje zastosowania - mówi dr hab. Filip Chybalski, wykładowca Katedry Zarzšdzania Politechniki Łódzkiej.
Rz: Z danych Komisji Nadzoru Finansowego wynika, że Polacy nie sš zbyt skorzy do oszczędzania w trzecim filarze. Dlaczego? Filip Chybalski: Wydaje mi się, że tak jest przede wszystkim z tego powodu, iż nadal nie jesteœmy œwiadomi wysokoœci emerytur w nowym systemie, czyli w systemie zdefiniowanej składki. A będš one zdecydowanie niższe od tych wypłacanych w starym systemie zdefiniowanego œwiadczenia. Dla porównania: œrednia emerytura wypłacana w ramach starego systemu wynosi ponad 2,7 tys. zł, a w ramach nowego – ponad 1,7 tys. zł. „Nowa" emerytura jest więc niższa od „starej" o ok. 37 proc. Różnica jest ogromna i powinna motywować osoby odprowadzajšce składki w nowym systemie do dodatkowego oszczędzania na staroœć. Jak przekonać ludzi, że opłaca im się odkładać?
Przede wszystkim trzeba zwiększyć œwiadomoœć ludzi co do tego, jakie będš w przyszłoœci emerytury wypłacone w nowym systemie. Trudno dziœ dokładnie przewidzieć, jakie one rzeczywiœcie będš, ale z pewnoœciš będš niskie, poniżej oczekiwań większoœci społeczeństwa. Jak zmiany w OFE wpłynš na nasze emerytury? Rzšdowe zmiany w polskim systemie emerytalnym spowodujš, że znów, podobnie jak przed 1999 rokiem, niemal całe nasze przyszłe œwiadczenie emerytalne będzie zobowišzaniem państwa, gdyż tam trafi cała lub niemal cała składka emerytalna. Odnoszšc się do starej zasady, stosowanej w inwestowaniu – a oszczędzanie na emeryturę można utożsamiać z procesem inwestycyjnym – nie należy wszystkich jajek wkładać do jednego koszyka. Chodzi o zwykłš dywersyfikację ryzyka. Budowa takiej œwiadomoœci to trudne zadanie. To prawda, ale społeczeństwo musi zdać sobie z tego sprawę. Musi wiedzieć, że warto gromadzić dobrowolne oszczędnoœci w sektorze prywatnym: jajka warto rozsšdnie podzielić pomiędzy koszyk zarzšdzany przez państwo (ZUS) a koszyk zarzšdzany przez instytucje prywatne (np. PTE, ale także banki, fundusze inwestycyjne i inne instytucje rynku finansowego działajšce w ramach III filara). Sektor publiczny charakteryzuje się bowiem większym ryzykiem politycznym. Dla przykładu, kto by pomyœlał 5 lat temu, że rzšdzšcy ponownie dokonajš „przewrotu" w naszym systemie emerytalnym? Poza tym dobrowolne produkty emerytalne dajš pewne korzyœci finansowe, z których też warto skorzystać. Krótko mówišc, na emeryturze tak sobie pożyjesz, jak sobie dzisiaj zaoszczędzisz. Ale dla młodego człowieka perspektywa emerytury jest niezwykle odległa. Im wczeœniej zaczniemy oszczędzać, tym szybciej zaczniemy korzystać z „dobroci" procentu składanego, czyli tym szybciej zacznš procentować odsetki od gromadzonego kapitału. Dla przykładu, załóżmy, że Kowalski zaczyna oszczędzać 30 lat przed emeryturš i wpłaca na koniec każdego roku 1,2 tys. zł. Roczna stopa zwrotu niech wynosi 5 proc. Pomińmy podatki i inflację. Po 30 latach zgromadzi kapitał w kwocie 79,7 tys. zł. Nowak podejmuje podobnš decyzję, ale na 15 lat przed emeryturš. Chcšc „dogonić" Kowalskiego, oszczędza dwukrotnoœć tego, co Kowalski (2,4 tys. zł), bo okres jego oszczędzania będzie o połowę krótszy. Ale przy tej samej stopie zwrotu nie ma szans go dogonić. Zgromadzi kapitał w kwocie 51,8 tys. zł. Dlaczego? Dlatego, że w przypadku Kowalskiego dłużej procentujš odsetki. Ile powinniœmy odkładać, aby żyć godnie na emeryturze? To jest doœć trudne pytanie, ponieważ godne życie na emeryturze to kwestia subiektywnej oceny, w dużym stopniu zależnej od dochodów w okresie aktywnoœci zawodowej. Poza tym to, jakie dochody będziemy osišgać na emeryturze, zależy nie tylko od tego, ile zaoszczędzimy, ale także: kiedy przestaniemy pracować. Przypuszczam, że w przyszłoœci wiele osób będzie łšczyć dochód emerytalny z dochodem z pracy. Żyjemy bowiem coraz dłużej i coraz dłużej jesteœmy zdolni do pracy. Jakie sš możliwoœci finansowe Polaków w kwestii indywidualnego oszczędzania? Sš one oczywiœcie bardzo zróżnicowane, podobnie jak zróżnicowane sš nasze dochody. Niemniej liczne badania wskazujš, że mamy problem z konsekwencjš w oszczędzaniu. Jako powód nieoszczędzania zazwyczaj podawany jest niski dochód. Ale z pewnoœciš istotnš barierš dla gromadzenia oszczędnoœci emerytalnych jest przedkładanie bieżšcej konsumpcji nad przyszłš. Oszczędzanie wišże się przecież z kosztem, jakim jest właœnie rezygnacja z częœci bieżšcej konsumpcji na rzecz przyszłej, niepewnej konsumpcji, bowiem nie ma pewnoœci, że dożyjemy staroœci. Jest to doœć powszechny problem, nie tylko w Polsce. Badania naukowe z obszaru decyzji emerytalnych wskazujš, że jednš z barier w oszczędzaniu na emeryturę jest ograniczona samokontrola i występowanie w trakcie oszczędzania wyborów z natychmiastowš gratyfikacjš. Decyzje emerytalne sš narażone na „nieracjonalnoœć" także z tego powodu, że sš doœć skomplikowane, co wynika z towarzyszšcej im niepewnoœci. Nie wiemy bowiem, ile będziemy w przyszłoœci zarabiać, jak długo będziemy zdolni do pracy, czy dożyjemy wieku emerytalnego, a jeœli tak, to jak długo będziemy żyć na emeryturze. Dlatego decyzje o tym, ile oszczędzać, od kiedy oszczędzać, jak oszczędzać czy też kiedy rozpoczšć „konsumpcję" tych oszczędnoœci, sš trudne. Jednak należy pamiętać, że w przypadku oszczędzania na staroœć często uczenie się na własnych błędach nie znajduje zastosowania. Bowiem jeœli nie zaczniemy oszczędzać odpowiednio wczeœnie, w przyszłoœci może nam zabraknšć czasu, by ten błšd naprawić.  
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL