Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opinie

Opłaty reprograficzne, czyli wszyscy płacimy podatek od piractwa

W Polsce obowišzek wnoszenia opłat od urzšdzeń i noœników służšcych do utrwalania utworów okreœla ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
www.sxc.hu
Podatek od piractwa może być doliczany do ceny każdego czystego noœnika, niezależnie od jego przeznaczenia – orzekł Trybunał Sprawiedliwoœci Unii Europejskiej w sprawie Amazon przeciwko Austro-Mechana. Wyrok pokazuje jak wadliwe sš regulacje wprowadzajšce „podatek od piractwa” i nie pozostawia wštpliwoœci, że czas wprowadzić zmiany.
Wszyscy płacimy podatek od piractwa. Tak potocznie nazywane sš opłaty reprograficzne, tzw. copyright levies czyli opłaty, które doliczane sš do czystych noœników oraz urzšdzeń kopiujšcych – takich jak puste płyty CD, odtwarzacze mp3 a nawet papier. Opłaty te stanowiš rekompensatę dla autorów za możliwoœć powielania ich utworów na użytek prywatny. Zgodnie z dyrektywš UE 2001/29 w sprawie harmonizacji prawa autorskiego państwa członkowskie w swoich ustawodawstwach mogš pozwolić na sporzšdzanie kopii na użytek prywatny pod warunkiem, że autorzy otrzymajš tzw. „godziwš rekompensatę". Większoœć państw członkowskich (oprócz m.in. Wielkiej Brytanii i Luksemburga) pozwala kopiować utwory na użytek prywatny a rekompensata dla artystów przewidziana jest właœnie jako opłata reprograficzna. W Polsce obowišzek wnoszenia opłat od urzšdzeń i noœników służšcych do utrwalania utworów okreœla ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ustawa stanowi, iż importerzy oraz producenci urzšdzeń kopiujšcych i czystych noœników służšcych do utrwalania utworów, wprowadzajšcy swoje produkty na krajowy rynek, zobowišzani sš do wniesienia organizacjom zbiorowego zarzšdzania opłat w wysokoœci nieprzekraczajšcej 3 proc. kwoty należnej z tytułu sprzedaży tych urzšdzeń. Wysokoœć takich należnoœci oraz wykaz noœników, których one dotyczš ustala w rozporzšdzeniu Minister Kultury. W praktyce naliczanie podatku od piractwa powoduje liczne problemy interpretacyjne i jest częstym przedmiotem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwoœci Unii Europejskiej. Ostatnio, ważne orzeczenie poruszajšce problematykę opłat reprograficznych zapadło w sprawie Amazon przeciwko
Austro-Mechana (C-521/11) z dnia 11 lipca 2013 r. Trybunał orzekł między innymi, iż zgodnie z prawem unijnym opłaty reprograficzne mogš być pobierane od każdego czystego noœnika oraz urzšdzenia służšcego do reprodukcji, które zostało po raz pierwszy  wprowadzone do obrotu w danym państwie niezależnie od tego w jakim celu używa go kupujšcy. Trybunał zaznaczył przy tym, iż ustawodawca krajowy ma obowišzek zapewnić skuteczny mechanizm zwrotu takiej opłaty, jeżeli noœnik służy nie do użytku prywatnego, a w celach profesjonalnych, np. przedsiębiorcom do utrwalania własnych dokumentów. Kupujšc czysty noœnik czy urzšdzenie służšce do powielania, każdy uiszcza opłatę za potencjalne „piratowanie" utworów na własny użytek. Dopiero po wykazaniu, iż celem zakupu nie jest kopiowanie cudzych dzieł, można domagać się jej zwrotu. Ponadto, Trybunał stwierdził, iż opłata reprograficzna może zostać pobrana w państwie, w którym doszło do sprzedaży czystego noœnika czy urzšdzenia powielajšcego, nawet jeœli opłata za ten sam noœnik czy urzšdzenie została już pobrana w innym państwie członkowskim. Państwa członkowskie sš zobowišzane zagwarantować zwrot takiej opłaty w państwie, w którym została ona wpłacona nienależnie. Co więcej, Trybunał orzekł, iż nie można wykluczyć prawa do rekompensaty dla podmiotów praw autorskich z tego powodu, że połowa dochodu z wynagrodzenia z tytułu czystych noœników czy urzšdzeń powielajšcych zostaje wpłacona instytucjom społecznym i kulturalnym, a nie podmiotom praw autorskich, o ile nie ma to charakteru dyskryminujšcego. Wyrok Trybunału pokazuje, jak niejasne sš regulacje zwišzane z opłatami reprograficznymi. W praktyce ich naliczanie stwarza wiele problemów, a o ich zmianę upominajš się m.in. producenci czystych noœników, którzy z powodu różnic pomiędzy opłatami w poszczególnych państwach, nie mogš swobodnie kształtować swoich cen. Komisja Europejska dostrzegła problem i obecnie pracuje nad zmianami, które uwzględniałyby interesy zarówno producentów jak i podmiotów praw autorskich, jak też końcowych odbiorców. Komisja chce wypracować spójny system ustalania opłat reprograficznych. Pojawiły się również postulaty, aby taka opłata stała się widoczna dla końcowych nabywców, a także aby opłaty nakładane były na działalnoœć, a nie na sprzęt. W konsekwencji, obowišzek pobierania opłat przejęłyby od producentów i importerów podmioty prowadzšce działalnoœć gospodarczš. Nie wiadomo jednak, kiedy takie zmiany zostanš wprowadzone ani jaki kształt przyjmie ostatecznie podatek od piractwa. Weronika Tokaj, aplikantka adwokacka
ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL