Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Edukacja

Polska szkoła bezrobotnych

Co czwarty Polak w wieku 20–24 lata jest bezrobotny.
Fotorzepa, Sławomir Mielnik Sławomir Mielnik
System doradztwa zawodowego w Polsce to fikcja, uczniowie dokonujš złych wyborów edukacyjnych.
Takie sš wyniki raportu fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju, do których dotarła „Rz". Ekspertka FOR Anna Patrycja Czepiel wskazuje, że choć już 10 lat temu ówczesna minister edukacji Krystyna Łybacka nałożyła na szkoły obowišzek prowadzenia doradztwa zawodowego, to ten segment wsparcia uczniów nigdy nie został w pełni rozwinięty. Jej zdaniem to jedna z głównych przyczyn wysokiego poziomu bezrobocia wœród młodych ludzi. Zdecydowana większoœć polskich uczniów nie wie bowiem, co chce robić w życiu, jej wybory dotyczšce kolejnych œcieżek kształcenia często bywajš przypadkowe, a co najważniejsze, nie odpowiadajš na zapotrzebowanie rynku pracy. Analiza FOR pokazuje, że w krajach, w których doradztwo zawodowe jest na wysokim poziomie, problem bezrobocia wœród młodych jest o wiele mniejszy, co œwiadczy o większym dopasowaniu kwalifikacji absolwentów do potrzeb rynku pracy.

Miażdżšce statystyki

Z danych, które na poczštku tego roku przedstawił wiceminister edukacji Tadeusz Sławecki, wynika, że w 2011 r. na blisko 14,5 tys. gimnazjów oraz szkół ponadgimnazjalnych profesjonalnego doradcę zawodowego zatrudniało tylko 1,1 tys. placówek, czyli mniej niż 8 proc.
Inne statystyki mówiš o tym, że dwie trzecie gimnazjalistów nigdy nie spotkało się z doradztwem zawodowym. A spoœród tych, którzy skorzystali z jego porad, tylko 28 proc. miało z nim kontakt w szkole. Optymizmem nie napawajš także ankiety dotyczšce jakoœci usług oferowanych przez doradców zawodowych. Z badania przeprowadzonego przez Małopolskie Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji w roku szkolnym 2011/2012 wynika, że tylko 1 proc. uczniów techników i szkół zawodowych z Małopolski oceniło, że doradca miał wpływ na wybór przez nich zawodu. Podobna ankieta przeprowadzona na Górnym Œlšsku wœród uczniów wszystkich szkół ponadgimnazjalnych pokazuje, że na tym terenie doradca pomógł wybrać właœciwš œcieżkę kształcenia 1,3 proc. młodzieży. Zdecydowana większoœć uczniów szkół, w których działa system doradztwa zawodowego, oceniła go niedostatecznie (42 proc.) lub wystawiła mu ocenę dopuszczajšcš (28 proc.). Tylko 5 proc. uczniów uznało, że system działa dobrze lub bardzo dobrze.

Potrzebne zmiany

– Polskie szkoły oferujš uczniom bardzo ograniczony dostęp do doradztwa zawodowego, dodatkowo jakoœć tej oferty jest na bardzo niskim poziomie, bo zajęcia doradcze może prowadzić wychowawca czy szkolny pedagog niemajšcy w tym zakresie żadnego doœwiadczenia – mówi „Rz" Anna Czepiel. Dodaje, że to wynik niedofinansowania. – Brakuje pieniędzy na fachowców. Jest tak dlatego, że politycy, urzędnicy odpowiedzialni za edukację, a także sami nauczyciele przywišzujš niewielkš wagę do kwestii pomocy uczniom w wyborze dalszej edukacji i przyszłego zawodu – dodaje ekspertka FOR. Krystyna Łybacka przyznaje, że gdyby dziœ miała jeszcze raz wprowadzać te zmiany, zrobiłaby to inaczej. – Tu potrzebna jest jasna dyspozycja, że szkoła musi zatrudnić specjalistę, warto też, by gminy dostawały na ten cel znaczne pienišdze, tak aby nie mogły ich przeznaczyć na inne cele edukacyjne – mówi była minister edukacji. Jej zdaniem zmiany dotyczšce doradztwa zawodowego powinny zostać przeprowadzone w 2009 r., kiedy do szkół wprowadzono reformę programowš. – Jej istota polega przecież na wczeœniejszym profilowaniu edukacji młodzieży, tym bardziej potrzebujš oni eksperckiego wsparcia, w jakim kierunku powinni się dalej kształcić i w jakim typie szkoły – dodaje.

Hamulec gospodarki

Pracodawcy oraz eksperci od lat alarmujš, że największa bariera dla rozwoju gospodarki i przedsiębiorczoœci to niedopasowanie wykształcenia absolwentów do potrzeb rynku pracy. Uczelnie co roku wypuszczajš na rynek pracy nadwyżkę humanistów (to studia oceniane przez maturzystów jako łatwe), podczas gdy rynek pracy domaga się absolwentów studiów œcisłych, techników i szkół zawodowych. FOR wskazuje, że w latach 2008–2012 stopa bezrobocia osób w wieku 20–24 oraz 25–29 lat zwiększyła się o połowę odpowiednio z 16,9 proc. do 25,3 proc. oraz z 8,2 proc. do 13,1 proc. Jakie koszty z tego tytułu ponosi polska gospodarka, nie wiadomo. Takie straty oszacowali natomiast Brytyjczycy, którzy wyliczyli, że nieprzemyœlane wybory edukacyjne i zawodowe kosztujš ich ok. 200 mln funtów rocznie. To dlatego w 2012 r. na brytyjskie szkoły nałożono obowišzek zagwarantowania każdemu uczniowi indywidualnych konsultacji z doradcš zawodowym. Wzorcowy program w tym zakresie prowadzš Finowie, którzy swoim uczniom w wieku 14–16 lat oferujš 76 godzin lekcyjnych, w czasie których analizowane sš ich umiejętnoœci. Uczniowie zapoznajš się z perspektywami przyszłej edukacji, ze specyfikš poszczególnych zawodów i sektorów gospodarki. Fińscy doradcy zawodowi obserwujš postępy ucznia w nauce i odgrywajš istotnš rolę przy jego wyborze szkoły œredniej. Podobnie jest w Danii, Szwecji, Kanadzie, Norwegii czy Niemczech, gdzie zajęcia dotyczšce przyszłoœci zawodowej sš dla uczniów obowišzkowe. Dla porównania – odsetek bezrobotnych w wieku 25–29 w Finlandii wynosi 8,7 proc., w Kanadzie 7,8 proc.  Œrednio w krajach o rozwiniętym systemie szkolnego doradztwa zawodowego jest to według danych OECD ok. 9 proc.

MEN unika odpowiedzi

Poprosiliœmy Ministerstwo Edukacji o przesłanie informacji dotyczšcej iloœci szkół, w których czynnie działajš doradcy zawodowi. Nie otrzymaliœmy odpowiedzi na to pytanie, podobnie jak na to, czy resort kontrolował ten segment wsparcia uczniów i czy starał się go propagować. Rzecznik prasowy ministerstwa napisał nam, że przepisy gwarantujš gimnazjalistom i uczniom szkół ponadgimnazjalnych dostęp do wsparcia zawodowego, a niewykonanie takiego zadania jest łamaniem prawa. MEN zapewniło nas także o tym, że treœci z zakresu doradztwa edukacyjno-zawodowego uczniowie realizujš w   ramach codziennych lekcji. Warto, by resort przyjrzał się, czy faktycznie tak jest. masz pytanie, wyœlij e-mail do autora a.grabek@rp.pl
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL