Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opinie z rynku

Pozew zbiorowy będzie coraz bardziej popularny

Fotorzepa, Tomasz Jodłowski TJ Tomasz Jodłowski
Czy warto zebrać grupę klientów poszkodowanych przez dewelopera, wykonawcę osiedla lub bank i złożyć pozew zbiorowy?
Pierwszy w Polsce pozew zbiorowy zakończył się niedawno po myœli klientów BRE Banku. Przypomnijmy, że chodziło o oprocentowanie kredytów we frankach szwajcarskich i zarzuty ponad 1 tys. klientów, że bank nie wykonał należycie umowy. Co ten wyrok sšdu oznacza dla konsumentów na rynku nieruchomoœci, którzy noszš się z zamiarem pójœcia œladem klientów banku? Mariusz Zajšc: Wyrok sšdu pierwszej instancji w sprawie klientów BRE Banku, będšcy jednym z pierwszych skutecznie przeprowadzonych postępowań grupowych w Polsce, daje nadzieje konsumentom, także na rynku mieszkaniowym, na skuteczniejsze dochodzenie swoich roszczeń przeciwko deweloperom oraz innym przedsiębiorcom. Trzeba pamiętać, że możliwoœć dochodzenia roszczeń w trybie postępowań grupowych jest stosunkowo nowym rozwišzaniem w polskim prawie, a zatem dopiero teraz pierwsze sprawy znajdujš swój finał. Ponadto niektóre z pierwszych kierowanych do sšdów pozwów grupowych były odrzucane z przyczyn formalnych, co być może zniechęciło do tej metody dochodzenia roszczeń. Jednak w mojej ocenie dla konsumentów na rynku nieruchomoœci istotniejsze znaczenie aniżeli rozstrzygnięcie Sšdu Okręgowego w Łodzi w sprawie klientów BRE Banku ma postanowienie Sšdu Apelacyjnego w Warszawie (o czym „Rzeczpospolita" pisała 11 czerwca 2013 r.). We wspomnianym postanowieniu Sšd Apelacyjny potwierdził możliwoœć dochodzenia w ramach pozwów grupowych roszczeń nabywców lokali z tytułu umów deweloperskich lub umów sprzedaży lokali, co było dotychczas przedmiotem sporu.
Obydwa wspomniane orzeczenia przyczyniš się do upowszechnienia roszczeń grupowych jako metody dochodzenia roszczeń. Kto ma szanse i w jakiej sytuacji, aby móc skorzystać z instytucji pozwu zbiorowego? Aleksandra Politańska: Szanse na skorzystanie z instytucji pozwu zbiorowego majš zarówno konsumenci, jak i przedsiębiorcy. W każdym przypadku musi być to co najmniej dziesięć osób, które dochodzić będš roszczeń jednego rodzaju, opartych na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej. Mówišc znacznie proœciej: musi być to grupa co najmniej dziesięciu osób fizycznych lub prawnych poszkodowanych w wyniku jednego zdarzenia. Oczywiœcie nie każde roszczenie może być dochodzone w postępowaniu grupowym. Ustawodawca ograniczył możliwoœć dochodzenia roszczeń w tym trybie do spraw dotyczšcych ochrony konsumentów z tytułu odpowiedzialnoœci za szkodę wyrzšdzonš przez produkt niebezpieczny oraz z tytułu czynów niedozwolonych. W postępowaniu grupowym nie można dochodzić roszczeń o ochronę dóbr osobistych. Dodatkowo należy pamiętać, że w sprawach o roszczenia pieniężne postępowanie grupowe jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wysokoœć roszczenia każdego członka grupy została ujednolicona, przy czym to ujednolicanie wysokoœci roszczeń może następować w podgrupach liczšcych co najmniej dwie osoby. Kto nie ma szans na dochodzenie swoich roszczeń w ramach pozwu zbiorowego? Jakie sš alternatywy wobec pozwu grupowego? MZ: Jak już wspomnieliœmy, dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym jest możliwe jedynie w zakresie roszczeń o ochronę konsumentów, z tytułu odpowiedzialnoœci za szkodę wyrzšdzonš przez produkt niebezpieczny oraz z tytułu czynów niedozwolonych, z wyjštkiem roszczeń o ochronę dóbr osobistych. W realiach rynku mieszkaniowego powyższe oznaczać będzie najczęœciej, że w tym trybie nie jest możliwe dochodzenie osób nieposiadajšcych statusu konsumentów, np. osób dokonujšcych zakupu nieruchomoœci na cele prowadzonej działalnoœci gospodarczej lub też osób dokonujšcych nabycia nieruchomoœci od kontrahenta niebędšcego przedsiębiorcš. Oczywiœcie adresatem roszczeń dochodzonych w trybie postępowania grupowego mogš być nie tylko deweloperzy, ale również instytucje finansowe, o czym œwiadczy wyrok w sprawie przeciwko BRE Bankowi, oraz profesjonalni doradcy działajšcy na tym rynku. Często spotykanš alternatywš wobec drogi postępowań grupowych jest dokonywanie cesji roszczeń na okreœlony podmiot lub członka grupy zainteresowanej dochodzeniem roszczenia. Chyba najbardziej rozpowszechnionym przykładem takiej sytuacji jest praktyka dokonywania cesji roszczeń wobec dewelopera z tytułu wad budynku mieszkalnego przez nabywców lokali na rzecz tworzonej przez nich wspólnoty mieszkaniowej, co pozwala na wyposażenie wspólnoty w legitymacje czynnš w przypadku dochodzenia naprawy bšdŸ odszkodowania za wady tkwišce w częœciach wspólnych nieruchomoœci na drodze sšdowej. Na czym polega rozpatrywanie sprawy przez sšd w ramach pozwu zbiorowego i dlaczego może być bardziej korzystne niż standardowe œcieżki procesowe ? AP: Rozpatrywanie spraw w ramach postępowania grupowego różni się w kilku aspektach od postępowania zwykłego. Należy pamiętać, że powództwo w postępowaniu grupowym wytacza reprezentant grupy, który działa w imieniu własnym na rzecz wszystkich członków grupy. Ustawa wprost okreœla, jakie, poza standardowymi, elementy musi zawierać pozew, takie jak m.in. wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu grupowym, oœwiadczenie członków grupy o przystšpieniu do grupy, wyrażeniu zgody na reprezentanta, oœwiadczenie reprezentanta grupy potwierdzajšce, że działa on jako jej reprezentant, umowa z pełnomocnikiem, wskazanie, że w sprawie działa co najmniej 10 osób, że dochodzš one roszczeń jednego rodzaju opartych na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej oraz w przypadku roszczeń o charakterze pieniężnym okreœlenie wysokoœci roszczenia każdego z członków grupy. Dodatkowo na pierwszej rozprawie odbywa się niejako przedsšd, w trakcie którego sšd decyduje, czy spełnione zostały wymogi formalne pozwalajšce rozpoznać sprawę w postępowaniu grupowym. Od czego powinni zaczšć składanie pozwu zbiorowego klienci np. firmy deweloperskiej czy budowlanej, którzy kwestionujš jakoœć prac na osiedlu? Jak się powinni do tego przygotować? MZ: Oczywiœcie pierwszym elementem przygotowań do wystšpienia przeciwko deweloperowi z roszczeniem grupowym jest znalezienie odpowiednio licznej grupy nabywców lokali w danej inwestycji, którzy sš zdecydowani na dochodzenie swoich roszczeń na drodze sšdowej. Należy przy tym upewnić się, czy wszystkie osoby deklarujšce swoje zainteresowanie udziałem w postępowaniu majš status konsumentów, w szczególnoœci czy nabyte przez nich lokale majš status lokali mieszkalnych, a także czy nie zostały nabyte na cele działalnoœci gospodarczej. Zainteresowani powinni wybrać ze swojego grona reprezentanta grupy, który w ich imieniu będzie wytaczał powództwo, jak również wybrać adwokata lub radcę prawnego, który będzie pełnomocnikiem powodów. W dalszej kolejnoœci należy okreœlić i ujednolicić roszczenia, jakich będš dochodzić członkowie grupy przeciwko deweloperowi. W ramach postępowania grupowego dochodzone roszczenia pieniężne muszš podlega ujednoliceniu, przy czym ujednolicenie to może zostać dokonane w grupach liczšcych co najmniej dwie osoby. Po dokonaniu powyższych ustaleń nabywcy lokalu mogš wspólnie z wybranym pełnomocnikiem przystšpić do konstruowania pozwu. Powinni także pamiętać o przygotowaniu i zabezpieczeniu odpowiedniego materiału dowodowego dokumentujšcego nie tylko niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowišzań umownych przez dewelopera, ale również podjęte próby nakłonienia dewelopera do dobrowolnego usunięcia uchybień będšcych podstawš powództwa. Ile czasu zajmuje rozstrzygnięcie? Czy na wyrok trzeba czekać kilka lat? AP: Postępowanie grupowe należy do właœciwoœci sšdów okręgowych. Czas rozstrzygania spraw w postępowaniu grupowym nie powinien być znacznie dłuższy aniżeli spraw, które toczš się w danym wydziale sšdu okręgowego w ramach postępowania zwykłego. Nie można oczywiœcie pominšć kwestii liczby uczestników, która wpływa na obszernoœć materiału dowodowego gromadzonego w sprawie, oraz faktu, że postępowanie grupowe poprzedzone jest rozprawš w przedmiocie dopuszczenia postępowania grupowego. Już choćby te dwa czynniki powodujš, że na rozstrzygnięcie potrzeba nieco więcej czasu. W postępowaniu grupowym wprowadzono obowišzkowe zastępstwo stron przez adwokatów i radców prawnych, więc można mieć nadzieję, że jest to czynnik, który będzie pozytywnie wpływał na szybkoœć i sprawnoœć toczšcego się sporu. W mojej ocenie czas rozstrzygania sporów w postępowaniu grupowym nie powinien różnić się od czasu rozstrzygania bardziej złożonych spraw w postępowaniu zwykłym. —gb

CV

Aleksandra Politańska – adwokat, partner w kancelarii Zajšc Zarębski i Partnerzy – Adwokaci i Radcowie Prawni. Specjalizuje się w prawie własnoœci intelektualnej oraz w sporach sšdowych.

CV

Mariusz Zajšc – adwokat, partner w Kancelarii Zajšc Zarębski i Partnerzy – Adwokaci i Radcowie Prawni. Zajmuje się głównie prawem cywilnym oraz administracyjnym, specjalizuje się w prawnej problematyce nieruchomoœci oraz procedurach procesu inwestycyjnego. Prowadzi blog prawniczy www.nieruchomosciprawo.pl
ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL