Przedawnienie i zaległość podatkowa w rozumieniu Ordynacji podatkowej

aktualizacja: 27.07.2013, 08:00
Sformułowanie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej „jeżeli od końca rok...
Sformułowanie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej „jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa" jest niejednoznaczne, a wątpliwości z tym związane są przez organy podatkowe interpretowane na niekorzyść podatników.
Foto: www.sxc.hu

Zawarte w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej sformułowanie „jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa" jest niejednoznaczne, a wątpliwości z tym związane są przez organy podatkowe interpretowane na niekorzyść podatników.

Dla  zapewnienia szczególnej ochrony interesów fiskalnych państwa, w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz.749 z późn. zm.) zamieszczone zostały przepisy o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika. Przepisami tymi są art. 107 – 119 Ordynacji podatkowej (dalej określanej skrótem O.p.). Z uwagi na brak precyzji w zredagowaniu przepisu, na szczególną uwagę zasługuje art. 118 § 1 O.p., który mówi o przedawnieniu prawa do wydania decyzji podatkowej o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika. Zawarte w ostatnio przywołanym przepisie sformułowanie  „jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa" jest niejednoznaczne, a wątpliwości z tym związane są przez stosujące prawo podatkowe organy podatkowe interpretowane na niekorzyść podatników (odpowiadających solidarnie osób trzecich). Tej właśnie kwestii poświęcona jest dalsza część niniejszego artykułu.

W piśmiennictwie oraz praktyce podatkowej powszechnie używa się terminu „powstanie zaległości podatkowej" (nie mylić z definicją „zaległości podatkowej" zamieszczonej w art. 51 § 1 O.p.) mimo, iż ustawodawca w żadnym przepisie z zakresu prawa podatkowego nie definiuje tego pojęcia. Co prawda w niektórych przepisach,  na użytek poszczególnych instytucji prawnopodatkowych, ustawodawca posługuje się zwrotem (a raczej używa słów) „powstała zaległość podatkowa" (między innymi w wspomnianym art. 118 § 1 O.p), jednakże czyni to z powodów wyłącznie redakcyjnych, a nie merytorycznych, i nie należy – moim zdaniem – przy stosowaniu prawa podatkowego rozumieć słów „powstanie zaległości podatkowej" w taki sam sposób jak ustawowy termin „powstanie zobowiązania podatkowego" (art. 21 § 1 O.p.). Zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie. Należy zatem przyjąć, że w znaczeniu materialnym zaległość podatkowa nie jest samodzielnym bytem prawnym. Z brzmienia art. 51 § 1 O.p. wynika, że zaległość podatkowa w znaczeniu prawnomaterialnym jest zawsze podatkiem. Jako samodzielny byt materialnoprawny powstaje jedynie zobowiązanie podatkowe (podatek). Zaległość podatkowa nie powstaje, a jedynie zobowiązanie podatkowe (podatek) przekształca się w zaległość podatkową w razie niezapłacenia podatku w terminie jego płatności. W wyniku tego przekształcenia nie powstaje żadna nowa wartość materialna, a jedynie zobowiązanie podatkowe (podatek) nabywa przymiotu zaległości podatkowej. Inaczej mówiąc, bez uprzedniego powstania zobowiązania podatkowego ( podatku) nie wykształci się „wirtualna" zaległość podatkowa. Konsekwentnie też, wykreowana na skutek niezapłacenia w terminie podatku zaległość podatkowa nie skutkuje jakimkolwiek zmianami w wielkości sum bilansowych przedsiębiorcy (następuje jedynie przeniesienie wartości nieuregulowanego zobowiązania podatkowego do innej pozycji pasywów bilansu). Jak pisze Michał Biskupski na str. 379 w pracy zbiorowej pod redakcją Henryka Dzwonkowskiego „Ordynacja podatkowa" rok 2008, Podatkowe Komentarze Becka, „zaległość podatkowa nie jest zatem instytucją powstawania i wymiaru zobowiązań podatkowych, lecz instytucją należącą do sfery wykonywania zobowiązań podatkowych, opisującą stan, jaki wynika z całkowitego bądź częściowego niewykonania zobowiązania w terminie".W art. 70 § 1 O.p. dotyczącym przedawnienia zobowiązań podatkowych, z woli ustawodawcy przy obliczaniu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia należy brać pod uwagę koniec roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Co do zasady przepis ten jest jednoznaczny. Każde zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Terminy zapłaty poszczególnych rodzajów podatków określone są przepisami prawa podatkowego. I tak przykładowo, termin zapłaty:1. podatku dochodowego od osób fizycznych (oraz zaliczek na ten podatek) określony jest w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z zm.), dalej określanej skrótem u.p.d.o.f.,

Żródło: rp.pl

Żadna część jak i całość utworów zawartych w dzienniku nie może być powielana i rozpowszechniana lub dalej rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny lub inny albo na wszelkich polach eksploatacji) włącznie z kopiowaniem, szeroko pojętę digitalizację, fotokopiowaniem lub kopiowaniem, w tym także zamieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody Gremi Business Communication. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części bez zgody Gremi Business Communication lub autorów z naruszeniem prawa jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami "Regulaminu korzystania z artykułów prasowych". Formularz zamówienia można pobrać na stronie www.rp.pl/licencja.

POLECAMY

KOMENTARZE