Prenumerata 2018 juś┐ w sprzed┐aśy - SPRAWDśĆ!

Opolszczyzna

Lekcja czeskiego na Pradziadzie

Przez konta obu narodowych czŕťci euroregionu przep│ynŕ│o i przep│ywa w sumie blisko 20 mln euro, za ktˇre ju┐ zrealizowano ok. 1000 projektˇw, a zrealizowanych zostanie jeszcze prawie drugie tyle ľ mˇwi Rados│aw Roszkowski, prezes Euroregionu Pradziad.

Rz: U podnˇ┐a czeskiego szczytu Praded w Sudetach le┐y male˝kie uzdrowisko Karlova Studanka. Odwiedzi│am je jesieni╣ jakieť 15 lat temu i by│am oczarowana. Wra┐enie robi│y drewniana architektura, parki, knajpki. Natomiast sam Praded (po polsku Pradziad) i to, co tam stoi na szczycie, okaza│y siŕ brzydkie i rozczarowuj╣ce. Szpetne socjalistyczne budowle, widoki zakryte przez smog. Czy od tamtego czasu du┐o siŕ w tej okolicy zmieni│o?

Rados│aw Roszkowski: Sama estetyka tego, co umieszczone jest na szczycie Pradziada, nie uleg│a w ostatnich latach jakimť szczegˇlnym zmianom, ale euroregion nie jest zarz╣dc╣ tej nieruchomoťci. Zaj╣│ siŕ jednak o wiele istotniejsz╣ kwesti╣: prac╣ u podstaw, budowaniem granicy, ktˇra │╣czy, a nie dzieli. I mam tu na myťli przede wszystkim granicŕ mentaln╣, ťwiadomoťŠ, prze│amywanie stereotypˇw.

Sk╣d pomys│ Euroregionu Pradziad i czy trudno by│o go stworzyŠ?

Od 1991 r., pocz╣tkowo z inicjatywy w│adz Jesenika, rozpoczŕto na naszym odcinku pogranicza spotkania, konferencje i mniej formalne rozmowy, ktˇre po kilku latach, w czerwcu 1997 r., doprowadzi│y do sformalizowania wspˇ│pracy poprzez zawarcie porozumienia samorz╣dˇw lokalnych pod nazw╣ Euroregion Pradziad. Nazwŕ zaproponowa│ ˇwczesny burmistrz Prudnika i wywodzi siŕ ona od wspomnianego szczytu gˇrskiego.

Nie by│o │atwo doprowadziŠ do podpisania umowy. Opˇr idei tworzenia euroregionˇw stawia│y miŕdzy innymi w│adze centralne obu pa˝stw, obawiaj╣ce siŕ prˇb usamodzielnienia siŕ nowych obszarˇw. Sprawŕ przeprowadziŠ do ko˝ca pomogli m.in. konsulowie Josef Byrtus i Bernard B│aszczyk. Za odwagŕ nale┐╣ im siŕ ogromne podziŕkowania.

Obecnie Euroregion Pradziad zrzesza 45 cz│onkˇw po stronie polskiej (40 gmin i pi੠powiatˇw) oraz 70 po stronie czeskiej (miasta i gminy z powiatˇw Bruntal i Jesenik). Obejmuje swoim zasiŕgiem ok. 800 tys. mieszka˝cˇw ľ 670 tys. po stronie polskiej i 125 tys. po czeskiej.

Co przez 20 lat uda│o siŕ osi╣gn╣Š? Jakie by│y najwa┐niejsze inwestycje?

Przez minione 20 lat wiele by│o idei i pomys│ˇw, ktˇre uda│o siŕ dziŕki wspˇ│pracy zrealizowaŠ. Wspˇlnie doprowadzono do otwarcia pierwszego na Opolszczyčnie pe│notowarowego przejťcia granicznego TrzebinaľBartultovice. Zainicjowano du┐e imprezy targowo-wystawiennicze w Prudniku, ktˇre do dziť daj╣ impuls rozwojowy do kontaktˇw handlowych. Wspierano budowŕ obwodnic Prudnika i Lubrzy, na ktˇre uda│o siŕ Generalnej Dyrekcji Drˇg Krajowych i Autostrad pozyskaŠ du┐e pieni╣dze unijne finansuj╣ce wspˇ│pracŕ przygraniczn╣. Euroregion lobbowa│ na rzecz wielu innych przedsiŕwzi੠inwestycyjnych, na przyk│ad budowy drogi Via Montana tworz╣cej nowe po│╣czenie drogowe z Czechami.

Ile pieniŕdzy wyda│ euroregion i na co?

Przez konta obu narodowych czŕťci euroregionu przep│ynŕ│o i przep│ywa w sumie blisko 20 mln euro, za ktˇre ju┐ zrealizowano ok. 1000 projektˇw, a zrealizowanych zostanie jeszcze prawie drugie tyle.

By│y to projekty tzw. miŕkkie, typu äludzie dla ludzi", ktˇre wspiera│y wspˇ│pracŕ lokalnych spo│ecznoťci w bardzo wielu dziedzinach, od drobnej infrastruktury rekreacyjnej, sportowej, turystycznej czy kulturalnej, po wymianŕ m│odzie┐y czy urzŕdniczych doťwiadcze˝. We wszystkich dotychczasowych edycjach unijnych programˇw finansuj╣cych rozwˇj pogranicza wydatkowaliťmy zawsze prawie 100 proc. przyznanych ťrodkˇw, co jest du┐ym osi╣gniŕciem.

W tym roku w jednej ze szkˇ│ ťrednich czeskiego Jesenika wprowadzono do programu naukŕ jŕzyka polskiego. Zainteresowanie by│o tak du┐e, ┐e utworzona zosta│a ca│a klasa z jŕzykiem polskim. Czy tak┐e po stronie polskiej jest zainteresowanie nauk╣ czeskiego?

Cieszymy siŕ, ┐e w│adzom Jesenika i tamtejszej ťredniej szkole hotelarsko-gastronomicznej uda│o siŕ skompletowaŠ ca│╣ klasŕ ucz╣c╣ siŕ jŕzyka polskiego. I po polskiej stronie podejmujemy takie dzia│ania, na przyk│ad w gimnazjach. Nie jest to │atwe, ale mamy od paru lat prze│omowy pomys│ na rozwˇj polsko-czeskiej edukacji, o czym powiem za chwilŕ.

Czego nie uda│o siŕ w euroregionie zrobiŠ?

Bardzo wielu rzeczy i dlatego powiem ┐artobliwie: euroregion musi istnieŠ nadal. Marzy mi siŕ na przyk│ad doprowadzenie do po│╣czenia czeskiej turystycznej kolejki w╣skotorowej T°emeÜnaľOsoblacha z polsk╣ lini╣ Rac│awiceľRacibˇrz i po uzupe│nieniu infrastruktury spowodowanie, by odbywa│ siŕ tam przewˇz turystˇw.

Inne niezrealizowane dot╣d marzenie to stworzenie polsko-czeskiej szko│y ťredniej, w ktˇrej m│odzie┐ pobiera│aby naukŕ w obu krajach, a co za tym idzie ľ jŕzykach. Martwi mnie te┐ miŕdzy innymi, ┐e euroregionom nie uda│o siŕ wp│yn╣Š na wypracowanie prawdziwie transparentnego systemu podzia│u pieniŕdzy na du┐e inwestycje transgraniczne finansowane przez Uniŕ Europejsk╣.

Ponadto strona polska euroregionu inicjuje powstanie instytutu naukowego ľ wzorem tego, co dzieje siŕ w Euroregionie îl╣sk Cieszy˝ski ľ ktˇry bŕdzie wypracowywa│ idee i rozwi╣zania prorozwojowe, g│ˇwnie dla w│adz samorz╣dowych wspˇ│tworz╣cych Euroregion Pradziad.

Wa┐ne te┐ by│oby doprowadzenie do budowy nowego zjazdu z autostrady A4 w okolicach Pruszkowa czy kilku obwodnic, na przyk│ad Niemodlina, Opola, G│ogˇwka. Chcia│bym te┐ wypracowaŠ rozwi╣zania skutecznie inicjuj╣ce wspˇ│pracŕ w dziedzinie s│u┐by zdrowia i pomocy spo│ecznej. Zw│aszcza szpitali, wzorem tego, co osi╣gnŕliťmy we wspˇ│dzia│aniu na przyk│ad stra┐y po┐arnej i policji.

Czy po 20 latach od powstania Euroregionu Pradziad mo┐na powiedzieŠ, ┐e jego powo│anie by│ dobrym pomys│em?

Oczywiťcie, ┐e pomys│ by│ nawet nie tyle dobry, ile doskona│y. I za to nale┐╣ siŕ äojcom za│o┐ycielom" ogromne brawa. Nie mo┐na jednak spocz╣Š na laurach, lecz stawiaŠ sobie ambitne cele i je skutecznie realizowaŠ.

Ćrˇd│o: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL