Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Lubelszczyzna

Grobisko nad rozlewiskiem

Ruiny zamku w Krupem majš przycišgać do Krasnegostawu rzesze turystów
AdobeStock
Ariańska piramida i ruiny zamku w Krupem nowym atutem gminy Krasnystaw.

Jeszcze pół wieku temu kamiennš piramidę wznoszšcš się na nagim wapiennym garbie, Górze Ariańskiej we wsi Krynica w pobliżu Krasnegostawu, widać było z odległoœci kilkunastu kilometrów. Okoliczni mieszkańcy budowlę tę, zwanš grobiskiem, omijali jednak z daleka jako gniazdo żmii o niespotykanych rozmiarach oraz strzeżone przez „złego" domniemane miejsce pochówku kasztelana chełmskiego, heretyka, arianina Pawła Orzechowskiego.

Dziœ, choć ów widomy symbol mocy szatańskich skrywa młody sosnowy las, piramida wraz z ruinami zamku w Krupem ma się stać produktem turystycznym, który, zdaniem władz i mieszkańców gminy, przycišgnie do Krasnegostawu rzesze zwiedzajšcych Lubelszczyznę turystów. Jeszcze w zimie tego roku rozpocznie się renowacja grobiska i murów zamkowych.

Piramida grobowa w Krynicy, jedna z nielicznych takich budowli w Polsce – specjaliœci przypuszczajš, że jej budowniczy Paweł Orzechowski, zmarły w 1612 r., spoczywa w nieodkrytych jeszcze podziemiach grobiska, być może wraz z  innymi braćmi polskimi – powstała dwa wieki wczeœniej niż opisywany od dawna w  przewodnikach grobowiec piramidalny baronów von Fahrenheid w Rapie na Mazurach. Budowla o wysokoœci ok. 20 m i œcianach gruboœci 80 cm, zbudowana na planie kwadratu z kamienia i cegły, składa się ze zbliżonego do szeœcianu ostrosłupa œciętego i wieńczšcej go strzelistej piramidy. Jak niegdyœ wierzono, dzięki koncentrujšcym się w piramidach tajemniczym energiom złożone w nich ciała miały znacznie wolniej ulegać rozkładowi. Podczas renowacji mury wieży zostanš oczyszczone, wzmocnione i otoczone u podstawy opaskš z kamienia, a wejœcie do krypty, w której ułożona będzie ceglana posadzka, zamknie drewniana brama. Planuje się ponadto wymianę wiekowego zapadajšcego się dachu z gontów. Wkrótce wyjaœni się, czy skupiajšce się w piramidzie tajemne moce będš sprzyjać budowlańcom, czy też będš się oni musieli zmagać ze „złym", przeszkadzajšcym w dotrzymaniu harmonogramu robót.

Pojawiajšce się nocami duchy nawiedzajš także ruiny zamku w Krupem. Nie odstraszyły one jednak pewnej młodej pary, która zdecydowała się wzišć œlub w jego romantycznych murach. Pierwsza taka ceremonia od ponad 200, a może i 300 lat to znak, że do zamku wraca życie. Wstępnie zagospodarowany, oczyszczony z  zarastajšcej go dzikiej zieleni, jest obecnie miejscem oficjalnych uroczystoœci, festynów.

Pierwszš warownię wzniósł tutaj u schyłku œredniowiecza – w miejscu malowniczym i obronnym, nad stawem i rozlewiskami rzeczki Krupianki – Jerzy Krupski, znany jako najbardziej przedsiębiorczy szlachcic Lubelszczyzny. Ostatecznš formę dwuskrzydłowej rezydencji renesansowej z arkadami i attykš, otoczonej murem obwodowym z bastejami, tj. półkolistymi basztami w jego narożach, nadał jej na przełomie XVI i XVII w. Paweł Orzechowski. Złupiona przez Szwedów podczas potopu i strawiona przez pożar kilka lat póŸniej, nigdy już nie odzyskała dawnej œwietnoœci – œwiadczš dziœ o niej tylko odnalezione w gruzach piękne kafle i fragmenty kominków. Projekt renowacji autorstwa pracowni LSProjekt z Wrocławia przewiduje urzšdzenie na dziedzińcu platformy widokowej, która będzie wykorzystywana jako scena podczas imprez plenerowych. Funkcję wieży widokowej pełnić ma także zrekonstruowana basteja przylegajšca do renesansowych skrzydeł zamku. Przebieg dawnych murów i bastei ukaże zwiedzajšcym odtworzony zarys umocnień. Planowana jest ponadto m.in odbudowa dwóch komnat w piwnicach, z przeznaczeniem na przyszłe wystawy.

Inwestycja w gminie Krasnystaw, finansowana w 85 procent ze œrodków UE, kosztować będzie 10 milionów złotych. Jej rozpoczęcie to zarazem swego rodzaju oficjalne odkrycie dla regionu zamku w Krupem i sšsiadujšcej z nim piramidy. O ich istnieniu mało kto dotychczas słyszał – nawet w woj. lubelskim, choć bogata w zabytkowe koœcioły i rezydencje Lubelszczyzna z zamków akurat nie słynie.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL