Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Małopolska

Forum wymiany idei i myśli

Międzynarodowe Centrum Kultury przy Rynku Głównym 25
Rzeczpospolita
Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie obchodzi w tym roku 25-lecie działalnoœci.

MCK mieœci się w samym sercu Krakowa- w kamienicy „Pod Kruki" przy Rynku Głównym 25. Z jego okien widać Sukiennice i Koœciół Mariacki. A z dachu przy dobrej pogodzie można podziwiać nie tylko panoramę miasta, ale i rysujšce się na horyzoncie Tatry.

Zwykły przechodzień zna najlepiej to miejsce z głoœnych wystaw, jak uœwietniajšca jubileusz MCK niedawna prezentacja prac Maxa Ernsta z muzeum jego imienia w Brühl w Nadrenii-Północnej Westfalii, czy z wczeœniejszych: „Mit Galicji",„Polowanie na awangardę. Zakazana Sztuka w trzeciej Rzeszy", albo Dani Karavana, M.K. Ciurlionisa, Igora Mitoraja.

Ale działalnoœć Międzynarodowego Centrum Kultury ma dużo większš skalę. Ta interdyscyplinarna instytucja naukowo-badawcza, edukacyjna, wydawnicza, wystawiennicza, zajmuje się dziedzictwem kulturowym w nowoczesnym ujęciu (ważnym zarówno dla tożsamoœci społeczeństw, jak i dla ich rozwoju) w Polsce i Europie, przede wszystkim Œrodkowej. Ale jak jej nazwa wskazuje, MCK nie zamyka się tylko w kręgu europejskim, jego celem jest międzynarodowy dialog poprzez kulturę.

- Centrum narodziło się w niezwykłym czasie po przełomie politycznym1989 i otwarciu się Polski na œwiat. - mówi „Rzeczpospolitej" prof. Jacek Purchla, dyrektor MCK. Z inicjatywš jej utworzenia wystšpił w 1990 roku premier Tadeusz Mazowiecki na Szczycie Paryskim Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE), gdy tworzyła się architektura nowej Europy. Organizację MCK powierzono mnie i 29 maja 1991 zainaugurowaliœmy działalnoœć tej państwowej instytucji podczas Sympozjum KBWE w Krakowie na Wawelu, poœwięconego problematyce dziedzictwa kulturowego.

- To był znakomity start - kontynuuje dyrektor MCK - bo w KBWE uczestniczyły wszystkie państwa europejskie (jeszcze łšcznie z ZSRR), a także USA i Kanada. Kraków z jego zabytkami, ale i potencjałem intelektualnym - œrodowiskiem nauki i kultury uznano za doskonałe miejsce do reprezentowania polskiej racji stanu i podjęcia międzynarodowej debaty na temat kultury i dziedzictwa. Centrum jest instytucjš synergicznš - łšczy naukę, edukację z działaniami artystycznymi. Już w 1992 zorganizowaliœmy Europejski Miesišc Kultury w Krakowie, wielki festiwal z 250 wydarzeniami artystycznymi z udziałem zagranicznych goœci. W jego programie były m.in. wystawy Gustava Klimta, George'a Grosza, Otto Dixa oraz występy Schaubühne z „Amfitrionem" Kleista.

W cišgu 25 lat MCK zorganizowało ponad 100 międzynarodowych konferencji i seminariów, 150 wystaw, 70 międzynarodowych programów edukacyjnych, w których uczestniczyli studenci z ponad 70 krajów, 10 edycji studiów podyplomowych Akademii Dziedzictwa, 13 edycji programu stypendialnego Thesaurus Poloniae; wydało 5 tysięcy publikacji, pozyskujšc ponad 1000 autorów z kilkudziesięciu krajów ze wszystkich kontynentów.

Akademia Dziedzictwa

- W latach 90. pojęcie dziedzictwo kulturowe dopiero zaczynało swojš karierę.- tłumaczy prof. Jacek Purchla - To nie to samo, co zabytek, nieodłšcznie zwišzany z przeszłoœciš. Dziedzictwo to nasza pamięć, ale i tożsamoœć. Dziedzictwo zatem to wykorzystanie przeszłoœci do współczesnych celów. MCK współtworzy rozwijajšcš się naukowš dziedzinę, zwanš heritologiš. Dziedzictwo kulturowe oznacza nowoczesne myœlenie o zarzšdzaniu jego zasobami, uwzględniajšce procesy zachodzšce na styku kultury, sztuki, polityki, ekonomii i zjawisk społecznych. MCK pełni więc rolę laboratorium nowego myœlenia o dziedzictwie.

Od 2001 roku przy MCK działa Akademia Dziedzictwa. Jest to interdyscyplinarne studium podyplomowe, prowadzone wspólnie z Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie (co zapewnia dyplom uniwersytecki), propagujšce właœnie takie nowe myœlenie o dziedzictwie. Wiedza z ekonomii, zarzšdzania, administracji, prawa to dziœ wielki atut także w pracy historyków sztuki, konserwatorów, archeologów, etnografów.

Do najnowszych badawczych projektów MCK należy „Cultural Heritage Counts for Europe" (Dziedzictwo kulturowe ma znaczenie dla Europy), zainicjowany przez Komisję Europejskš, poœwięcony wpływowi dziedzictwa na gospodarkę, œrodowisko naturalne, kulturę i sprawy społeczne.

MCK szczyci się też największš w Polsce naukowš bibliotekš z literaturš na temat dziedzictwa w Europie Œrodkowej.

Ponadto Centrum wydaje kwartalnik „Herito" w polsko-angielskiej wersji. Jest to forum międzynarodowych rozmów o kulturze. Tematyczne numery poruszajš wiele bardzo ciekawych spraw, np. „Miasto jako dzieło sztuki", „Galicja po Galicji", „Socmodernizm w architekturze", „Narody i stereotypy", „Kultura i polityka".

Krakowska instytucja działa również w międzynarodowych sieciach kulturalnych, m.in. w Euroœródziemnomorskiej Fundacji Dialogu Kultur im. Anny Lindh i RIHA - International Association of Research Institutes in the History of Art, Europa Nostra, ENCATC - European Network of Cultural Administration Training Centres.

Od gotyku do szklanego dachu

Kamienica przy Rynku, w której mieœci się MCK, nosi œlady wielu, nieraz burzliwych historycznych zmian. Gotyckie piwnice przypominajš o jej œredniowiecznych prapoczštkach. Wewnštrz można dostrzec także elementy renesansowe, ale w obecnym kształcie obiektu przeważa architektura XIX-wieczna z neorenesansowš fasadš, połšczona z odważnš współczesnš modernizacjš.

W połowie XIX wieku miejsce to zyskało charakter arystokratycznego pałacu, kiedy Anna z Tyszkiewiczów Potocka-Wšsowiczowa scaliła kamienicę „Pod Kruki" z sšsiednim domem. Po wcieleniu miasta do monarchii Habsburgów ulokowano tu siedzibę austriackiego starosty. Potem kamienica „Pod Kruki"stała się siedzibš Galicyjskiego Banku Handlu i Przemysłu i w 1880 roku jako pierwszy budynek w Krakowie została iluminowana œwiatłem elektrycznym z okazji wizyty cesarza Franciszka Józefa I w Galicji. Następnie przejšł jš Bank Małopolski.

W czasie II wojny œwiatowej Rynek Główny przemianowano na Adolf-Hitler-Platz , a w kamienicy „Pod Kruki" umieszczono centralnš siedzibš NSDAP na całe Generalne Gubernatorstwo.

Przełomowy współczesny rozdział w dziejach kamienicy „Pod Kruki" rozpoczšł się w latach 90. gdy została siedzibš MCK i rozpoczęto jej dwuetapowš przebudowę, trwajšcš do 2009 roku, m.in. według projektu krakowskiego architekta Romualda Loeglera. Najpierw zmodernizowano budynek frontowy wraz z Galeriš i stworzono nowoczesny kompleks konferencyjny. Następnie zaadaptowano tylnš oficynę, do której dobudowano Salę Panoramicznš, przykrytš szklanym dachem z tarasem z widokiem na Wawel. Obie częœci połšczyło patio - niezwykle efektowny white box o szklanych œcianach i dachu, wykorzystywany podczas wystaw i konferencji.

Grupa Wyszehradzka i UNESCO

Europa Œrodkowa od poczštku stanowi główny obszar badawczych projektów i kulturalnych działań Centrum, co wynika z historycznej przeszłoœci - wspólnej przestrzeni dawnej monarchii Habsburgów; geograficznego usytuowania Krakowa jako naturalnego okna Polski na tę częœć Europy, jak i współczesnej wspólnoty losów i politycznych dšżeń po transformacji 1989 do tworzenia koalicji w tym regionie.

W 2006 r. ministrowie kultury państw wyszehradzkich powierzyli MCK koordynację działań Grupy Roboczej do spraw Dziedzictwa Kulturowego Krajów Grupy Wyszehradzkiej. Efektem tej współpracy sš m.in. Fora Dziedzictwa Kulturowego, organizowane co dwa lata w Krakowie.

Tematem ostatniej edycji było „Miasto", a obecnie MCK przygotowuje się do przyszłorocznego IV Forum Dziedzictwa Europy Œrodkowej.

- Będzie to zwieńczenie finału polskiej prezydencji w Grupie Wyszehradzkiej - mówi prof. Purchla - Myœlę, że temat Forum „Heritage and Society" (Dziedzictwo i społeczeństwo), który przygotowujemy razem z naszymi partnerami z Pragi, Bratysławy i Budapesztu to bardzo goršcy temat na œwiecie i w naszej częœci Europy. Dotyczy nie tylko dziedzictwa materialnego, ale również pamięci.

Dodajmy, że Galeria MCK systematycznie prezentuje sztukę Europy Œrodkowej. Najnowsza ekspozycja „Koszycka moderna" jest pierwszš wielkš prezentacjš sztuki z okresu międzywojennego na Słowacji. A niedawno odkryciem była wystawa „Władcy snów. Symbolizm na ziemiach czeskich". Chociaż MCK nie dysponuje własnš kolekcjš sztuki, to dzięki szerokim, kontaktom organizuje fascynujšce wystawy.

W przyszłym roku Kraków czeka wyjštkowe wydarzenie - będzie gospodarzem 41. Sesji Komitetu Œwiatowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Po raz pierwszy taka sesja odbędzie się w Polsce z udziałem przedstawicieli 195 państw. W to gigantyczne wydarzenie zaangażowanych jest wiele gremiów i instytucji z Polski.

Profesor Jacek Purchla (pełnišcy funkcję przewodniczšcego Polskiego Komitetu do spraw UNESCO) w lipcu b.r. na 40. Sesji w Stambule został wybrany na rocznš kadencję przewodniczšcego Komitetu Œwiatowego Dziedzictwa nadchodzšcej Sesji. Obrady w Stambule jak wiadomo przerwał pucz, więc profesor powierzonš funkcję obejmie w końcu paŸdziernika w Paryżu.

- Goszczenie przedstawicieli UNESCO w Krakowie - mówi - to wielki zaszczyt dla Polski i szansa pochwalenia się naszym dorobkiem.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL