Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Zadania

Jak ustalić ceny biletów w lokalnym transporcie gminnym

Fotorzepa, Adam Burakowski Adam Burakowski
Rada gminy wprowadzajšc zniżki cen biletów nie może ograniczyć zakresu ulg przyznanych przez ustawodawcę. W uchwale okreœla się natomiast sposób ustalania wysokoœci opłat dodatkowych i opłaty manipulacyjnej.

Do zadań własnych gminy należy m.in. zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie lokalnego transportu zbiorowego (art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o samorzšdzie gminnym, dalej u.s.g.). Gmina może realizować te zadania przez utworzenie własnej jednostki organizacyjnej bšdŸ przez zawarcie umowy z podmiotem zewnętrznym (art. 9 ust. 1 u.s.g.).

Ceny maksymalne

Na podstawie art. 50a ust. 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym (dalej u.t.z.) rada gminy może (nie musi) ustalać ceny za usługi przewozowe w publicznym transporcie zbiorowym, w zakresie zadań o charakterze użytecznoœci publicznej w gminnych przewozach pasażerskich. Przyjęte przez niš ceny majš charakter cen maksymalnych (art. 50b u.t.z.). Przepis ten umożliwia zatem radzie okreœlenie maksymalnych cen biletów w transporcie lokalnym. W razie skorzystania przez radę z tego uprawnienia, ceny maksymalne wišżš wszystkie podmioty œwiadczšce usługi, o których mowa w art. 50a ust. 1 u.t.z., na terenie danej gminy. Taka uchwała jest aktem prawa miejscowego (por. np. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Œlšskiego z 27 stycznia 2017 r., znak NPII.4131.1.39. 2017, Dz.Urz. woj. œlšsk. z 2017 r. poz. 627).

Przykład:

W uchwale nr V/57/15 Rady Miejskiej w Trzebnicy z 30 marca 2015 r. (Dz.Urz. woj. dolno. z 2015 r. poz. 1696 ze zm.) ustalono ceny maksymalne za usługi przewozowe w lokalnym transporcie zbiorowym na terenie tej gminy. Przyjęto m.in., że ceny biletów jednorazowych na terenie miasta Trzebnica (1 pętla) nie mogš przekraczać 1 zł, a ceny biletów jednorazowych poza strefę miasta Trzebnica nie mogš przekraczać: na odległoœć do 5 km – 3 zł, od 5 do 10 km – 4 zł, od 10 do 15 km – 5 zł, a od 15 do 20 km – 6 zł. Zasadš jest, że każda gmina jest organizatorem komunikacji lokalnej na swoim obszarze. Gminy mogš jednak przyjšć inne rozwišzanie, tworzšc zwišzek międzygminny czy zawierajšc stosowne porozumienie. W porozumieniu międzygminnym z 7 wrzeœnia 2017 r. (Dz.Urz. woj. dolno. z 2017 r. poz. 3859) w sprawie przejęcia przez gminę Legnica od gminy Kunice zadania z zakresu lokalnego transportu zbiorowego ustalono powierzenie gminie Legnica organizacji transportu na okreœlonych w tym porozumieniu liniach komunikacyjnych łšczšcych gminę Legnica z niektórymi miejscowoœciami gminy Kunice (np. relacji pętla Dworzec PKP Legnica - Prochowice (Mierzowice) i odwrotnie). Przyjęto, że na tych liniach obowišzujš bilety: jednoprzejazdowe, okresowe 30-dniowe imienne oraz zintegrowane Legnica, zgodnie z taryfš przewozowš obowišzujšcš w gminie Legnica.

Uprawnienia do ulg

Ulgi dotyczšce przejazdów przewidziano np. w ustawach:

- z 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów œrodkami publicznego transportu zbiorowego (tekst jedn. DzU z 2012 r. poz. 1138 ze zm.),

- z 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 871 ze zm.),

- z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będšcych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 1255 ze zm.) czy

- z 16 listopada 2006 r. o œwiadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujšcych cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (DzU z 2006 r. nr 249, poz. 1824 ze zm.).

W ustawie o uprawnieniach do ulgowych przejazdów œrodkami publicznego transportu zbiorowego zastrzeżono m.in. ulgi dla dzieci w wieku do 4 lat, czy przewodnika lub opiekuna towarzyszšcego w podróży osobie niewidomej albo osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji. Przepisów tej ustawy nie stosuje się jednak do komunikacji miejskiej (art. 1 ust. 2). Natomiast w ustawie o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin przyjęto m.in., że inwalida wojenny ma prawo do ulgi 100 proc. przy przejazdach tramwajami i autobusami (trolejbusami) komunikacji miejskiej, bez względu na miejsce zamieszkania. Takie uprawnienie przysługuje także przewodnikowi towarzyszšcemu inwalidzie wojennemu, wobec którego orzeczono całkowitš niezdolnoœć do pracy oraz niezdolnoœć do samodzielnej egzystencji (art. 16 ust. 1-2).

Również osoby, o których mowa w ustawie o œwiadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujšcych cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych, majš prawo do ulgi 100 proc. przy przejazdach publicznymi œrodkami komunikacji miejskiej, bez względu na miejsce zamieszkania (art. 10 ust. 1 pkt 1). W ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będšcych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego zastrzeżono, że kombatantom i innym osobom uprawnionym, o których mowa w tej ustawie, przysługuje ulga taryfowa w wysokoœci 50 proc. przy przejazdach œrodkami komunikacji miejskiej (art. 20 ust. 1).

Uprawnienie gminy

Niezależnie od ulg przyznanych przez ustawodawcę, zniżki w cenach biletów może wprowadzić także gmina. Należy przy tym pamiętać, że zniżki ustanowione na terenie gminy mogš mieć tylko szerszy zakres podmiotowy lub przedmiotowy niż zakres wskazany przez ustawodawcę. Gmina nie może bowiem ograniczyć uprawnień wynikajšcych z powszechnie obowišzujšcych przepisów. Podkreœla się także, że w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujšce sprawy normowane w tym akcie. Nie powtarza się w nim przepisów ustaw czy rozporzšdzeń (por. np. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego z 23 sierpnia 2017 r., znak LEX-I.4131. 235. 2017.MR, Dz.Urz. woj. mazow. z 2017 r. poz. 7037).

Przykład:

W uchwale nr XLVII/1094/17 Rady Miejskiej Wrocławia z 19 paŸdziernika 2017 r. w sprawie ustalenia cen za usługi przewozowe œwiadczone œrodkami lokalnego transportu zbiorowego organizowanego przez gminę Wrocław (Dz.Urz. woj. dolno. z 2017 r. poz. 4411) przewidziano m.in. korzystanie z bezpłatnych przejazdów na wszystkich typach linii dla dzieci do końca roku kalendarzowego, w którym ukończyły 7 rok życia oraz dla osób, które ukończyły 69 lat. Uprawnienie do korzystania z bezpłatnych przejazdów w dni powszednie od poniedziałku do pištku na liniach normalnych w granicach Wrocławia zastrzeżono dla zamieszkałych we Wrocławiu osób bezrobotnych, zarejestrowanych przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy w powiatowym urzędzie pracy, bez prawa do zasiłku, aktywnie poszukujšcych pracy i zaliczonych do jednej z następujšcych grup:

- osoby bezrobotne kierowane do pracodawców zgodnie z napływem ofert,

- osoby bezrobotne pozostajšce w rejestrze powiatowego urzędu pracy we Wrocławiu łšcznie przez okres ponad 12 miesięcy w okresie ostatnich 2 lat, z wyłšczeniem okresów odbywania stażu i przygotowania zawodowego dorosłych lub

- osoby bezrobotne kierowane na szkolenia – w pierwszym miesišcu trwania szkolenia.

Uprawnienie to przysługuje raz na 12 miesięcy, liczšc od daty zakończenia ważnoœci poprzedniego dokumentu uprawniajšcego do bezpłatnych przejazdów z tego tytułu, w okresie 90 kolejnych dni (z wyjštkiem osób bezrobotnych kierowanych na szkolenia).

Opłaty dodatkowe i manipulacyjne

W myœl art. 34a ust. 2 ustawy – Prawo przewozowe w odniesieniu do gminnego regularnego przewozu osób rada gminy okreœla także:

- sposób ustalania wysokoœci opłat dodatkowych pobieranych w razie:

– braku odpowiedniego dokumentu przewozu,

– braku ważnego dokumentu poœwiadczajšcego uprawnienie do bezpłatnego albo ulgowego przejazdu,

– niezapłacenia należnoœci za zabrane ze sobš do œrodka przewozu rzeczy lub zwierzęta albo naruszenia przepisów o ich przewozie bšdŸ

– spowodowania, bez uzasadnionej przyczyny, zatrzymania lub zmiany trasy œrodka transportu

– majšc na uwadze zróżnicowanie wysokoœci opłat dodatkowych w zależnoœci od strat poniesionych przez przewoŸnika i powodu nałożenia opłaty dodatkowej, a także

- sposób ustalania wysokoœci przysługujšcej przewoŸnikowi opłaty manipulacyjnej – majšc na uwadze ponoszone koszty czynnoœci zwišzanych ze zwrotem lub umorzeniem opłaty dodatkowej.

W orzecznictwie podkreœla się, że na podstawie tego upoważnienia rada gminy okreœla tylko sposób ustalania opłat dodatkowych i manipulacyjnych, a nie ich wysokoœć (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sšdu Administracyjnego w Łodzi z 16 marca 2017 r., sygn. III SA/Łd 1063/16, LEX nr 2261363).

Przykład:

W uchwale nr V/65/2015 Rady Miejskiej Wałbrzycha z 19 marca 2015 r. (Dz.Urz. woj. dolno. z 2015 r., poz. 1297 ze zm.) ustalono ceny i opłaty za usługi przewozowe œwiadczone œrodkami transportu zbiorowego organizowanego przez gminę Wałbrzych. Przyjęto w niej m.in., że wysokoœć opłaty dodatkowej ustala się, bioršc za podstawę cenę biletu jednorazowego - czasowego 60-minutowego normalnego, w następujšcy sposób:

- jako 50-krotnoœć tej ceny – za przejazd bez odpowiedniego dokumentu przewozu,

- jako 25-krotnoœć tej ceny – za przejazd bez ważnego dokumentu poœwiadczajšcego uprawnienie do bezpłatnego lub ulgowego przejazdu,

- jako 20-krotnoœć tej ceny – za niezapłacenie należnoœci za zabrane ze sobš do œrodka przewozu rzeczy lub zwierzęta albo naruszenie przepisów o ich przewozie bšdŸ

- jako 50-krotnoœć tej ceny – za spowodowanie, bez uzasadnionej przyczyny, zatrzymania lub zmiany trasy œrodka transportu zbiorowego.

Pasażer, który w trakcie jazdy pojazdem zbiorowego transportu publicznego nie posiadał ważnego dokumentu poœwiadczajšcego uprawnienie do przejazdu ulgowego lub bezpłatnego, ale przedstawił dokument poœwiadczajšcy uprawnienie do takiego przejazdu nie póŸniej niż w terminie 7 dni od dnia przewozu, uiszcza opłatę manipulacyjnš. Opłatę tę ustalono w wysokoœci 7 proc. opłaty dodatkowej za przejazd bez odpowiedniego dokumentu przewozu.

Anna Puszkarska, radca prawny

podstawa prawna: art. 7 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 1, art. 64-74 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorzšdzie gminnym (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 1875 ze zm.)

podstawa prawna: art. 4 ust. 1 pkt 3-4, pkt 8-9, pkt 12 i pkt 14, art. 7 ust. 1 pkt 1-2, ust. 2 i ust. 4 pkt 1 i 2, art. 46 ust. 1 pkt 11, art. 50a ust. 1, art. 50b ustawy z 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 2136)

podstawa prawna: art. 34a ust. 2 ustawy z 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 1983)

Definicje ustawowe

Zgodnie z ustawš o publicznym transporcie zbiorowym:

- gminne przewozy pasażerskie

– to przewozy osób w ramach publicznego transportu zbiorowego, wykonywane w granicach administracyjnych jednej gminy bšdŸ gmin sšsiadujšcych, które zawarły stosowne porozumienie bšdŸ które utworzyły zwišzek międzygminny (chodzi tu o przewozy inne niż przewozy powiatowe, powiatowo-gminne, metropolitalne, wojewódzkie i międzywojewódzkie),

- komunikacja miejska

– to gminne przewozy pasażerskie wykonywane w granicach administracyjnych miasta albo: miasta i gminy, miast bšdŸ miast i gmin sšsiadujšcych - jeżeli zostało zawarte porozumienie lub został utworzony zwišzek międzygminny w celu wspólnej realizacji publicznego transportu zbiorowego, a także metropolitalne przewozy pasażerskie,

- publiczny transport zbiorowy

– to powszechnie dostępny regularny przewóz osób wykonywany w okreœlonych odstępach czasu i po okreœlonej linii, liniach bšdŸ sieci komunikacyjnej,

- przewóz o charakterze użytecznoœci publicznej

– to powszechnie dostępna usługa w zakresie publicznego transportu zbiorowego, wykonywana – w celu bieżšcego i nieprzerwanego zaspokajania potrzeb przewozowych społecznoœci na danym obszarze – przez samorzšdowy zakład budżetowy lub przedsiębiorcę uprawnionego do prowadzenia działalnoœci gospodarczej w zakresie przewozu osób, który zawarł z właœciwš jednostkš samorzšdu terytorialnego umowę dotyczšcš danej linii komunikacyjnej.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL