Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

W sšdzie i urzędzie

RPO ws. ochrony małżonka dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym

123RF
W sprawie ochrony małżonka dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym Rzecznik Praw Obywatelskich zwracał się już do Ministra Sprawiedliwoœci w 2014 r. W odpowiedzi ówczesna Podsekretarz Stanu w resorcie sprawiedliwoœci wskazała, że przy okazji przygotowywania kolejnej nowelizacji procedury cywilnej w zakresie egzekucji, zostanie rozważona odpowiednia modyfikacja przepisów postępowania cywilnego. Miała zmierzać do zapewnienia pełnej ochrony interesów małżonka dłużnika w przypadku skierowania przez komornika egzekucji do wspólnego rachunku bankowego.

Postulat ten nie został jednak zrealizowany, pomimo kompleksowej nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie postępowania egzekucyjnego, a zatem problem nieskutecznej ochrony małżonka dłużnika w przypadku egzekucji ze wspólnego rachunku bankowego (dłużnika i jego małżonka) nadal pozostaje aktualny.

Kwestionowany przez Rzecznika przepis k.p.c. wprowadza zasadę, że na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko dłużnikowi pozostajšcemu w zwišzku małżeńskim można prowadzić egzekucję z rachunku wspólnego dłużnika i jego małżonka. Prowadzenie egzekucji z rachunku wspólnego małżonków jest zatem możliwe także wówczas, gdy wierzyciel nie dysponuje klauzulš wykonalnoœci przeciwko małżonkowi dłużnika.

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje pewnš ochronę małżonka dłużnika – a œciœlej: tych jego œrodków finansowych, które nie podlegajš egzekucji pomimo umieszczenia ich na (wspólnym z dłużnikiem) rachunku bankowym. Owa regulacja procesowa zakłada, że egzekucja ze wspólnego rachunku bankowego dłużnika i jego małżonka nie wyłšcza możliwoœci złożenia przez małżonka dłużnika powództwa o zwolnienie od egzekucji. Dotyczy to sytuacji, gdy na rachunku wspólnym małżonków zgromadzono œrodki, które nie wchodzš do majštku osobistego dłużnika, albo takie, które nie pochodzš z pobranego przez dłużnika wynagrodzenia za pracę, dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalnoœci zarobkowej, jak również z korzyœci uzyskanych z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własnoœci przemysłowej oraz innych praw twórcy.

Powyższe regulacje korespondujš z normš prawa materialnego, a mianowicie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, które limitujš odpowiedzialnoœć z majštku wspólnego małżonków w sytuacji zacišgnięcia zobowišzania bez zgody drugiego małżonka, bšdŸ powstania zobowišzania przed powstaniem wspólnoœci, a także wówczas, gdy zobowišzanie nie wynika z czynnoœci prawnej lub dotyczy majštku osobistego jednego z małżonków. Wówczas tylko niektóre składniki majštku wspólnego małżonków podlegajš egzekucji, a zasadš pozostaje zaspokojenie wierzyciela wyłšcznie z majštku osobistego dłużnika.

Jednak stosowanie tego œrodka ochrony, przysługujšcego małżonkowi dłużnika, limitowane jest przez inne normy prawne, zawarte choćby w ustawie o komornikach sšdowych i egzekucji.

Analiza przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o komornikach sšdowych i egzekucji prowadzi zatem do wniosku, że art. 8912 § 2 k.p.c., zaprojektowany jako norma gwarancyjna, w praktyce nie zapewnia właœciwej ochrony małżonkowi dłużnika. Z uwagi na wymóg niezwłocznego przekazania pieniędzy na rzecz wierzyciela, powództwo ekscydencyjne okazuje się œrodkiem nieskutecznym i iluzorycznym. O ile bowiem komornik postępuje zgodnie z przepisami ustawy o komornikach sšdowych i egzekucji, to nie wydaje się możliwe, aby sšd równie szybko tj. w cišgu 4 dni od przekazania œrodków komornikowi przez bank mógł rozstrzygnšć o zwolnieniu od egzekucji okreœlonych kwot.

Wydaje się zatem, że w przypadku art. 8912 § 2 k.p.c. celowe byłoby obwarowanie tej regulacji dodatkowym rozwišzaniem, pozwalajšcym komornikowi na wstrzymanie przekazania pieniędzy wierzycielowi. Takie rozwišzanie zabezpieczyłoby zarówno interesy wierzyciela, jak i małżonka dłużnika – do czasu sšdowego rozstrzygnięcia sporu, œrodki pozostawałyby w depozycie Ministra Finansów.

W zwišzku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Ministra z proœbš o ocenę niezbędnoœci prac legislacyjnych w kierunku efektywnej ochrony małżonka dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym.

ródło: RPO

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL