Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

W sšdzie i urzędzie

Sšd nie może orzekać na innej podstawie prawnej niż wskazywana przez powoda

Fotolia.com
Sšd nie może orzec na innej podstawie prawnej niż wskazywana przez powoda w pozwie, bez uprzedniego zwrócenia uwagi stronom, że ma taki zamiar. Takie zaniechanie godzi bowiem w prawo do sšdu uczestników procesu - uznał Sšd Najwyższy.

Sšd Najwyższy uznał za zasadnš skargę kasacyjnš pozwanego od wyroku Sšdu Apelacyjnego w sprawie o zapłatę.

W zwišzku z tym uchylił zaskarżony wyrok oraz zniósł w tym zakresie postępowanie apelacyjne i przekazał sprawę Sšdowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. SN uznał bowiem, że postępowanie odwoławcze dotknięte było nieważnoœciš postępowania.

SN wskazał, że Sšd Apelacyjny naruszył przepisy proceduralne orzekajšc co do przedmiotu, który nie był objęty żšdaniem powoda.

Okolicznoœć ta miała istotny wpływ na wynik postępowania. SN wskazał, że zasšdzenie sumy pieniężnej, która wprawdzie mieœci się w granicach kwotowych powództwa, lecz z uwzględnieniem innej podstawy faktycznej niż okreœlona w pozwie przez powoda, stanowi orzeczenie ponad żšdanie.

Oparcie w takim przypadku wyroku na podstawie faktycznej niepowołanej przez powoda jest orzeczeniem ponad żšdanie (w rozumieniu art. 321 k.p.c.). W myœl tego przepisu sšd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żšdaniem, ani zasšdzać ponad żšdanie.

Sšd odwoławczy wyszedł ponad żšdanie pozwu, orzekajšc o roszczeniu niedochodzonym przez powoda w niniejszej sprawie. Sšd ten bez uprzedniego ustalenia okolicznoœci, czy doszło do bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego inwestora, uwzględnił powództwo na podstawie art. 405 k.c. (odnoszšcym się właœnie do bezpodstawnego wzbogacenia), podczas gdy wystšpienie tej przesłanki byłoby niezbędne dla zastosowania przyjętej kwalifikacji prawnej. Bezpodstawne wzbogacenie było jednak nieistotne z punktu widzenia żšdania powoda orzeczenia na innej podstawie (tj. na podstawie art. 6471 § 5 k.c.).

SN podkreœlił, że powód wnoszšc pozew (a póŸniej apelację) wskazał na zespół okreœlonych faktów, na podstawie których domagał się zapłaty solidarnie od wykonawcy i inwestora wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane w wysokoœci kwoty okreœlonej w umowie i w wystawionej fakturze. Opisane w stanowiskach procesowych powoda fakty nie obejmowały okolicznoœci œwiadczšcych o zubożeniu powoda, pozostajšcym w zwišzku ze wzbogaceniem pozwanego inwestora.

W orzecznictwie wskazuje się, że brak możliwoœci zasšdzenia wynagrodzenia za roboty budowlane (na podstawie art. 6471 § 5 k.c.) nie sprzeciwia się możliwoœci uwzględnienia powództwa na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, jednak tylko wówczas, jeżeli o wartoœć tych robót strona pozwana została bezspornie wzbogacona. Takie stanowisko zaprezentował SN w wyroku z 2.02.2011 r. w sprawie II CSK 414/10 (LEX nr 738545).

Jednoczeœnie SN uznał, że postępowanie odwoławcze dotknięte było nieważnoœciš postępowania, z uwagi na okolicznoœć, iż pozwany inwestor został pozbawiony możliwoœci obrony swoich praw. Powyższe wynikało z tego, że sšd nie poinformował stron przed zamknięciem rozprawy o zamierzonej zmianie kwalifikacji prawnej uwzględnienia dochodzonego przez powoda roszczenia. Zaniechanie sšdu skutkowało więc tym, iż strony nie zostały wysłuchane na tę okolicznoœć. Zostało więc naruszone konstytucyjne prawo do sšdu, bowiem strona musi mieć możnoœć bycia wysłuchanš co do wszystkich kwestii spornych.

Zaniechanie sšdu uniemożliwiło pozwanemu konstruowania linii obrony w taki sposób, by móc odeprzeć wszelkie możliwe potencjalne zarzuty, mogšce wynikać ze zmienionej podstawy rozstrzygnięcia. Strony nie powinny być natomiast zaskakiwane wynikiem procesu, gdyż sprawiedliwoœć proceduralna jest elementem prawa do rzetelnego procesu (w tym możnoœci bycia wysłuchanym), a to z kolei jest istotš konstytucyjnego prawa do sšdu. Poglšd ten wyraził SN w wyroku z 19.03.2015 r. w sprawie IV CSK 368/14 (LEX nr 1657598).

Wyrok Sšdu Najwyższego z dnia 13.04.2017 r., sygnatura akt: I CSK 270/16

ródło: rp.pl/lex.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL