Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Ustrój i kompetencje

Rada na podstawie upoważnienia ustawowego stanowi prawo lokalne

123RF
Zróżnicowanie stawek podatku od nieruchomoœci dla okreœlonych podmiotów, nie ma uzasadnienia w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i jest sprzeczne z art. 32 Konstytucji RP.

W procesie legislacyjnym dotyczšcym podatku od nieruchomoœci gminy napotykajš wiele problemów. Dotyczš one sposobu interpretacji przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, stanowišcych upoważnienie ustawowe do stanowienia uchwał podatkowych. Z istotnš pomocš w procesie tworzenia prawa może przyjœć orzecznictwo organów nadzoru (regionalnych izb obrachunkowych) oraz sšdów administracyjnych.

Oœwiadczenie o odpowiedzialnoœci za podanie danych

Problem często zgłaszanym przez gminy, jest możliwoœć zawierania w formularzach informacji (deklaracji podatkowych) oœwiadczenia, które miałby składać podatnik – o znajomoœci przepisów kodeksu karnego skarbowego o odpowiedzialnoœci za podanie danych niezgodnych z rzeczywistoœciš. Tymczasem z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie wynika wprost, czy stanowienie takiego zapisu we wzorze informacji (deklaracji na podatek) jest prawnie dozwolone. Dlatego na podany problem należy spojrzeć szerzej – w kontekœcie przepisów różnych aktów prawnych. Z art. 168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika prawo jednostek samorzšdu terytorialnego do uchwalania wysokoœci podatków i opłat lokalnych w zakresie ustalonym w ustawie.

Z kolei zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorzšdzie gminnym, to gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowišzujšcego na obszarze gminy, przy czym – w myœl art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy – podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłšcznej właœciwoœci rady gminy, lecz tylko w granicach okreœlonych w odrębnych ustawach.

Wreszcie, warto przytoczyć art. 6 ust. 13 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Stanowi on, że rada gminy okreœla, w drodze uchwały, wzory formularzy, o których mowa w ust. 6 i w ust. 9 pkt 1. W formularzach zawarte będš dane dotyczšce podmiotu i przedmiotu opodatkowania niezbędne do wymiaru i poboru podatku od nieruchomoœci.

Z orzecznictwa

„Regulacje ustaw podatkowych, co wynika jasno z ich treœci, nie dajš, co do zasady, radzie gminy uprawnienia do nakładania na podatników podatku od nieruchomoœci, podatku rolnego i podatku leœnego obowišzku składania omawianego oœwiadczenia w deklaracjach i informacjach podatkowych. Zawarte w nich dane majš służyć jedynie wymiarowi tych podatków i uzyskaniu ich przez gminę, nie zaœ ewentualnemu pocišgnięciu podatników do odpowiedzialnoœci karnej skarbowej". - Wojewódzki Sšd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 9 czerwca 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 948/16

Z powyższego wynika więc, że ustawodawca nie „upoważnił rad gmin do odbierania od podatników w treœci informacji i deklaracji podatkowych oœwiadczenia o tym, że znane sš im przepisy mówišce o zasadach odpowiedzialnoœci karnej skarbowej za podawanie danych niezgodnych z rzeczywistoœciš. Ostatecznie WSA w ww. wyroku przyjšł, że: (...) 6 ust. 13 u.p.o.l., (....) nie dawały radzie gminy uprawnienia do nałożenia na podatników obowišzku składania oœwiadczeń, o których mowa w zaskarżonej częœci uchwały. W następstwie uzasadniona jest ocena, że kontrolowana uchwała w zaskarżonej częœci istotnie narusza art. 7 w zw. art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust.1 u.s.g. oraz art. 6 ust. 13 u.p.o.l. (...).

Oznacza to, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie uprawnia rady gminy do nakładania na podatników obowišzku składania takich oœwiadczeń organowi podatkowemu w treœci deklaracji czy informacji, niezbędnych do wymiaru i poboru podatku od nieruchomoœci. Zresztš, takie ustalenie będzie aktualne również wobec oœwiadczeń zawieranych w dokumentacji podatkowej również podatku rolnego, czy leœnego.

Różnicowanie stawek podatku

Poważnym problemem w procesie stanowienia uchwał w sprawie podatku od nieruchomoœci, jest kwestia różnicowania stawek tegoż podatku. Chodzi tu jednak o różnicowanie niezgodne z zakresem upoważnienia ustawowego. Z informacji gmin wynika, że starajš się wprowadzić np. okreœlonš stawkę (niższš lub wyższš) od budowli niestanowišcych własnoœci gminy a zajętych na potrzeby zwišzane z odprowadzaniem œcieków mieszkańców gminy, a innš od nieruchomoœci pozostałych. Wydaje się jednak, że zróżnicowanie stawki ww. podatku – dla budowli, w zależnoœci od władajšcego nim podmiotu (tu chodzi o budowle niestanowišce własnoœci gminy), naruszać może przepis kompetencyjny art. 5 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach. Ta regulacja prawna daje radzie gminy, jak najbardziej, możliwoœć różnicowania wysokoœci stawek dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniajšc w szczególnoœci rodzaj prowadzonej działalnoœci. Jednak, co ważne, rada może wprowadzić tylko zróżnicowanie przedmiotowe, nie ma natomiast podstaw prawnych do różnicowania stawki według kryterium podmiotowego.

Z kolei, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 kwietnia 2003 r. (K 13/02): (....) obowišzujšce od dnia 30 listopada 2002 r. brzmienie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych nie pozostawia żadnych wštpliwoœci, że różnicowanie przez radę gminy wysokoœci omawianego podatku od budynków jest dopuszczalne jedynie dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania. Twierdzenie, że art. 5 ust. 3 i ust. 4 ma charakter li tylko informacyjny, jest nie do przyjęcia. Zawarte w art. 5 ust. 3 i 4 u.p.o.l. normy prawne wyraŸnie zakreœlajš granice sfery możnoœci postępowania rady gminy.

Ponadto, zróżnicowanie stawek podatku od nieruchomoœci dla okreœlonych podmiotów, nie ma uzasadnienia w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i jest sprzeczne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowišcym, że wszyscy sš wobec prawa równi i wszyscy majš prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Natomiast w zbliżonym rodzajowo stanie faktyczno-prawnym, WSA w Gliwicach z 20 paŸdziernika 2011 r. (sygn. akt I SA/Gl 603/11) przyjšł, że: Bioršc pod uwagę powyższe Sšd stwierdził, że postanowienia (....) zaskarżonej uchwały sš sprzeczne z art. 32 i art. 168 Konstytucji RP oraz art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

Na niedopuszczalnoœć stosowania wspomnianego różnicowania stawek podatku przy wskazanych budowlach (niestanowišcych własnoœci gminy a zajętych na potrzeby zwišzane z odprowadzaniem œcieków mieszkańców gminy) wskazało Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Lublinie (uchwała z dnia 4 stycznia 2017 r., znak 11/2017), które unieważniło takowy zapis.

Uzasadnienie korekty deklaracji

Bardzo często wœród zapytań pojawia się kwestia dopuszczalnoœci umieszczania w uchwałach podatkowych (wzorach formularzy do składania informacji i deklaracji w sprawie podatku od nieruchomoœci) –wymogu składania przez podatnika wraz z korektš deklaracji również jej uzasadnienia. Takie zapisy nie mogš jednak znaleŸć się w uchwale gminy. Właœciwoœć rady gminy odnoœnie stanowienia w sprawie okreœlenia wzorów informacji i deklaracji dotyczšcych podatku od nieruchomoœci została uregulowana w art. 6 ust. 13 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten stanowi, że rada gminy okreœla, w drodze uchwały, wzory formularzy, o których mowa w ust. 6 i w ust. 9 pkt 1; w formularzach zawarte będš dane dotyczšce podmiotu i przedmiotu opodatkowania niezbędne do wymiaru i poboru podatku od nieruchomoœci. Na mocy art. 1 pkt 74 lit. a ustawy z dnia 10 wrzeœnia 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2015 r. poz. 1649, ze zm.) z dniem 1 stycznia 2016 r. zmianie uległy zapisy art. 81 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU z 2015 r. poz. 613, ze zm.). Wspomniana zmiana polegała m.in. na nadaniu nowego brzmienia § 2 art. 81 o treœci: Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygujšcej deklaracji. Do owej zmiany, treœć była inna: Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygujšcej deklaracji wraz z dołšczonym pisemnym uzasadnieniem przyczyn korekty, z zastrzeżeniem § 3. Z powyższego wynika, że od 1 stycznia 2016 r. przepisy Ordynacji podatkowej nie nakładajš na podatnika obowišzku pisemnego uzasadnienia przyczyn korekty deklaracji. Jest to więc istotna zmiana przepisów podatkowych, która dotyczy również podatników podatku od nieruchomoœci. Należy więc podzielić stanowisko prezentowane w orzecznictwie nadzorczym regionalnych izb obrachunkowych, że rady gmin nie majš ustawowego umocowania do nakładania ww. obowišzków na podatników. (por. np. uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu z 28 grudnia 2016 r. znak 25/1437/ 2016). Zatem, brak jest podstaw prawnych do wprowadzania we wzorach deklaracji na podatek zapisu o wymogu złożenia uzasadnienia do jej korekty.

Zwolnienie z podatku od nieruchomoœci

Gminy często majš również problemy z wprowadzeniem zwolnień w podatku od nieruchomoœci. Przykładowo, pojawiły się zapytania o zgodnoœć z prawem zapisów zwalniajšcych m.in. budynki zwišzane z prowadzeniem przetwórstwa owoców czy warzyw w 20 proc. Takie zapisy mogš budzić poważne wštpliwoœci. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, rada gminy, w drodze uchwały, może wprowadzić inne zwolnienia przedmiotowe niż okreœlone w ust. 1 oraz w art. 10 ust. 1 ustawy z 2 paŸdziernika 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw. Natomiast art. 217 Konstytucji stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, okreœlenie podmiotu opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Jak z kolei wskazano w uchwale Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach z dnia 26 stycznia 2017 r. (znak 6/2017): Zwolnienie od podatku jest całkowitym wyłšczeniem okreœlonego podmiotu lub przedmiotu z obowišzku zapłacenia podatku. – „Uchwały podatkowe samorzšdu terytorialnego" Leonard Etel, Temida 2, Białystok 2004 r. s. 140. Jak wskazano wyżej, w badanej uchwale zwolnienie dotyczyło 30proc. podatku od nieruchomoœci od gruntu, budynku i budowli zwišzanych (....) a zatem dotyczy tylko częœci stawki podatku od gruntów, budynków i budowli (.....) w wysokoœci 30 proc. i wskazuje na ulgę w podatku od nieruchomoœci. Dalej podkreœlono w ww. uchwale, że ulga podatkowa może występować w formie odliczenia od podstawy opodatkowania lub podatku oraz obniżki stawki podatkowej. Ostatecznie zaakcentowano, że ulga i zwolnienie o podatku, to zgoła odmienne instytucje. Z powyższego wynika więc, że wspomniane zapisy w uchwale podatkowej, a dotyczšce stosowania preferencji (np. 20 proc.), nie majš cech zwolnienia przedmiotowego, o którym mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zatem, brak jest podstaw prawnych do wprowadzenia takiego zapisu do uchwały przez gminę, rozumianego jako zwolnienie w podatku od nieruchomoœci.

podstawa prawna: Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 716 ze zm.)

podstawa prawna: Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorzšdzie gminnym (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 446 ze zm.)

Na co zwracać uwagę

Rada gminy w procesie stanowienia uchwał podatkowych, musi przestrzegać przede wszystkim ustawowego zakresu upoważnienia. Żadne inne względy pozaprawne, nie mogš uzasadniać zawierania zapisów niemajšcych umocowania w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Należy bowiem pamiętać, że uchwały podatkowe podlegajš nadzorowi regionalnym izbom obrachunkowym. Podmioty te mogš zaœ weryfikować ich postanowienia, poprzez stwierdzanie ich nieważnoœci.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL