Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Sztuka

Witraże, obrazy i dekoracje

„Macierzyństwo”, pastel, 1905 r.
MNK
Wielka wystawa „Wyspiański" w Muzeum Narodowym w Krakowie prezentuje dokonania autora „Wesela".

500 prac ze zbiorów MNK wypełnia pół gmachu głównego, œwiadczšc o skali talentu i wizyjnej wyobraŸni Stanisława Wyspiańskiego. Sš pastelowe autoportrety, portrety znajomych i rodziny, w tym najbardziej wzruszajšce dziecięce, krakowskie pejzaże w rysunkach i obrazach olejnych, projekty wspaniałych polichromii i witraży, dekoracje i kostiumy do sztuk teatralnych, autorskie edycje utworów z własnymi ilustracjami, a nawet „designerski" wystrój wnętrz Domu Towarzystwa Lekarskiego oraz mieszkania Żeleńskich w Krakowie. A całoœć dopełniajš cytaty z listów i utworów artysty.

To największa monograficzna wystawa Stanisława Wyspiańskiego zorganizowana w 110. rocznicę jego œmierci całkowicie oparta na zbiorach MNK. Prace rozmieszczono w siedmiu tematycznych przestrzeniach: „U mnie w domu", „Polybarwnoœć koœcioła franciszkanów" „Historia i pamištki", „Teatr Narodu", „Nie Paryż, tylko Kraków", „Ars Apollo", „Instrumentarium". Ekspozycja jest zapowiedziš stałej galerii poœwięconej malarzowi, dramaturgowi i poecie.

Wyspiański miał zaledwie 38 lat, kiedy umarł. W jego pogrzebie uczestniczyło 40 tysięcy osób. Bił dzwon Zygmunta, lecz nie wygłaszano żadnych przemów, zgodnie z życzeniem artysty.

Twórcy jubileuszowej wystawy na szczęœcie nie tyle celebrujš żałobne wspomnienie po „czwartym wieszczu", ile wprowadzajš nas w œwiat jego fascynujšcej wyobraŸni. Prezentujš dzieła ukończone, jak i mnóstwo szkiców œwietnie pokazujšcych, jak pogłębiał temat i przekraczał granice sztuki.

Kolaże z witraży

Najbardziej efektowna wizualnie częœć wystawy poœwięcona została wspaniałym witrażom. Jednš z sal zamieniono na wielki kolaż z projektami zrealizowanych przez 25-letniego Wyspiańskiego witraży dla koœcioła franciszkanów. Nie stojš pionowo, ale leżš. Aby ogarnšć wzrokiem całoœć o rozmiarach 15 x 5, trzeba wejœć na specjalne podium. Stšd dopiero widać w pełni ogrom włożonej pracy, którš zaczyna niezwykle ekspresyjna kompozycja „Bóg Ojciec".

Dalej pojawiajš się widowiskowe aranżacje wykorzystujšce barwne projekty artysty w wielkiej skali do niezrealizowanych witraży w katedrze we Lwowie i na Wawelu. Siedmiometrowe malarskie płótno do lwowskiego witrażu „Polonia" leży niemal na podłodze na niskim postumencie.

W oprawie œcian o szkarłatnej barwie można porównać mniejsze witraże Wyspiańskiego i Mehoffera do okien koœcioła Mariackiego, które stworzyli, gdy byli jeszcze studentami Jana Matejki.

A na koniec mamy zrekonstruowany błękitny witraż z Domu Towarzystwa Lekarskiego, zniszczony podczas II wojny, w którym Apollo, bóg-słońce, jest hołdem dla Mikołaja Kopernika.

Równolegle w amfiladowych przestrzeniach rozwijane sš inne tematyczne wštki: „Teatr mój widzę ogromny" i kameralnie osobisty. Ten drugi rozpoczyna portret z żonš, na którym Stanisław i Teodora wyglšdajš jak państwo młodzi z „Wesela", a kończy ekspresyjny, jeden z ostatnich rysunków, przedstawiajšcy ich oboje w miłosno-œmiertelnym uœcisku.

Ojciec i syn

Wystawie Stanisława Wyspiańskiego towarzyszy przypomnienie mało znanej postaci jego ojca Franciszka, który był obiecujšcym rzeŸbiarzem. Aby zobaczyć rzeŸby ojca, trzeba odwiedzić Dom Mehoffera przy Krupniczej, gdzie kiedyœ mieszkała rodzina Wyspiańskich. To jest miejsce, w którym urodził się Stanisław. Gdy przyszedł na œwiat, kamienica należała do ojca jego matki, Mateusza Rogowskiego. Dopiero 60 lat póŸniej dom kupił Józef Mehoffer.

Zebrane tu po raz pierwszy rzeŸby Franciszka, m.in. popiersie Jana Długosza, œwiadczš, że i on miał oryginalny talent. Niestety, życiowe klęski sprawiły, że w przeciwieństwie do syna, pozostał artystš „straconych szans".

Krakowska wystawa Stanisława Wyspiańskiego zachęca do wędrówki szlakiem artysty po całym mieœcie. Muzeum wydało miniprzewodnik, który ułatwia poznanie Krakowa jego oczami. Nieodzowne punkty do zobaczenia to oczywiœcie koœcioły franciszkanów i Mariacki, Wawel, Teatr im. Juliusza Słowackiego, oraz miejsca po pracowniach Wyspiańskiego. Ale i legendarna Jama Michalika, do której œcišgała artystyczna bohema Młodej Polski. I wreszcie Rydlówka w Bronowicach, gdzie odbyło się wesele Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny, które zainspirowało najsłynniejszy dramat Wyspiańskiego. A także współczesny Pawilon Wyspiańskiego, który powstał z inspiracji Andrzeja Wajdy, zaprojektowany przez pracownię Ingarden & Evy, w którego oknach wkomponowano witraże wykonane według niezrealizowanych projektów Wyspiańskiego dla katedry na Wawelu.

Wystawa czynna do 30 lipca 2018 r.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL