Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Spadki i darowizny

Mšż zmarł, żona może żšdać rozdzielności - wyrok Sšdu Najwyższego

Fotolia.com
Œmierć małżonka nie wyłšcza dokończenia procesu o ustanowienie rozdzielnoœci majštkowej. Może jej żšdać więc wdowiec lub wdowa.

Ma to bowiem znaczenie dla sprawy spadkowej. W tym wypadku obowišzujš inne zasady niż przy rozwodzie lub separacji, kiedy to ich orzekanie traci sens po œmierci jednego z małżonków.

Pozew i intercyza

O ustanowienie rozdzielnoœci zwróciła się do sšdu Danuta S., wnoszšc przy tym o ustanowienie jej wstecznie o półtora roku.

Sšd rejonowy wniosek uwzględnił zgodnie z żšdaniem. Mšż złożył apelację, ale przed jej rozpatrzeniem zmarł. W tej sytuacji sšd okręgowy umorzył postępowanie, jako podstawę wskazujšc art. 446 i 452 kodeksu postępowania cywilnego, które wprawdzie dotyczš rozwodów i separacji i stanowiš, że w razie œmierci jednego z małżonków postępowanie się umarza, ale te regulacje stosuje się odpowiednio w sprawach o ustanowienie rozdzielnoœci majštkowej między małżonkami. Sšd Okręgowy w Lublinie zastosował je jednak dosłownie, choć odpowiednie stosowanie nie musi tego oznaczać.

Potwierdził to Sšd Najwyższy, do którego odwołała się Danuta S. Przypomniał, że art. 446 kodeksu postępowania cywilnego ma zastosowanie wprost w sprawach o rozwód i separację, w których sšdowe orzeczenie kształtuje na przyszłoœć sytuację prawnš stron, a skoro œmierć jednego z małżonków definitywnie zmienia sytuację prawnš małżonka pozostałego przy życiu, kontynuowanie postępowania rozwodowego jest niecelowe, co uzasadnia jego umorzenie (czyli nieprowadzenie).

Więcej niż w rozwodach

Umorzenie sprawy rozwodowej może mieć wpływ na dziedziczenie, gdyż pozostały przy życiu małżonek jest ustawowym spadkobiercš małżonka zmarłego. To może powodować sytuacje naruszajšce poczucie sprawiedliwoœci (słusznoœci). Przewidziano zatem (w art. 940 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) przeprowadzenie odrębnego postępowania weryfikujšcego zasadnoœć żšdania rozwodu z winy małżonka pozostałego przy życiu i pozwalajšcego na osišgnięcie w zakresie dziedziczenia takiego skutku, jaki wystšpiłby po rozwodzie czy orzeczeniu separacji. A więc wyłšczenia małżonka spadkodawcy z kręgu spadkobierców ustawowych.

– Prawo żšdania zniesienia wspólnoœci majštkowej między małżonkami ma charakter majštkowy, co zostało potwierdzone w art. 52 § 1a kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z nim przysługuje ono nie tylko małżonkom, ale także wierzycielowi jednego z małżonków, który chce œcišgnšć swojš należnoœć z majštku objętego wspólnoœciš małżeńskš – wskazała w uzasadnieniu postanowienia sędzia Agata Zajšc.

– Wyrok o ustanowieniu rozdzielnoœci majštkowej może więc mieć także moc wstecznš, kształtujšc stosunki majštkowe między małżonkami w okresie poprzedzajšcym wytoczenie powództwa. Zatem zastosowanie wprost art. 446 k.p.c. i umorzenie postępowania uniemożliwiałoby powódce osišgnięcie jego celu – dodała sędzia.

Sygn. akt ?IV CSK 224/16

Opinia dla „Rzeczpospolitej"

prof. Bogudar Kordasiewicz, ?radca prawny K&L Gates, specjalista od prawa spadkowego

Jak można się domyœlać, dochody żony były większe niż męża. Tym samym zniesienie wspólnoœci, i to wstecznie, prowadzi do pomniejszenia spadku wskutek tego, że od daty ustalenia rozdzielnoœci żonie przypada nie połowa tego co ona i mšż wnosili do majštku wspólnego, ale całoœć własnych dochodów, czyli więcej. Gdyby dochody zmarłego męża były większe, to kontynuowanie postępowania o rozdzielnoœć nie miałoby dla żony ekonomicznego sensu. Orzeczenie SN jest oczywiœcie prawidłowe i słuszne przy założeniu, że występowały przesłanki ustanowienia rozdzielnoœci majštkowej.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL