Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Prawo karne

Mandat z fotoradaru - SN wyjaśni, kto w spółkach wskazuje sprawcę wykroczenia

Fotorzepa, Jerzy Dudek
Sšd Najwyższy wyjaœni, kto w spółkach wskazuje sprawcę.

Sprawa jest prosta, kiedy fotoradar namierzy auto z właœcicielem za kierownicš. Problem zaczyna się, gdy należy ono nie do osoby fizycznej, ale prawnej, np. spółki.

Jechał pracownik, ale nie swoim

Pracownik za szybko jechał firmowym samochodem. Do ujawnienia danych kierowcy wezwano jednego ze wspólników. Ten odmówił straży miejskiej, co jest wykroczeniem. Sšd rejonowy 3 lipca 2017 r. uniewinnił obwinionego. Apelację wniósł jednak oskarżyciel publiczny, zaskarżajšc wyrok w całoœci. Zarzucał błšd w ustaleniach faktycznych poprzez naruszenie zasad obiektywizmu i swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji chciał uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w sšdzie pierwszej instancji.

Kto ma wydać?

Sšd okręgowy, rozpoznajšc apelację, uznał, że wyłoniło się zagadnienie prawne wymagajšce zasadniczej wykładni ustawy.

Stawiane w apelacji zarzuty sprowadzajš się do kwestii zwišzanych z wykładniš pojęcia osoby zobowišzanej do udzielenia informacji, o której mowa w kodeksie wykroczeń – napisał sšd, uzasadniajšc potrzebę uzyskania wykładni. Wštpliwoœci pomoże rozwiać Sšd Najwyższy.

W uzasadnieniu wyroku uniewinniajšcego sšd pierwszej instancji wskazał, że użytkownikiem pojazdu była spółka jawna z siedzibš w polskim mieœcie, a wspólnikami tej spółki sš obwiniony i druga osoba. Obaj wspólnicy reprezentujš spółkę, każdy samodzielnie. Sšd wskazał, że do udzielenia żšdanych przez straż miejskš informacji zobowišzane sš podmioty okreœlone w art. 78 ust. 4 i 5 prawa o ruchu drogowym, więc by przypisać sprawcy odpowiedzialnoœć za niewskazanie kierujšcego, należy ustalić, że znajduje się on w katalogu podmiotów, na których cišży obowišzek udzielenia takich informacji. Sytuacje, gdy właœcicielem lub posiadaczem pojazdu jest podmiot inny niż osoba fizyczna, reguluje art. 78 pkt 5 ustawy, wskazujšc zobowišzanych w takich wypadkach do udzielenia informacji.

Niejasne przepisy

Z treœci tego artykułu wynika, że gdy właœcicielem lub posiadaczem pojazdu jest jednostka organizacyjna niemajšca osobowoœci prawnej, której odrębne przepisy przyznajš zdolnoœć prawnš, do udzielenia informacji zobowišzana jest osoba wyznaczona przez organ uprawniony do reprezentacji tego podmiotu na zewnštrz, a w razie jej niewyznaczenia – osoby wchodzšce w skład tego organu zgodnie z żšdaniem uprawnionego organu oraz sposobem reprezentacji podmiotu.

Tymczasem – wskazał pytajšcy sšd – spółka jawna nie posiada żadnych organów, nie ma w niej zatem organu uprawnionego do reprezentacji, wskutek czego nie ma także osób wchodzšcych w skład takiego organu, a zatem osób, na których cišży obowišzek udzielenia informacji uprawnionemu organowi.

W ocenie sšdu ten brak zobowišzania do udzielania informacji niektórych ułomnych osób prawnych jest lukš prawnš. Œwiadczy on o braku spójnoœci pomiędzy kodeksem drogowym a kodeksem spółek handlowych. Luki tej nie należy wypełniać w drodze rozszerzajšcej interpretacji – uznał sšd.

Interpretacja, w myœl której w spółkach osobowych organem uprawnionym do ich reprezentacji jest posiadajšcy to uprawnienie wspólnik, sprowadzałaby się do postawienia znaku równoœci pomiędzy pojęciami „wspólnik" i „organ", chociaż nie sš one w sposób oczywisty synonimami – ani w języku potocznym, ani w prawniczym. Wykładnia taka miałaby charakter rozszerzajšcy, prowadzšc do poszerzenia karalnoœci za niewskazanie kierujšcego. Tymczasem w prawie karnym, w tym w sprawach o wykroczenia, nie jest dopuszczalne stosowanie interpretacji rozszerzajšcej na niekorzyœć obwinionego.

Wykroczenie przewidziane w art. 96 § 3 kodeksu wykroczeń (ujawnienie danych kierujšcego) ma charakter indywidualny. Jednoczeœnie w razie „podmiotu zbiorowego zgodnie z treœciš powołanego unormowania do udzielenia powyższej informacji obowišzana jest osoba wyznaczona przez organ uprawniony do reprezentowania tego podmiotu na zewnštrz (np. prezes, dyrektor, kierownik, prokurent, pełnomocnik itp.), a w przypadku niewyznaczenia takiej osoby – osoby wchodzšce w skład tego organu zgodnie ze sposobem reprezentacji tego organu" – zauważa pytajšcy sšd.

W jego ocenie jest to zagadnienie wymagajšce zasadniczej wykładni ustawy, czyli odnoszšce się do sytuacji, gdy przepis prawa umożliwia rozbieżne interpretacje, co jest niekorzystne dla funkcjonowania prawa w praktyce.

Problem ujawniania danych przez firmy wzbudza od lat bardzo duże kontrowersje.

– Nie chodzi o to, że nie chcemy podawać personaliów kierowców. Czasem jednak nie sposób wywišzać się z tego zadania – tłumaczy „Rz" Andrzej Waligóra, właœciciel jednej z małych firm transportowych w Lublinie.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL