Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Podatek dochodowy

Czy zmiany w PIT wpłynš na kontynuację amortyzacji

Fotolia.com
Od 1 stycznia ograniczone zostanie prawo do ujmowania w kosztach odpisów od składników majštku nabytych w spadku lub darowiŸnie. Nie wskazano jednak jak wpłynie to na amortyzację rozpoczętš przed 2018 r.

Od 1 stycznia 2018 r. w wyniku nowelizacji art. 23 ust. 1 pkt 45 lit. a ustawy o PIT oraz art. 23 ust. 1 pkt 45c ustawy o PIT ograniczone zostanie prawo do zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od składników majštku nabytych w drodze darowizny i spadku. Z kolei art. 23 ust. 1 pkt 64 ustawy o PIT ograniczy prawo do zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wydatków na opłaty licencyjne od takich składników.

Przepis przejœciowy nie wyjaœnia wszystkiego

W ustawie nowelizujšcej zawarty jest tylko jeden przepis przejœciowy odnoszšcy się do ww. regulacji. Zgodnie z art. 9 ustawy nowelizujšcej, „przepisy art. 23 ust. 1 pkt 45c i pkt 64 ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się z uwzględnieniem kwot zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów przed wejœciem w życie niniejszej ustawy". Brak jest natomiast przepisów przejœciowych odnoszšcych się do zasad amortyzacji rozpoczętej przed 1 stycznia 2018 r.

Kwestiš wymagajšcš wyjaœnienia jest więc to, czy podatnicy, którzy rozpoczęli amortyzację składników majštku otrzymanych w drodze spadku lub darowizny przed 1 stycznia 2018 r., mogš kontynuować jš według niezmienionych zasad po tej dacie aż do momentu, w którym suma odpisów amortyzacyjnych zrówna się z wartoœciš poczštkowš.

Co z ochronš praw nabytych...

Artykuł 23 ust. 1 pkt 45 lit. a i pkt 45c ustawy o PIT ograniczajšce prawo do zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych nie powinny mieć zastosowania do odpisów amortyzacyjnych dokonywanych po wejœciu w życie ustawy nowelizujšcej, w przypadku gdy rozpoczęcie ich dokonywania miało miejsce przed dniem wejœcia w życie ustawy nowelizujšcej. Przyjęcie odmiennego stanowiska stałoby bowiem w sprzecznoœci z zasadš ochrony praw nabytych i zasadš ochrony interesów w toku.

...oraz interesów w toku

Interesami w toku nazywamy te przedsięwzięcia gospodarcze i finansowe, które rozpoczęto na podstawie dotychczas obowišzujšcych przepisów, lecz sš niezakończone w sytuacji, gdy te przepisy uległy zmianie (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 1996 r., K 5/96 i z 7 lutego 2001 r., K 27/00; por. J. Oniszczuk, Konstytucja Rzeczypospolitej..., s. 223; oraz z 25 listopada 1997 r., K 26/97; tak też NSA w wyroku z 26 listopada 2014 r., II FSK 3021/12). Sytuacja prawna podmiotów dotkniętych nowš regulacjš powinna być poddana takim przepisom przejœciowym, by podmioty te mogły dokończyć swoje przedsięwzięcia podjęte na podstawie wczeœniejszej regulacji w uzasadnionym przeœwiadczeniu, że regulacje te sš i pozostanš stabilne (wyroki TK z 28 stycznia 2003 r., SK 37/01 i z 10 lutego 2015 r., P 10/11, pkt 4.2).

W wyroku z 10 lutego 2015 r. (P 10/11), dotyczšcym pozbawienia możliwoœci kontynuowania amortyzacji wartoœci niematerialnej i prawnej, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „(...) pozostaje w sprzecznoœci z zasadš ochrony praw nabytych i zasadš ochrony interesów w toku, wyrażonymi w art. 2 Konstytucji, pozbawienie podatnika prawa osišgnięcia celu amortyzacji, jakim jest zaliczenie w koszty podatkowe całoœci wartoœci poczštkowej œrodka trwałego lub wartoœci niematerialnych i prawnych rozłożonych w czasie. (...) Ustawodawca nie powinien w trakcie amortyzacji zmieniać zasad polegajšcych na wykluczeniu z obiektów podlegajšcych amortyzacji składnika majštku, którego amortyzację rozpoczęto, ale przed tymi zmianami nie zakończono. Zmiana prawa dotychczas obowišzujšcego, która pocišga za sobš niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, powinna być więc dokonywana z zastosowaniem techniki przepisów przejœciowych. Sytuacja prawna tych jednostek powinna być regulowana przez przepisy przejœciowe w taki sposób, by mogły mieć czas na dokończenie przedsięwzięć, podjętych na podstawie wczeœniejszej regulacji w przeœwiadczeniu, że będzie ona miała charakter stabilny."

Trybunał wskazał, że zmiana sytuacji prawnej podatnika prowadzšcego interesy w toku jest możliwa wyłšcznie w sytuacji, gdy ustawa nowelizujšca zawiera przepisy przejœciowe, pozwalajšce podatnikom dokończyć swoje przedsięwzięcia. Nowelizacja z 27 paŸdziernika 2017 r. takich przepisów przejœciowych jednak nie zawiera.

Sšdy sš zwišzane wyrokami TK

Wszystkie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego majš moc powszechnie obowišzujšcš i sš ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Oznacza to, że nie istnieje żadna droga odwołania się od orzeczenia, a orzeczenie jest wišżšce.

Sšdy administracyjne uznajš się za zwišzane wyrokami Trybunału Konstytucyjnego. W wielu wyrokach Naczelnego Sšdu Administracyjnego i wojewódzkich sšdów administracyjnych podkreœlono, że skutkiem tego rodzaju orzeczenia jest wyeliminowanie takiego znaczenia przepisu, które zostało wskazane w sentencji orzeczenia Trybunału jako niekonstytucyjne. To stanowisko sšdów administracyjnych zakłada, że przyjmujš one powszechne obowišzywanie orzeczeń Trybunału (np. wyroki NSA z 19 czerwca 2002 r., I SA/Łd 953/00 i z 13 stycznia 2010 r.,I FSK 1735/08; postanowienie NSA z 28 maja 2013 r., GSK 241/13 oraz wyrok WSA w Krakowie z 30 stycznia 2004 r., I SA/Kr 65/03).

Minister finansów oraz Szef Krajowej Administracji Skarbowej jako organy stosujšce prawo majš obowišzek uwzględniania orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Obowišzek taki wynika m.in. z art. 14a § 1, art. 14da, art. 14e § 1 pkt 1 o art. 119zd § 1 ordynacji podatkowej.

Poglšd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w ww. wyroku z 10 lutego 2015 r. został zaakceptowany w praktyce organów podatkowych. W interpretacji z 21 grudnia 2015 r. (IBPB-1-3/4510-461/15/MO) Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach wskazał, że z uwagi na brak przepisów przejœciowych oraz w zwišzku z ochronš praw nabytych i zasadš ochrony interesów w toku, wyrażonš w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdzić należy, że podatnik miał prawo dokonywać amortyzacji według zasad obowišzujšcych w dniu jej rozpoczęcia, mimo że przepisy regulujšce te zasady zostały zmienione.

podstawa prawna: ustawa z 27 paŸdziernika 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osišganych przez osoby fizyczne (DzU z 2017 r. poz. 2175)

Zdaniem autora

Walka z optymalizacjš nie może naruszać norm konstytucyjnych - Jacek Obidowski, radca prawny, doradca podatkowy

Niewštpliwie celem nowych regulacji jest ograniczenie działań optymalizacyjnych. Jednak jeœli chodzi o tak zakreœlony cel, to zmiany sš zbyt daleko idšce. Ograniczenie dotyczy bowiem także œrodków trwałych i wartoœci niematerialnych otrzymanych tytułem spadku, a trudno uznać œmierć osoby fizycznej i zwišzane z tym nabycie aktywów w spadku za element działań optymalizacyjnych. Trzeba ponadto wskazać, że organy podatkowe od lipca 2016 r. dysponujš narzędziem przeznaczonym do walki z optymalizacjš podatkowš (ogólna klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania), więc walka z optymalizacjš nie powinna odbywać się poprzez naruszanie przez ustawodawcę podstawowych norm konstytucyjnych o charakterze gwarancyjnym dla podatnika. Warto zauważyć, że ustawodawca ma niewštpliwie prawo do zmian zasad opodatkowania. Co więcej, ma wręcz obowišzek wprowadzania tych zmian w sytuacji, w której uznaje, że funkcjonujšce rozwišzania prawne nie spełniajš celów, do jakich zostały utworzone. Jednak koniecznoœć takiej zmiany nie może usprawiedliwiać naruszania interesów w toku podatników.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL