Podatek dochodowy

Ceny transferowe – podsumowanie zmian w 2018 r.

Adobe Stock
Usługi doradcze, prawne czy badania rynku to przykłady świadczeń między podmiotami powiązanymi, których zaliczanie do kosztów jest limitowane. Jeśli wydatek przewyższa 3 mln zł, to pomniejszy przychody tylko częściowo.

Wśród zmian przepisów podatkowych, które zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2018 r., są także zmiany obejmujące regulacje z zakresu cen transferowych. Najważniejszą zmianą dotyczącą podmiotów powiązanych jest ustanowienie ograniczenia uznawania za koszty uzyskania przychodów wydatków dotyczących usług niematerialnych świadczonych między podmiotami powiązanymi. Ustawa wskazuje, że niektóre z nich, ponoszone bezpośrednio lub pośrednio wyłącznie na rzecz podmiotów powiązanych lub mających siedzibę w raju podatkowym, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów tylko w określonej wysokości >patrz ramka.

Kwota poniesiona na wymienione w ramce wydatki, która nie podlega ograniczeniom, to 3 mln zł. Dopiero każdy wydatek przekraczający ten limit może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodu tylko w określonej wysokości. Wysokość ta została ustalona na poziomie nieprzekraczającym 5 proc. EBITDA, tj. kwoty, na którą składa się nadwyżka sumy przychodów ze wszystkich źródeł przychodów pomniejszonych o przychody z tytułu odsetek nad sumą kosztów uzyskania przychodów pomniejszonych o wartość zaliczonych w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych i odsetek. Oznacza to, że podatnik zobowiązany jest do następujących czynności:

Krok 1.

Podliczenie kosztów poniesionych na wyżej wymienione usługi oraz odjąć od nich kwotę 3 mln zł stanowiącą kwotę, do której ograniczenie nie jest stosowane.

Krok 2.

Wyliczenie wskaźnika EBITDA dla swojej działalności. Do kosztów uzyskania przychodów podatnik może wliczyć każdą kwotę powyżej 3 mln zł, która nie przekracza 5 proc. wyliczonego wskaźnika EBITDA.

Przykład

W 2018 roku spółka poniosła koszty usług księgowych na rzecz podmiotu powiązanego, które wyniosły 5 000 000 zł.

Krok 1.

Zgodnie z nowymi przepisami, ograniczenia w zaliczaniu usług niematerialnych do kosztów uzyskania przychodów dotyczą tylko nadwyżki kosztów powyżej 3 mln zł. A zatem należy obliczyć:

5 000 000 zł – 3 000 000 zł = 2 000 000 zł

Kwota 2 000 000 zł stanowi nadwyżkę, do której stosuje się ustawowe limity wliczania usług niematerialnych do kosztów uzyskania przychodu.

Krok 2. Następnie należy policzyć wskaźnik EBITDA dla spółki. Na potrzeby przykładu załóżmy, że sytuacja finansowa spółki w roku 2018 prezentowała się następująco:

- suma przychodów ze wszystkich źródeł 25 000 000 zł

- przychody z tytułu odsetek 500 000 zł

- koszty uzyskania przychodów 20 000 000 zł

- wartość zaliczonych w roku podatkowym odpisów amortyzacyjnych 150 000 zł

- koszty z tytułu odsetek 4 850 000 zł

Wskaźnik EBITDA dla powyższych danych kształtuje się następująco:

[(suma przychodów ze wszystkich źródeł – przychody z tytułu odsetek) – (koszty uzyskania przychodu – wartość zaliczonych w roku podatkowym odpisów amortyzacyjnych – koszty z tytułu odsetek)] x 5 proc. = [(25 000 000 zł – 500 000 zł) – (20 000 000 zł – 150 000 zł – 4 850 000 zł)] x 5 proc. = (24 500 000 zł – 15 000 000 zł) x 5 proc. = 9 500 000 zł x 5 proc. = 475 000 zł

Wartość 5 proc. EBITDA dla działalności danej spółki wynosi 475 000 zł. Oznacza to, że tylko 475 000 zł kosztów z tytułu świadczonych usług na rzecz podmiotów powiązanych może być wliczone do kosztów uzyskania przychodu.

Z drugiej strony wskazać należy kwotę, która do kosztów uzyskania przychodu nie może być zaliczona. Nadwyżka, do której stosuje się ustawowe limity, wynosi 2 000 000 zł, natomiast wartość 5 proc. EBITDA – 475 000 zł. A zatem kwota, która nie może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów wynosi:

2 000 000 zł – 475 000 zł = 1 525 000 zł.

Wyłączenia

W kolejnych ustępach art. 15e ustawy o CIT ustawodawca wskazał, że omawiane ograniczenie nie znajdzie zastosowania w przypadku:

- tych kategorii kosztów, które mają charakter kosztów bezpośrednio wpływających na koszt wytworzenia danego towaru lub usługi,

- gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług oraz

- usług ubezpieczenia świadczonych przez podmioty, o których mowa w art. 15c ust. 16 pkt 6 i 7 ustawy o CIT.

Uwaga! Kwotę wydatków wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów uwzględnia się w danym źródle przychodów proporcjonalnie do wysokości kosztów poniesionych w ramach danego źródła przychodów.

Ważnym elementem nowo wprowadzonego przepisu jest zapis stanowiący, że w sytuacji, gdy pomiędzy podmiotami powiązanymi zostało zawarte porozumienie cenowe APA, omawiane ograniczenia nie będą miały zastosowania.

W odniesieniu do porozumień cenowych należy wskazać na modyfikację art. 9a ust. 2e ustawy o CIT. Do 31 grudnia 2017 r. podmioty objęte decyzją w sprawie uznania prawidłowości wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej w okresie, którego ta decyzja dotyczy, miały obowiązek sporządzenia dokumentacji podatkowej tylko w przypadku transakcji, w której opisują dane finansowe, w tym przepływy pieniężne dotyczące tych transakcji lub innych zdarzeń, opis przebiegu tych transakcji lub innych zdarzeń, w tym funkcji wykonywanych przez podatnika, angażowanych przez nie aktywów bilansowych i pozabilansowych, kapitału ludzkiego oraz ponoszonych ryzyk oraz metodę i sposób kalkulacji dochodu (straty) podatnika wraz z uzasadnieniem ich wyboru, w tym algorytmu kalkulacji rozliczeń dotyczących tych transakcji lub innych zdarzeń oraz sposoby wyliczenia wartości rozliczeń wpływających na dochód (stratę) podatnika oraz również pozostałych wspólników spółki niebędącej osobą prawną.

Zniesienie obowiązku przy porozumieniach

Od początku roku 2018 powyższy obowiązek w całości został zniesiony, również w przypadku transakcji z osobami fizycznymi. Ponadto, przepis ten został doprecyzowany w ten sposób, że regulacji dotyczących obowiązku sporządzania dokumentacji cen transferowych nie stosuje się zarówno do transakcji, jak i innych zdarzeń.

Do art. 9a ustawy o CIT dodano ustęp 3e, który nakłada obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowej do transakcji lub innych zdarzeń dokonanych między spółkami tworzącymi podatkową grupę kapitałową a niewchodzącymi w skład tej grupy podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 11 ustawy o CIT.

W grupach kapitałowych

W odniesieniu do wcześniej opisanego ograniczenia wliczania do kosztów uzyskania przychodu usług niematerialnych ustawodawca wskazał, że postanowienia o ograniczonym wliczaniu wydatków na usługi niematerialne do kosztów uzyskania przychodu stosuje się odpowiednio do spółek wchodzących w skład grupy kapitałowej.

Natomiast w zakresie świadczeń objętych obowiązkiem sporządzania dokumentacji przez podmioty tworzące podatkową grupę kapitałową zmieniono art. 11 ust. 8 ustawy o CIT. Od 1 stycznia 2018 r. katalog świadczeń, co do których nie jest wymagane sporządzenie dokumentacji, nie obejmuje świadczeń między spółkami tworzącymi podatkową grupę kapitałową.

Należy również wspomnieć, że rozszerzono delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Czas na nowe rozporządzenie

Taki zapis został zawarty zarówno w ustawie o CIT, jak i w ustawie o PIT. Minister został zobowiązany do określenia w drodze rozporządzenia dodatkowo sposobu i trybu określenia wynagrodzenia z tytułu przeniesienia pomiędzy podmiotami powiązanymi istotnych ekonomicznie funkcji, aktywów i ryzyk oraz tryb stosowania metod szacowania dochodu dla określonych rodzajów transakcji.

Uwaga! W odniesieniu do zawieranych transakcji wskazać należy, że zmiany wchodzą w życie 1 stycznia 2018 r., jednak będą dotyczyły transakcji i innych zdarzeń zaistniałych po 1 stycznia 2017 r. W przypadku podatników, którzy przygotowali już dokumentacje cen transferowych za rok 2017, konieczne będzie naniesienie zmian uwzględniających nowe przepisy. ?

Autorka jest starszym asystentem ds. Cen Transferowych, PKF

Jakich usług dotyczy ograniczenie

Ustawodawca w art. 15e ustawy o CIT wskazał, że podatnicy są obowiązani do wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków na następujące usługi:

- usługi doradcze, badania rynku, usługi prawne, usługi reklamowe, zarządzania i kontroli, przetwarzanie danych, ubezpieczenia, gwarancje i poręczenia oraz świadczenia o podobnym charakterze; a także

- wszelkiego rodzaju opłaty i należności za korzystanie lub prawo do korzystania z praw lub wartości niematerialnych i prawnych, tj. autorskich praw majątkowych, licencji, praw własności przemysłowej, know-how; oraz

- koszty przeniesienia ryzyka niewypłacalności dłużnika z tytułu pożyczek innych niż udzielonych przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, w tym w ramach zobowiązań wynikających z instrumentów finansowych oraz świadczeń o podobnym charakterze.

Powiązania ze Skarbem Państwa

Od 1 stycznia 2018 r. obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych nie obowiązuje w sytuacji, gdy Skarb Państwa oraz jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki biorą udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu innym podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale innego podmiotu krajowego, jak również gdy równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w zarządzaniu podmiotami krajowymi lub w ich kontroli albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów. Analogiczne postanowienia zawarte dotyczące osób fizycznych zostały w art. 25 ust. 4 ustawy o PIT.

Katarzyna Zakrzewska, Menedżer ds. Cen Transferowych, PKF

Centralizacja funkcji na poziomie grupowym z wątpliwościami

Niewątpliwie opisane w artykule zmiany należą do najbardziej radykalnych w tym zakresie w ostatnich latach. W szczególności ograniczenie możliwości uznania za koszty uzyskania przychodów części określonych wydatków, tj. niektórych usług niematerialnych, a także kosztów licencji i innych opłat tego typu, będzie bardzo dotkliwe dla podatników.

Wprowadzone przepisy mają na celu ograniczenie optymalizacji podatkowej poprzez sztuczne zwiększanie kosztów uzyskania przychodów. Wydaje się jednak, że mogą one niesłusznie dotknąć spółki, które posiadają większość funkcji scentralizowanych na poziomie grupowym. Wprawdzie limity nie będą stosowane w przypadku uzyskania uprzedniego porozumienia cenowego, jednak na dzień dzisiejszy jest to długotrwała i uciążliwa procedura.

Nowe przepisy wyłączają ze stosowania regulacji o cenach transferowych podmioty, u których jedynym czynnikiem kwalifikującym do uznania je za „podmioty powiązane" jest fakt, że udziały w tych podmiotach posiada Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Zmiana ta była niewątpliwie bardzo potrzebna i oczekiwana. Warto dodać, że gdyby zmiana ta nie weszła w życie, to skarb Państwa miałby obowiązek sporządzić za rok 2017 dokumentację grupową, tzw. master file, oraz złożyć raport CBC.

Pozytywną informacją jest też zobowiązanie ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydania rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu określenia wynagrodzenia z tytułu przeniesienia pomiędzy podmiotami powiązanymi istotnych ekonomicznie funkcji, aktywów i ryzyk. Kwestia ta wciąż jest niejasna i budzi wiele kontrowersji.

Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL