Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Plus Minus

Jan Maciejewski: Oświecona Europa czeka na islam

Fotorzepa, Robert Gardziński
Islam nie podbije Europy. Jego wyznawcy wcale nie będš musieli uciekać się do przemocy. Zachód sam przyjmie tę religię z otwartymi ramionami. Można wręcz odnieœć wrażenie, że już od dłuższego czasu nasza cywilizacja cierpliwie czeka, by w końcu rzucić się w objęcia islamu.

Pojawienie się na naszym kontynencie muzułmańskich imigrantów jest tu tylko faktem statystycznym, ma wtórne znaczenie. Na poddanie się islamowi przygotowujemy się już bowiem od dawna, w taki a nie inny sposób definiujšc pojęcia „rozum", „wiara" czy „wspólnota".

W pewnym momencie, w epoce oœwiecenia, doszliœmy do wniosku, że za racjonalne, pewne i obiektywne może być uznane tylko to, co jest empirycznie potwierdzone. Wszystko inne jest sprawš subiektywnš, należy do dziedziny sumienia, subiektywnych decyzji. W ten sposób niemożliwa stała się racjonalna dyskusja o wierze, sensie życia człowieka, jego powołaniu i obowišzkach. Papież Benedykt XVI mówił podczas swojego słynnego wykładu w Ratyzbonie we wrzeœniu 2006 r., że w ten sposób wizja człowieczeństwa została zredukowana, ponieważ „specyficznie ludzkie pytania o nasze pochodzenie i przeznaczenie, pytania stawiane przez religię i etykę, nie majš już miejsca w zasięgu zbiorczego rozumu zdefiniowanego przez ťnaukęŤ, tak więc muszš być odesłane do dziedziny subiektywnoœci. W ten sposób etos i religia tracš swojš siłę tworzenia wspólnoty".

Po oœwieceniu niemożliwa była już więc wspólnota oparta na sporze, w którego konsekwencji ustalane byłyby wartoœci podzielane przez jej członków. Każdy musi wybrać je sobie sam. Indywidualizm, cecha współczesnych społeczeństw, którš tak chętnie krytykujš nowoczeœni moraliœci, nie bierze się z egocentryzmu, kryzysu rodziny czy przemian społecznych. ródłem indywidualizmu jest nasza samotnoœć. Samotnoœć w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, po co w ogóle żyjemy.

Z tego osamotnienia wyrywało ludzi Zachodu chrzeœcijaństwo. Koœciół przejšł i przyswoił sobie pojęcie „logos", kluczowš kategorię greckiej filozofii. Œw. Jan posłużył się nim w prologu Ewangelii: „Na poczštku było Słowo (w oryginale – „logos"), a Słowo było u Boga i Bogiem było Słowo". „Logos" oznacza jednoczeœnie „słowo" i „rozum". Jezus, rodzšc się jako człowiek, wniósł między ludzi, w nasz œwiat, boskš racjonalnoœć. Bóg chrzeœcijaństwa jest racjonalny, tak jak racjonalny jest stworzony przez niego œwiat. To dlatego Koœciół odegrał wielkš rolę w stworzeniu uniwersytetu. Instytucji, która nawet w swojej nazwie mówi o porzšdku i zrozumiałoœci œwiata. „Universitas" to przecież „całoœć", „pełnia", „wszechœwiat". Cały przednowoczensy rozwój nauki opierał się na przekonaniu, że w im większym stopniu człowiek zrozumie rzeczywistoœć, tym lepiej pozna też Boga. Nie było tu miejsca na rozróżnienie wiedzy i wiary. Sens życia człowieka i porzšdek œwiata były przedmiotami tej samej dyskusji. Człowiek nie był skazany na samotnoœć w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie o jego przeznaczenie i pochodzenie.

Tymczasem islam nie jest religiš racjonalnš. Allah jest bogiem dalekim, oddzielonym od człowieka, niepoznawalnym; „doskonale transcendentnym" – jak mówił w Ratyzbonie Benedykt XVI. Bogiem, którego oœwieconej Europie dużo łatwiej przyjšć i zaakceptować niż Chrystusa. Jeden z najważniejszych fragmentów „Uległoœci", powieœci Michela Houellebecqa o pokojowym przejęciu kontroli nad Francjš przez islamistów, opowiada o tym, co dzieje się z uniwersytetami po dojœciu do władzy Bractwa Muzułmańskiego. A dzieje się tak naprawdę niewiele. Zmieniajš się dekoracje, powstaje kilka nowych zakładów badań nad Koranem, ale to wszystko. Islam i nowoczesna nauka nie wchodzš sobie w drogę. Sš zgodne w wizji samotnego człowieka wrzuconego w bezsensowny, pozbawiony porzšdku œwiat. To dwóch sojuszników, którzy nie sš jeszcze po prostu do końca œwiadomi, jak wiele ich łšczy.

PLUS MINUS


Prenumerata sobotniego wydania „Rzeczpospolitej”:


prenumerata.rp.pl/plusminus


tel. 800 12 01 95

ródło: Plus Minus

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL