Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Plus Minus

Prawda o Putinie

Getty Images, Konstantin Zavrazhin
Gdzie, kiedy i w jakiej rodzinie urodził się Putin; dlaczego runšł na ziemię samolot, w którym siedział badajšcy tę sprawę dziennikarz; jak przyjęto Putina do KGB i dlaczego go stamtšd wyrzucono; jak dorobił się milionów dolarów w cišgu paru lat sprawowania władzy zastępcy mera w Petersburgu?

Dziœ prezydent Rosji Władimir Putin obchodzi 65. urodziny. W zwišzku z tym przypominamy tekst, który ukazał się w "Plusie Minusie" w marcu tego roku.

Wiele powstało dotychczas biografii Władimira Władimirowicza Putina, ale dopiero monumentalna ksišżka Krystyny Kurczab-Redlich „Wowa, Wołodia, Władimir. Tajemnice Rosji Putina" daje nam, na ile to w ogóle możliwe w rosyjskiej atmosferze totalnej tajnoœci, pełny obraz tej postaci. Ksišżka ta jest koniecznym uzupełnieniem prac poprzedników, najczęœciej korespondentów zachodnich, którzy – jak choćby Michael Stuermer w „Putin i odrodzenie Rosji", Angus Roxburgh w „Strongman u szczytu władzy" czy Steven Lee Myers w ksišżce „Nowy car" – opierajšc się głównie na oficjalnych informacjach, dostarczajš nam wiedzę doœć powierzchownš, pełnš półprawd i niedomówień.

Kurczab-Redlich ma nad nimi tę przewagę, że przeżyła w Rosji niemal 15 lat i to nie jako hołubiony (finansowo i prestiżowo) dziennikarz zachodni, lecz jako „wolny strzelec" żyjšcy wœród Rosjan, mieszkajšcy jak oni, podróżujšcy jak oni, przeżywajšcy ich codzienne emocje, między innymi ich powszedni strach przed władzš. Co jednak ważniejsze, pochodzi ona z „bloku socjalistycznego", co – mimo że w Polsce ów socjalizm miał o wiele łagodniejsze wydanie niż prawdziwy komunizm radziecki – pozwala jej lepiej od autorów z Zachodu rozumieć motywy działań wychowanego w tej atmosferze Wowy (dziecięce zdrobnienie imienia Władimir) Putina.

Bezcenne sš fragmenty ksišżki poœwięcone ówczesnym pionierom, ich wspomnieniom („pamiętam jeden z największych strachów mojego dzieciństwa, że mogłam się urodzić w państwie kapitalistycznym, a nie w Zwišzku Radzieckim"), ich pieœniom. Autorka kontynuuje – „Samych pieœni pionierów było blisko pięćset. A jeszcze te dla komsomolców, dla partyjnych, dla kołchoŸników, dla robotników... Od 1917 roku przekazywane z pokolenia na pokolenie, wnikajšce w podœwiadomoœć, utwierdzały w umysłach milionów ludzi na obszarze całego Zwišzku Radzieckiego przekonanie, że mityczna wizja to rzeczywistoœć". Spostrzeżenie Kurczab-Redlich, że „w latach szeœćdziesištych ubiegłego wieku rówieœników Władimira Putina było około 40 milionów", że „Rosję zapełniajš zarówno oni, jak też ich starsi bracia i siostry oraz wychowane przez nich dzieci", i że „przeskok od komunizmu do demokracji dokonał się dla Rosjan zbyt gwałtownie, był jak udział w forsownym biegu bez treningu" tłumaczy nastroje społeczeństwa rosyjskiego trafniej, niż długie opracowania socjologów. Właœnie tłumaczy, bo autorka stara się to społeczeństwo zrozumieć, analizować, objaœniać motywy jego działań, nie skrywajšc swojej sympatii dla Rosjan. Ta ksišżka nie jest pożywkš dla rusofobów.

„Wowa, Wołodia, Władimir" to reportaż z życia prezydenta Rosji. Szczegółowy, odpowiadajšcy na podstawowe pytania: co się stało i dlaczego do tego doszło. Kluczowym słowem w odpowiedziach autorki na tytułowe „Tajemnice Rosji Putina" jest słowo „naprawdę". Zachodni twórcy dotychczasowych biografii na te pytania nie tylko nie odpowiadali, ale nawet ich nie postawili. Gdzie, kiedy i w jakiej rodzinie naprawdę urodził się Putin; dlaczego runšł na ziemię samolot, w którym siedział badajšcy tę sprawę dziennikarz; jak naprawdę przyjęto Putina do KGB, co tam naprawdę robił i dlaczego go stamtšd wyrzucono; jak dorobił się milionów dolarów w cišgu paru lat sprawowania władzy zastępcy mera w Petersburgu; dlaczego zginęli wszyscy stojšcy mu na drodze, od nieznanego społeczeństwu deputowanego Szutowa (umarł w mękach w kolonii karnej), przez powszechnie znanego petersburskiego mera Anatolija Sobczaka, po wiele innych osób; jaki zwišzek może mieć œmierć pewnego generała z awansem Putina na szefa FSB, i wreszcie, jak i dlaczego Putin naprawdę został prezydentem.

Ksišżkę kończy „niepełna lista ofiar Władimira Putina", która zajmuje szeœć stron. Gwoli œcisłoœci trzeba dodać, że o podobnych sprawach pisano już wczeœniej: zagadkš narodzin naszego bohatera zajšł się, choć pobieżnie, rosyjski politolog Stanisław Biełkowski („Cała prawda o Putinie"), zagadkę œmierci Sobczaka naœwietliła rosyjska dziennikarka Masha Gessen („Putin człowiek bez twarzy"), a rosyjscy autorzy Jurij Felsztynski i Władimir Pribyłowski („Korporacja zabójców. Rosja, KGB i prezydent Putin", na którš autorka często się powołuje), pierwsi wymienili nazwiska wielu zabitych, figurujšcych także w omawianej tu ksišżce. Autorka nie tworzy list cmentarnych w pogoni za taniš sensacjš, lecz dla wyczerpujšcej odpowiedzi, jakš stawia każda biografia: kim jest bohater. Zajmujšca niemal 50 stron bibliografia œwiadczy o starannym udokumentowaniu faktów przywoływanych przez autorkę.

Wartoœć pracy Krystyny Kurczab-Redlich polega jednak na czym innym, a mianowicie na wiwisekcji terroryzmu w Rosji Putina. Jak powstawał i dlaczego. Rozdział „Koronkowa robota z tronem w tle", który opowiada dramatycznš historię Czeczenii to misterna analiza nie tylko rozpętanej w 1999 roku wojny, ale i plagi aktów terrorystycznych, które wraz z niš zwaliły się na Rosję. Autorka próbuje też dojœć do tego, jaka była w nich rola służb specjalnych i samego Władimira Putina. Jedna z czytelniczek w zamieszczonej w internecie opinii napisała: „jeœli tylko połowa z tego jest prawdš, to historie aktów terrorystycznych w Rosji sš najpotworniejszymi historiami naszych czasów".

Straszna jest też historia Czeczenii, w której wojny, trwajšcy do dziœ terror, tortury powszechnie stosowane przez obecnš, osadzonš tam z pomocš Putina władzę, stworzyły forpocztę dla powišzań z państwem islamskim, gdzie prym wiodš także agenci Kremla. Nie brakuje ich ani w syryjskich oddziałach, ani w Al-Kaidzie, której obecny przywódca przebywał kiedyœ na półrocznym szkoleniu w dagestańskim oddziale FSB. A jakš rolę w rodzimej „produkcji terrorystów" może odgrywać Islamska Partia Odrodzenia, której narodzinom w jednej z republik Putin towarzyszył jeszcze w 1991 r.? Jeden z cytowanych w ksišżce pułkowników KGB, mieszkajšcy obecnie w USA, stwierdza, że „Rosja posługuje się terroryzmem głównie dla manipulacji w polityce wewnętrznej". Pan pułkownik miał na myœli terroryzm na „użytek domowy", bo mówił to, zanim jeszcze Rosja sterroryzowała Ukrainę i zanim zaczęła bombardować Syrię.

Motywem przewodnim ksišżki jest stosunek do Putina liderów œwiata zachodniego. Bezradnoœć, uległoœć, koniunkturalizm – od wojny w Czeczenii (kiedy przystali tam na ludobójstwo) przez wojnę w Gruzji (którš zamietli pod dywan) aż po wojnę z Ukrainš, która – na krótko – obudziła ich z marazmu. Wojnę rozpoczętš pacyfikacjš Majdanu za pomocš broni i amunicji wysyłanych z podmoskiewskiego lotniska wojskowego w Czkałowie.

Można ksišżkę „Wowa, Wołodia, Władimir" traktować jako akt oskarżenia z dołšczonym uzasadnieniem. Ale autorka, z wykształcenia prawnik, stara się – gdzie to możliwe – wkładać też togę adwokata. Posługuje się wtedy głównie opiniami psychologów, a nawet psychiatrów odwołujšcych się do ciężkiego dzieciństwa podsšdnego. Z punktu widzenia politologa jest to zabieg nieco irytujšcy, dowodzi jednak pewnej sympatii, jakš bohater wywołuje w Krystynie Kurczab-Redlich, szczególnie w okresie jego ciężkiego dzieciństwa. Ostatni rozdział, jakby dla porzšdku, traktuje o życiu prywatnym Władimira Putina, ale wydaje się, że autorka, podobnie jak i główny bohater ksišżki, nie przywišzuje do tego wštku specjalnej wagi.

Tę biografię czyta się jak powieœć kryminalnš. To przede wszystkim „zasługa" samego Putina. Kurczab-Redlich trzeba jednak oddać, że œwietnie tę historię opowiedziała. Szkoda tylko, że nie jest to beletrystyka, lecz literatura faktu. I że poœwięcona jest pamięci kilku bliskich autorce osób (m.in. Annie Politkowskiej), którym – jak pisze: zły los odebrał życie. Zły los o imieniu „Wowa, Wołodia, Władimir".

Dr Tadeusz A. Kisielewski jest politologiem, niezależnym analitykiem stosunków międzynarodowych, autorem wielu ksišżek zajmujšcych się historiš współczesnš, m.in: „Rosja – Chiny – NATO"; „Schyłek Rosji"; „Nafta znowu zmieni œwiat"; „Katyń. Zbrodnia i kłamstwo", oraz wydanej ostatnio „Churchill. Najlepszy sojusznik Polski?" (Ksišżka Historyczna Roku 2016 Magazynu Literackiego „Ksišżki").

ródło: Plus Minus

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL