Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Opinie

Dług bardziej szkodzi krajom na dorobku

Marcin Lipka, główny analityk e-kantoru Cinkciarz.pl
materiały prasowe
Wypłacalnoœć państwa to nie tylko stosunek jego długu do Produktu Krajowego Brutto – pisze ekspert.

Od lat inwestorzy oraz ekonomiœci dyskutujš o rosnšcym długu. W rozważaniach tych często jednak brakuje jednego podstawowego elementu, czyli odniesienia zobowišzań do majštku zgromadzonego przez kraj. Dopiero takie zestawienie pozwala na bardziej obiektywnš ocenę wypłacalnoœci państwa.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) publikuje co pół roku „Monitor Fiskalny". Najnowsza edycja skupia się przede wszystkim na szeroko pojętym długu. Zrobiła wrażenie nawet na osobach, które nie sš bezpoœrednio zwišzane z ekonomiš. Otóż w raporcie MFW czytamy, że dług przedsiębiorstw niefinansowych, gospodarstw domowych i rzšdów wzrósł do 225 proc. œredniego PKB dla 100 badanych krajów, tym samym osišgajšc historyczne rekordy. Ich całkowite zobowišzania to 152 bilionów dolarów amerykańskich, w tym jedna trzecia to efekt pożyczek wygenerowanych przez sektor finansów publicznych. Powstaje jednak pytanie czy zestawienie długu do PKB rzeczywiœcie dobrze oddaje możliwoœci regulacji zobowišzań.

 

Co kwartał Rezerwa Federalna (Fed) publikuje opracowanie „Financial Accounts of the United States", które można okreœlić jako bilans amerykańskiej gospodarki. Z ostatniego dokumentu wynika, że zadłużenie gospodarstw domowych po pierwszej połowie 2016 r. wynosiło 14,4 biliona dolarów, przedsiębiorstw 13,2 biliona dolarów, a sektora finansów publicznych ponad 18,5 biliona dolarów. Łšcznie to ponad 46 bilionów dolarów długu, co stanowi aż 250 proc. PKB Stanów Zjednoczonych.

Jednak w przeciwieństwie do wielu innych publikacji możemy tutaj przeczytać także o majštku Amerykanów. Wlicza się do niego m.in. aktywa niefinansowe, gdzie głównymi składnikami sš nieruchomoœci oraz dobra trwałe, o wartoœci ponad 30 bilionów dolarów, jak i aktywa finansowe, których wartoœć przekracza 70 bilionów dolarów. Do tych drugich zalicza się udziały w przedsiębiorstwach akcyjnych i prywatnych (32,5 biliona dolarów), programy emerytalne i produkty ubezpieczeniowe (23,5 biliona dolarów) czy gotówkę i obligacje (14 bilionów dolarów). W rezultacie majštek netto gospodarstw domowych, czyli suma aktywów minus zobowišzania obywateli, wynosi 87 bilionów dolarów. Nie odejmuje się już od niego długu przedsiębiorstw, gdyż jest zawarty w wycenie firm. Cały czas natomiast zostajš jeszcze zobowišzania sektora finansów publicznych w wysokoœci 18,5 biliona dolarów. Jednak administracja federalna ma również skromny majštek (6 bilionów dolarów), co powoduje, że jej wartoœć netto wynosi minus 12,5 biliona dolarów. Oznacza to, że finalnie aktywa netto USA wynoszš około 75 bilionów dolarów, czyli czterokrotnoœć PKB.

Starajšc się odnieœć tę wartoœć do historycznych wskazań, można użyć jednego z popularnych wskaŸników wypłacalnoœci w przedsiębiorstwach, czyli długu do kapitału własnego (D/E). Dla USA wynosi on 0,60 (im mniej, tym lepiej) i można uznać, że jest to poziom zadowalajšcy. Jest on również analogiczny, chociażby z poziomami z końca 2005 r., ale np. znacznie poniżej wartoœci ze szczytu kryzysu z lat 2008/2009, kiedy ten wskaŸnik dochodził do 0,67. Można więc stwierdzić, że bieżšce dane nie odbiegajš od tych sprzed dekady.

Inne rozwinięte państwa

Niestety w przypadku pozostałych rozwiniętych krajów nie ma tak dokładnych danych jak dla USA. OECD prowadzi natomiast podobnš statystykę, publikowanš w „National Accounts at a Glance". Nieco inaczej przedstawiana jest tam wartoœć netto gospodarstw domowych. Jest to stosunek majštku netto do rocznego dochodu rozporzšdzalnego. W USA całkowity dochód rozporzšdzalny wynosi ok. 12,7 bilionów dolarów., co stanowi około dwóch-trzecich PKB. Mniej więcej taki sam stosunek dochodu do PKB jest obserwowany w innych gospodarkach, co ułatwia porównanie wartoœci, a także teoretycznš ocenę możliwoœci regulacji zobowišzań państwa.

Jeżeli zaœ chodzi o wartoœć netto gospodarstw domowych w Stanach Zjednoczonych, to według OECD wynosiła ona w 2014 r. 588 proc dochodu rozporzšdzalnego, czyli bardzo podobnie jak z danych Fedu (dwie trzecie z 588 proc. daje akurat wczeœniej wymienionš czterokrotnoœć PKB). Zbliżone wyniki osišga wiele państw rozwiniętych np. Francja, Dania czy Holandia. Komfortowš sytuację majš natomiast Niemcy, gdzie zadłużenie publiczne i prywatne jest mniejsze niż w USA (ok. 180 proc. PKB), a wartoœć majštku netto gospodarstw domowych kształtuje blisko 350 proc PKB. W rezultacie wskaŸnik długu do kapitału własnego tylko minimalnie przekracza 0,50.

Gorsza sytuacja gospodarek rozwijajšcych się

Ujęte w statystykach OECD kraje rozwijajšce się notujš zdecydowanie gorsze rezultaty niż państwa rozwinięte. Nawet w przypadku ogólnie dobrze ocenianych przez inwestorów Czech, dług prywatny i publiczny przekracza 170 proc. PKB, co przy majštku netto w okolicach 250 proc. PKB oznacza, że wskaŸnik długu do kapitału własnego (D/E) znajduje się w granicach 0,7.

Jeszcze gorzej wyglšda sytuacja w kontekœcie Słowenii, gdzie zadłużenie prywatne i publiczne to ponad 200 proc. PKB, a aktywa netto znajdujš się na poziomie niższym niż 150 proc. PKB. Niestety dane OECD dla Polski, podobnie zresztš jak dla wielu innych krajów rozwijajšcych się, sš niepełne i trudno je porównać z przedstawianymi dla krajów strefy euro czy USA.

Ogólnie można jednak zauważyć, że te państwa, które nie miały szans na zgromadzenie majštku przez ostatnie dziesięciolecia, sš w znacznie gorszej sytuacji, mimo że ich dług prywatny czy publiczny jest mniejszy od tego w państwach zamożnych. Stšd mogš być one bardzo wrażliwe nawet na niewielki wzrost zadłużenia skarbowego w relacji do PKB – po prostu brakuje im majštku, który w razie koniecznoœci mógłby zostać opodatkowany.

Podsumowujšc, metoda szacunku aktywów netto kraju w relacji do jego całkowitego zadłużenia powinna wzbogacać doœć prostš i powszechnš analizę samego długu do PKB. Wadš takiego rozwišzania może być jednak stosunkowo niewielka dostępnoœć danych, co w przypadku niektórych krajów wyraŸnie utrudnia zbudowanie wiarygodnego porównania.

Autor jest głównym analitykiem e-kantoru Cinkciarz.pl

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL