Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Nieruchomoœci

Kredyt hipoteczny a podział majštku po rozwodzie

AdobeStock
Czy kredyt zacišgnięty na kupno domu czy mieszkania uwzględnić w wycenie majštku przy rozstaniu – ma rozstrzygnšć Sšd Najwyższy.

Z wnioskiem o rozstrzygnięcie tej arcyważnej ekonomicznie kwestii przez poszerzony skład Sšdu Najwyższego wystšpiła pierwsza prezes SN Małgorzata Gersdorf, ponieważ problem narasta od lat, natomiast sšdy do tej pory nie wypracowały jednolitego stanowiska.

Chodzi o to, jak traktować hipotekę na działce czy domu przy podziale majštku dorobkowego po rozwodzie, a dokładniej, czy to obcišżenie należy brać pod uwagę i dzielić majštek, jakby hipoteki nie było.

Rozwód z długiem

W postępowaniu o zniesienie współwłasnoœci, a te przepisy stosuje się do podziału majštku dorobkowego, w szczególnoœci po rozwodzie, sšd rozstrzyga wzajemne roszczenia byłych współmałżonków (współwłaœcicieli) w zwišzku z posiadaniem rzeczy. Po prawomocnym zniesieniu współwłasnoœci byli małżonkowie nie mogš już jednak wracać do tych roszczeń, nawet jeœli nie zgłosili ich wczeœniej ( mówi o tym art. 618 § 3 kodeksu postępowania cywilnego).

Pierwsza prezes SN pyta zatem, czy sšd ma przy podziale majštku po rozwodzie brać pod uwagę niespłaconš hipotekę (kredyt), a po drugie, czy ów zakaz stoi na przeszkodzie jej rozliczeniu (oczywiœcie na drodze sšdowej, gdyż dobrowolnie nie ma przeszkód) między byłymi małżonkami, jeœli jeden z nich już po zniesieniu współwłasnoœci spłacił dług zabezpieczony hipotecznie.

Praktyka jest różna

W wielu przypadkach sšdy takiego długu nie uwzględniały, co oznacza, że były małżonek, który nie otrzymał obcišżonego domu czy mieszkania, nadal odpowiadał za spłatę zacišgniętego na niego kredytu. Z kolei ten, który otrzymał w podziale np. obcišżany dom, de facto, patrzšc ekonomicznie, otrzymywał tylko jego częœć.

Pokazuje to jedna z niedawnych spraw przed SN. Sšd rejonowy przyznał główny składnik wspólnego majštku – spółdzielcze mieszkanie własnoœciowe – byłemu mężowi, zasšdzajšc dla byłej żony spłatę, ale nie bioršc pod uwagę, że mieszkanie było obcišżone hipotekš pod kredyt 89,2 tys. CHF.

Gdy sprawa trafiła do SN, ten stwierdził, że art. 618 § 3 k.p.c. dotyczy rozliczeń długów spłaconych do dnia prawomocnego podziału majštku i nie ma zastosowania do spłaty hipoteki przez jednego z małżonków po podziale majštku. Mimo ustania wspólnoœci ustawowej każdy z małżonków odpowiada bowiem wobec banku za spłatę kredytu w całoœci – wskazał SN, a sędzia sprawozdawca Agnieszka Piotrowska dodała w uzasadnieniu, że żadna z przeciwnych koncepcji rozliczenia nie jest wolna od niebezpieczeństw narażenia któregoœ z byłych małżonków na straty i perturbacje zwišzane ze spłacaniem kredytu ponad udział. Podział dotyczy jednak wspólnego majštku, a więc interesów majštkowych, które mogš być regulowane przez małżonków w sposób umowny.

W orzecznictwie można jednak spotkać także odmienny poglšd, mianowicie że majštek wspólny podlegajšcy podziałowi obejmuje jedynie jego czystš, realnš, wartoœć, a więc hipoteka zmniejsza wartoœć tego składnika. Za tym stanowiskiem przemawia także to, że z ekonomicznego punktu widzenia nie da się ocenić właœciwie majštku bez uwzględnienia zarówno aktywów, jak i pasywów.

Prezes Gersdorf zasugerowała też, czy nie należałoby jednak dopuœcić możliwoœci domagania się rozliczenia już po podziale majštku dorobkowego, gdy jeden z małżonków spłaci dług hipoteczny w nadmiarze.

Dodajmy, że przed dwoma miesišcami SN rozstrzygnšł innš ważnš kwestię dzielenia majštku wspólnego byłych małżonków. Orzekł, że jest on dzielony przez sšd po cenach z dnia podziału, choćby od rozstaniu znacznie spadła wartoœć jego poszczególnych składników. To ważna uchwała (I CSK 54/16), ponieważ do podziału majštku wspólnego dochodzi często dopiero po kilku, a nawet kilkunastu latach od rozwodu.

Sygn. akt: III CZP 30/18

OPINIA

Mariusz Korpalski, radca prawny zajmujšcy się sprawami o kredyty bankowe

Hipoteka jest jedynym pewnym sposobem zabezpieczenia, a potem zaspokojenia banku. Można więc przyjšć, że były małżonek, który otrzyma w ramach podziału majštku dorobkowego nieruchomoœć obcišżonš hipotekš, będzie spłacał kredyt i wtedy tę nieruchomoœć zatrzyma. Jeœli ani on, ani drugi małżonek nie będzie spłacał kredytu, to bank wyegzekwuje należnš mu kwotę, tj. zlicytuje nieruchomoœć, a resztę otrzyma jej były właœciciel. W konsekwencji należałoby przyjšć, zgodnie z realiami ekonomicznymi oraz odczuciem społecznym, że przy podziale majštku wartoœć nieruchomoœci powinna być obniżana o wartoœć obcišżajšcej jš hipoteki.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL