Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kosmos

Sonda Juice. Polacy w misji do Jowisza

Sonda JUICE ma wystartować w 2022 r., a około 2030 r. rozpoczšć badania gazowej planety
ESA
Oprogramowanie i urzšdzenia polskiego autorstwa pozwolš sprawdzić sondę JUICE przed wylotem w kosmos.

Sonda JUICE (JUpiter ICy moons Explorer) jest jednym z flagowych projektów planu „Cosmic Vision 2015–2025" realizowanego przez Europejskš Agencję Kosmicznš (ESA). Misja ma się oddalić od Ziemi o 778 500 000 km i dotrzeć do Jowisza w 2030 r., po czym przez trzy lata badać „gazowego olbrzyma" oraz jego trzy lodowe księżyce: Ganimedesa, Kallisto i Europę. Głównym realizatorem projektu jest Airbus Defence and Space.

Jeœli wszystko pójdzie zgodnie z planem, sonda JUICE wystartuje w czerwcu 2022 r. z kosmodromu Kourou w Gujanie Francuskiej. Oprócz programu badania Jowisza wykona przeloty w pobliżu Europy, Kallisto, a na koniec na dziewięć miesięcy wejdzie na orbitę Ganimedesa. Jest to jedyny księżyc Układu Słonecznego, który wytworzył własne pole magnetyczne. Naukowcy chcš przy pomocy aparatury na pokładzie JUICE zbadać jego magnetosferę oraz jej interakcje z burzliwym polem Jowisza. Pragnš się dowiedzieć, jaki jest wewnętrzny rozkład masy największego księżyca Jowisza, dynamika i ewolucja jego wnętrza. Będzie to pierwszy księżyc poza ziemskim, wokół którego orbitować będzie obiekt stworzony przez człowieka.

Naukowcy przypuszczajš, że Europa, Ganimedes i Kallisto mogš głęboko pod lodowš skorupš skrywać pokłady płynnej wody. Jeœli tak jest w istocie, być może pojawiły się tam również warunki do powstania życia. W tym względzie największe nadzieje wišżš z Europš – księżycem o żelaznym jšdrze i skalistym płaszczu. Pod kilku–kilkudziesięciokilometrowš warstwš lodu może rozprzestrzeniać się ogromny słony ocean.

Aparatura JUICE ma dokonać analizy lodu i minerałów na powierzchni księżyców. Znacznie trudniejszym zadaniem będzie badanie tego, co znajduje się pod powierzchniš kry, i zlokalizowanie wewnętrznych oceanów, a także pojęcie ich natury i procesów w nich zachodzšcych. Przedmiotem analiz będzie również znikoma atmosfera księżyców, a kamery JUICE wykonajš szczegółowe zdjęcia ich powierzchni.

JUICE będzie miała kształt krzyża o łšcznej powierzchni 97 metrów kwadratowych. Przeważajšcš częœć będš stanowiły największe w historii zainstalowane na sondzie kosmicznej panele słoneczne. Takie rozwišzanie wydało się konstruktorom najefektywniejsze, aby zapewnić jej moc koniecznš do trzyletniej pracy w tak dużej odległoœci od Słońca. Rozległe baterie słoneczne majš dostarczyć ok. 850 W dziesięciu instrumentom naukowym.

Parametry orbit Jowisza i Ganimedesa oraz ponad 25 manewrów przelotowych oraz dwie podróże w pobliżu Europy wymagajš, by sonda miała duży zapas paliwa chemicznego – około 3 ton.

Kosmiczna elektronika

Sonda będzie wyposażona w 10-metrowy maszt magnetometru i 16-metrowš antenę radaru oraz inne odbiorniki mierzšce pole elektryczne i magnetyczne. Na pokładzie JUICE znajdš się: kamera optyczna do obserwacji chmur na Jowiszu i badania morfologii obiektów (JANUS), hiperspektralny spektrometr obrazujšcy w podczerwieni (MAJIS) i w ultrafiolecie (UVS), instrument do obserwacji w zakresie fal submilimetrowych (SWI), wysokoœciomierz laserowy (GALA), radar do badania struktury księżyców lodowych do głębokoœci 9 km (RIME), magnetometr do scharakteryzowania pól magnetycznych i ich interakcji oraz do zbadania podpowierzchniowych oceanów na lodowych księżycach (J-MAG), instrumenty do scharakteryzowania œrodowiska plazmowego w układzie Jowisza (PEP) i badania emisji radiowych (RPWI) i (3GM) oraz radiowy pomiar pola grawitacyjnego Ganimedesa.

Lista eksperymentów, które ma przeprowadzić sonda JUICE, obejmuje również PRIDE – pomiary z użyciem systemu telekomunikacyjnego sondy i sieci radioteleskopów znajdujšcych się na powierzchni Ziemi. Ten element projektu powstał w celu wykonania precyzyjnych pomiarów pozycji i prędkoœci sondy i zbadania pól grawitacyjnych Jowisza i księżyców lodowych.

Polska i JUICE

Dwa z instrumentów naukowych JUICE: do badania fal submilimetrowych (SWI) oraz fal radiowych i plazmowych (RPWI), powstajš z udziałem Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk.

Natomiast inżynierowie z warszawskiej firmy Astri Polska opracowujš urzšdzenia elektroniczne, które pozwolš na przetestowanie sondy przed wysłaniem jej na misję kosmicznš. Zespół ma dostarczyć oprogramowanie (Real Time Simulation) oraz dwa urzšdzenia do obsługi naziemnej (Simulation Front End). Rozwišzania te pozwolš na wykonanie testów systemów elektronicznych, by dowiedzieć się, jak będzie funkcjonować wyposażenie sondy w kosmosie. Zakończenie prac projektowych jest przewidziane na 2018 r.

Astri Polska ma już doœwiadczenie we współpracy z ESA. Bierze też udział w pracach nad NeoSat, majšcym stworzyć nowej generacji europejskie platformy dla satelitów telekomunikacyjnych i MetOp-SG dšżšcym do umieszczenia na orbicie serii satelitów meteorologicznych.

Odkšd 26 wrzeœnia 2014 r. Polska stała się członkiem ESA, nasz udział w eksploracji kosmosu znacznie się zwiększył. Polska Agencja Kosmiczna ma pomagać polskim przedsiębiorstwom pozyskiwać œrodki z ESA na realizację międzynarodowych projektów. Do jej zadań ma również należeć promowanie współpracy nauki z biznesem w tej branży i usuwanie barier w rozwoju technologii kosmicznej. O ile nasz udział w projektach europejskich istotnie się zwiększa, o tyle obecna działalnoœć Agencji budzi wiele zastrzeżeń.

masz pytanie, wyœlij e-mail do autorki: malwina.uzarowska@rp.pl

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL