Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Kosmos

Stara nowa gwiazda

nasa.gov
Prawie 600 lat temu koreańscy badacze nieba dostrzegli gwiazdę widocznš jedynie przez kilkanaœcie dni.Teraz naukowcy zlokalizowali tę dawnš gwiazdę nowš.

Zjawisko, widoczne 11 marca 1437 roku w gwiazdozbiorze Skorpiona, odnotowały ówczesne kroniki Królewskich Astrologów Imperium Koreańskiego. Jego opis pozwolił współczesnym astronomom ustalić, iż chodziło o wybuch klasycznej gwiazdy nowej. Nie było jednak wiadomo, z którš gwiazdš zwišzać to wydarzenie.

"Dawnš" nowš zlokalizowano pod kierunkiem Michaela Shara'y z Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej. Wyniki przedstawiono w prestiżowym czasopiœmie "Nature". Istotny udział w tych pracach majš: mgr Krystian Iłkiewicz i prof. Joanna Mikołajewska z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN w Warszawie , w badaniach uczestniczyła także mgr Katarzyna Drozd (CAMK PAN). Polski wkład obejmował uzyskanie całej spektroskopii, wyznaczenie okresu orbitalnego, wyznaczenie okresu rotacji tego obiektu oraz udział w wyznaczeniu ruchu własnego, który pozwolił nowš zidentyfikować. Polacy uzyskali także zdjęcia, które do tego posłużyły.

Pierwszy raz w historii, z całš pewnoœciš udało się odnaleŸć dawnš nowš, której wybuch zarejestrowano w chińskich, koreańskich czy japońskich kronikach prowadzonych na przestrzeni 2500 lat. Jest to pierwsza nowa, którš udało się na 100 proc. zidentyfikować spoœród nowych obserwowanych w starożytnoœci i œredniowieczu, z czasów poprzedzajšcych aktywnoœć XVI-wiecznego duńskiego badacza gwiazd, Tycho Brahe.

Obserwacje prowadzono przy pomocy 11-metrowego teleskopu SALT w RPA, mniejszych teleskopów w obserwatorium SAAO w RPA (o œrednicach 1 metra, 1,7 metra i 1,9 metra) oraz 1-metrowego Teleskopu Swope w Obserwatorium Las Campanas w Chile. Dodatkowo przydatna okazała się archiwalna klisza fotograficzna z 1923 r. z peruwiańskiej stacji Obserwatorium Harvarda. Dzięki porównaniu pozycji układu w 1923 r. i obecnie, astronomowie zmierzyli prędkoœć, z jakš gwiazda porusza się po niebie. Następnie obliczyli jej ruch wstecznie do 1437 r. i okazało się, że wtedy jej pozycja wypadała dokładnie w centrum otoczki.

Wybuch gwiazdy nowej można porównać do gigantycznej bomby wodorowej. Zachodzi w układach podwójnych gwiazd złożonych z gwiazdy podobnej do Słońca i białego karła. Biały karzeł zabiera bogatš w wodór materię z otoczki swojej sšsiadki. Gdy warstwa wodoru gromadzona na powierzchni białego karła osišgnie masę krytycznš - wówczas następuje wybuch termojšdrowy, który powoduje odrzucenie otoczki. Na okres od kilku dni do miesięcy układ staje się do 300 tysięcy razy jaœniejszy od Słońca. Taki proces może się powtarzać w skalach od miesięcy do tysišcleci.

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL