Umowa przedwstępna. Czynna i bierna reprezentacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

aktualizacja: 21.04.2017, 05:00
Foto: Fotolia.com

Co to jest umowa przedwstępna i na czym polega czynna i bierna reprezentacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością?

REDAKCJA POLECA
17.06.2013
Rz odpowiada na pytania o postępowaniu podatkowym
01.03.2013
Pytania czytelników o wspólnoty mieszkaniowe
11.02.2013
PIT za 2012: 1 proc. podatku w odpowiedziach na pytania czytelników
06.12.2012
Użytkowanie wieczyste: odpowiedzi na pytania Czytelników o opłaty
Kariera.pl
Menedżer nie musi być wiecznie lojalny wobec dawnej firmy
kancelarierp.pl
Stwórz swoją umowę - szybko i profesjonalnie!

Przydatny typ kontraktu

- Co to jest umowa przedwstępna, jakie elementy powinna ona zawierać i kiedy należy ją podpisać? Jakie roszczenia przysługują w razie uchylania się przez drugą stronę od zawarcia umowy przyrzeczonej – pyta pani Zofia. Kiedy przedawniają się roszczenia z umowy przedwstępnej?

Jest to umowa, przez którą jedna lub obie strony zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy przyrzeczonej.

W umowie przedwstępnej należy określić wszystkie istotne postanowienia umowy przyrzeczonej oraz termin jej zawarcia. W braku oznaczenia terminu, obowiązuje ten wskazany przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli jednak obu stronom przysługuje omawiane uprawnienie, a każda z nich podała inny czas, wówczas wiąże termin zakreślony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Należy podkreślić, że wykluczone jest domaganie się zawarcia umowy przyrzeczonej, gdy w ciągu 1 roku od dnia zawiązania umowy przedwstępnej nie wyznaczono terminu do zawarcia tej przyrzeczonej.

Jeżeli umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, w szczególności co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej. W przeciwnym wypadku pozostaje jej jedynie prawo żądania naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej są: zawinione niespełnienie świadczenia przez zobowiązanego mimo upływu terminu (wierzyciel nie musi udowodnić tychże zawinionych okoliczności), szkoda uprawnionego i związek przyczynowy pomiędzy niespełnieniem świadczenia a szkodą poniesioną przez to, że liczył na zawarcie umowy przyrzeczonej. Rozmiar szkody podlegającej naprawieniu ustala się porównując stan majątkowy, jaki istniałby, gdyby uprawniony nie podjął działań prowadzących do zawarcia umowy przyrzeczonej ze stanem powstałym wskutek faktu, że zawarto umowę przedwstępną i oczekiwał on zawiązania tej przyrzeczonej. Przy czym, strony mogą odmiennie ustalić zakres odszkodowania w umowie przedwstępnej (np. zastrzec zwrot zadatku, czy zapłatę kary umownej). Od wyboru wierzyciela zależy żądanie zawarcia umowy albo wypłaty odszkodowania i dopiero realizacja jednego z tych roszczeń powoduje wygaśnięcie ich obu.

Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem 1 roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawiązania umowy przyrzeczonej, roszczenia te (w szerokim znaczeniu, czyli zarówno odszkodowawcze, jak i np. o zwrot zadatku, czy zapłatę zastrzeżonej kary umownej niezależnie od terminów ich wymagalności) przedawniają się z upływem 1 roku od dnia, w którym przedmiotowe orzeczenie stało się prawomocne. Ów roczny termin kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było w ostatnim dniu tego miesiąca.

Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem 1 roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta

Kto w imieniu spółki

- Na czym polega czynna i bierna reprezentacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością? Jakie są zasady reprezentacji czynnej sp. z o.o. w sytuacji, gdy zarząd jest kolegialny?

Reprezentacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: sp. z o.o.) może być czynna i bierna (dotyczy to zresztą również pozostałych spółek). Ta pierwsza polega na składaniu oświadczeń woli w imieniu w/w podmiotu, druga zaś – na ich przyjmowaniu.

Gdy zarząd jest kolegialny, sposób reprezentacji czynnej określa umowa danej sp. z o.o. (ewentualnie jej akt założycielski, gdy został sporządzony przez jedynego wspólnika). Jeżeli dokument ten nie zawiera żadnych postanowień w owym zakresie, do składania oświadczeń woli w imieniu podmiotu wymagane jest współdziałanie dwóch osób wchodzących w skład zarządu albo jednego członka w/w gremium łącznie z prokurentem (pełnomocnikiem). Ustawodawca przyznał więc prymat, w omawianym spectrum, umowie (aktowi założycielskiemu) konkretnego podmiotu.

Przykład 1.

Zgodnie z umową X sp. z o.o. każdy członek zarządu (tj. panowie: Filip, Michał i Patryk) uprawniony jest do jej samodzielnej reprezentacji. Zarząd zamierza udzielić pełnomocnictwa adwokatowi do występowania w imieniu spółki pozwanej w sprawie o zapłatę. Pan Michał stwierdził, że z uwagi na fakt, iż w/w organ jest wieloosobowy co najmniej dwóch członków zarządu musi podpisać dokument pełnomocnictwa. Pogląd ten nie jest jednak słuszny. Umowa podmiotu może mianowicie dowolnie ustalić reguły jego reprezentacji. Jeżeli zatem kontrakt tej spółki stanowi, iż, każdy z członków zarządu może sam ją reprezentować, to wystarczy, że pełnomocnictwo dla adwokata podpisze tylko jeden z panów tworzących obsadę personalną zarządu X sp. z o.o. Powołany zapis umowny jest bowiem prawidłowy. W braku zaś cytowanego postanowienia uprawnionymi do reprezentacji X sp. z o.o. byliby co najmniej dwaj członkowie zarządu albo w przypadku ustanowienia prokury (pełnomocnictwa) – jedna osoba wchodząca w skład zarządu działająca z łącznie z prokurentem (pełnomocnikiem).

Oświadczenia składane sp. z o.o. oraz doręczenia jej korespondencji mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu bądź prokurenta (pełnomocnika), nawet wówczas, gdy obowiązuje reguła reprezentacji łącznej (czynnej).

Przykład 2.

Kontrahent Y sp. z o.o. skierował pismo do pana Kacpra prezesa zarządu tej spółki. Pozostali dwaj członkowie owego gremium (tj. pani Marika i pan Paweł) stwierdzili wówczas, że skoro na podstawie kontraktu tego podmiotu obowiązuje zasada jego reprezentacji przez prezesa i wiceprezesa ww. organu działających łącznie, to takie pismo powinna otrzymać również pani Marika jako wiceprezes zarządu Y sp. z o.o. Nie jest to jednak słuszne stanowisko, bo w świetle art. 205 § 2 k.s.h. korespondencja dla sp. z o.o. może być doręczona tylko jednej osobie wchodzącej w skład jej zarządu.

Regulacje dotyczące reprezentacji nie wyłączają ustanowienia prokury i nie ograniczają praw prokurentów wynikających z przepisów o prokurze

Przykład 3.

Sytuacja jak w przykładzie 2, z tą różnicą, że w Y sp. z o.o. ustanowiono prokurę (jest to prokura łączna dwóch prokurentów, tj. pani Sylwii i pana Kamila). Pismo kontrahenta może być więc doręczone tylko albo pani Sylwii, albo wyłącznie panu Kamilowi, przy założeniu, że klient Y sp. z o.o. nie skieruje pisma do jej zarządu i nie zostanie ono doręczone jednemu z jej członków.  —Anna Borysewicz adwokat

podstawa prawna: art. 112, 389-390 oraz 471 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. DzU z 2016r., poz. 380 ze zm.)

podstawa prawna: art. 4 § 2 oraz art. 205 ustawy z 15 września 2000r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. DzU z 2016r., poz. 1579)

POLECAMY

KOMENTARZE